६. सुरापानवग्गो
१. सुरापानसिक्खापदवण्णना
‘‘सुरा’’ति वा ‘‘न वट्टती’’ति वा जानित्वा पिवने अकुसलमेवाति लिखितं. अकुसलचित्तन्ति येभुय्येन तं सन्धाय किर वुत्तं. अथ कस्मा विनयट्ठकथायं ‘‘अकुसलेनेव पातब्बताया’’ति (पाचि. अट्ठ. ३२९) वुत्तन्ति चे? सचित्तकपक्खे अकुसलेनेव पातब्बतायाति.
सुरापानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
२. अङ्गुलिपतोदकसिक्खापदवण्णना
कायसंसग्गसङ्घादिसेसापत्तिभावे समानेपि भिक्खुनियापि अनुपसम्पन्नेपि दुक्कटं, उपसम्पन्ने एव पाचित्तियन्ति एवं पुग्गलापेक्खं दस्सेतुं ‘‘अङ्गुलिपतोदके पाचित्तिय’’न्ति वुत्तं. सति करणीयेति एत्थ पुरिसं सति करणीये आमसतोति अधिप्पायो, न इत्थिं.
अङ्गुलिपतोदकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
३. हसधम्मसिक्खापदवण्णना
‘‘चिक्खल्लं वा’’ति वचनतो सक्खरम्पि खिपनकीळाय कीळतो दुक्कटमेव. उपरिगोप्फके पाचित्तियं, अञ्ञत्थ दुक्कटन्ति पाचित्तियवत्थुअत्थवसेन ‘‘उदके हसधम्मे पाचित्तिय’’न्ति वुत्तं.
इदं सञ्ञाविमोक्खं चे, तिकपाचित्तियं कथं;
कीळितंव अकीळाति, मिच्छागाहेन तं सिया.
एत्तावता कथं कीळा, इति कीळायं एवायं;
अकीळासञ्ञी होतेत्थ, विनयत्थं समादये.
एकन्ताकुसलो यस्मा, कीळायाभिरतमनो;
तस्मा अकुसलं चित्तं, एकमेवेत्थ लब्भतीति. (वजिर. टी. पाचित्तिय ३३६);
हसधम्मसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
४. अनादरियसिक्खापदवण्णना
तस्स वचनन्ति ‘‘अयं उक्खित्तको वा वम्भितो वा गरहितो वा इमस्स वचनं अकतं भविस्सती’’ति अनादरियं करोति. धम्मन्ति कथायं धम्मो नस्सेय्य वा विनस्सेय्य वा अन्तरधायेय्य वा, तं वा असिक्खितुकामो अनादरियं करोति. ‘‘लोकवज्जं अतिक्कमित्वा ‘इदं अम्हाकं आचरियुग्गहो’ति वदन्तस्स न वट्टती’’ति (वजिर. टी. पाचित्तिय ३४४) लिखितं.
अनादरियसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
६. जोतिसिक्खापदवण्णना
‘‘विसिब्बनापेक्खो’’ति वुत्तत्ता अञ्ञस्स वट्टति, अञ्ञेसञ्च.
जोतिनेकमनेके वा, जालेन्ति मुनयो सह;
एको सोपेति नानेको, अधिप्पायविसेसतो.
जोतिसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
८. दुब्बण्णकरणसिक्खापदवण्णना
मोरक्खिमण्डलमङ्गुलपिट्ठीनन्ति न एकन्ततो, अधिकं, ओरञ्चाति वदन्ति. एककोणेपि वट्टति, एवं यत्थ कत्थचि एकबिन्दुपि वट्टतीति.
दुब्बण्णकरणसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
९. विकप्पनसिक्खापदवण्णना
‘‘समुट्ठानादीनि पठमकथिनसदिसानि, इदं पन किरियाकिरिय’’न्ति पाठो. एत्थ परिभोगेन कायकम्मं. अपच्चुद्धरणेन वचीकम्मं.
विकप्पनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
१०. अपनिधानसिक्खापदवण्णना
ससूचिके सूचिघरे सूचिगणनाय आपत्तियोति पोराणा.
अपनिधानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
सुरापानवग्गो छट्ठो.