४. अत्तकामसिक्खापदवण्णना

अत्तकामपारिचरियावसेनाति अत्तकामपारिचरियाय रागवसेन. इधापि दुट्ठुल्लादुट्ठुल्लजाननसमत्थाव इत्थी अधिप्पेताति आह ‘‘दुट्ठुल्लोभासेन वुत्तप्पकाराय इत्थिया’’ति. समीपेति सवनूपचारे. ‘‘ठत्वा’’ति पाठसेसो. अत्तकामपारिचरियाति कामीयतीति कामो, मेथुनधम्मो, परिचरणं उपट्ठानं परिचरिया, साव पारिचरिया, कामेन पारिचरिया कामपारिचरिया, अत्तनो कामपारिचरिया अत्तकामपारिचरिया, अत्तनो अत्थाय मेथुनधम्मेन उपट्ठानन्ति अत्थो. अथ वा कामिताति कामा, पारिचरिया, अत्तनो कामा अत्तकामा, अत्तकामा च सा पारिचरिया चाति अत्तकामपारिचरिया, सयं मेथुनरागवसेन पत्थितउपट्ठानन्ति अत्थो. तेनाह ‘‘मेथुनधम्मसङ्खातेना’’तिआदि. एत्थ च पठमेन अत्थविकप्पेन कामहेतुपारिचरियासङ्खातं अत्थत्तयं दस्सेति, दुतियेन अधिप्पायपारिचरियासङ्खातं अत्थद्वयं. ब्यञ्जने (पारा. अट्ठ. २.२९१) पन आदरं अकत्वा अत्थमत्तमेव दस्सेतुं ‘‘अत्तनो कामं अत्तनो हेतुं अत्तनो अधिप्पायं अत्तनो पारिचरिय’’न्ति (पारा. २९२) पदभाजनं वुत्तं. ‘‘अत्तनो कामं अत्तनो हेतुं अत्तनो पारिचरिय’’न्ति हि वुत्ते जानिस्सन्ति पण्डिता ‘‘एत्तावता अत्तनो अत्थाय कामपारिचरिया वुत्ता’’ति, ‘‘अत्तनो अधिप्पायं अत्तनो पारिचरिय’’न्ति (पारा. २९२) वुत्तेपि जानिस्सन्ति ‘‘एत्तावता अत्तना इच्छितकामितट्ठेन अत्तकामपारिचरिया वुत्ता’’ति.

कल्याणेन भद्दकेन गुणेन समन्नागतत्ता कल्याणधम्मं. तेनाह ‘‘तदुभयेनापी’’तिआदि. अभिरमेय्याति तोसेय्य. एतदग्गन्ति एसा अग्गा. पारिचरियानन्ति पारिचरियानं मज्झे, निद्धारणे चेतं सामिवचनं. ननु दुट्ठल्लवाचासिक्खापदे (पारा. २८५) मेथुनयाचनं आगतं, अथ कस्मा इदं वुत्तं? नायं दोसो. तत्थ (सारत्थ. टी. २.२९१) हि दुट्ठुल्लवाचस्सादरागवसेन वुत्तं, इध पन अत्तनो मेथुनस्सादरागवसेनाति.

तस्मिंयेव खणेति भणितक्खणे. उभतोब्यञ्जनको पन पण्डकगतिकत्ता विसुं न वुत्तो. ‘‘इमस्मिं सिक्खापदद्वये कायसंसग्गे विय यक्खिपेतीसुपि दुट्ठुल्लत्तकामवचने थुल्लच्चय’’न्ति (वजिर. टी. पाराजिक २९५) वदन्ति. तस्मिंयेवाति पण्डकेयेव इत्थिसञ्ञिनो अत्तकामपारिचरियाय वण्णभणनेपि दुक्कटं. ‘‘यो ते विहारे वसति, तस्स अग्गदानं मेथुनं धम्मं देही’’ति परियायवचनेपि दुक्कटं. ‘‘अत्तकामपारिचरियाय वण्णं भासेय्य या मादिसं ‘सीलवन्त’न्ति वुत्तत्ता’’ति (वजिर. टी. पाराजिक २९५) एके. ‘‘पञ्चसु अङ्गेसु सब्भावा सङ्घादिसेसोवा’’ति अपरे. ‘‘मेथुनुपसंहितेना’’ति वुत्तत्ता ‘‘चीवरादीहि…पे… भासन्तस्स अनापत्ती’’ति वुत्तं.

अत्तकामसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.