५. चित्तागारवग्गो
१. राजागारसिक्खापदवण्णना
कीळनचित्तसालन्ति न रञ्ञोव कीळनचित्तसालं, अथ खो येसं केसञ्चि मनुस्सानं कीळनत्थं यत्थ कत्थचि कतसालं. एस नयो ‘‘कीळनउपवन’’न्तिआदीसुपि. यथाह ‘‘राजागारं नाम यत्थ कत्थचि रञ्ञो कीळितुं रमितुं कतं होती’’तिआदिको (पाचि. ९७९) वित्थारो. तत्थ कीळनउपवनन्ति कीळनत्थं अन्तोनगरे कतं आरामं. कीळनुय्यानन्ति तथेव बहिनगरे कतं उय्यानं.
राजागारसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
२. आसन्दिपरिभुञ्जनसिक्खापदवण्णना
अतिक्कन्तप्पमाणाति अट्ठङ्गुलतो अतिक्कन्तप्पमाणपादका. वुत्तोति पदभाजनियं वुत्तो. ‘‘अकप्पियरूपाकुलो अकप्पियमञ्चो पल्लङ्को’’ति (सारत्थ. टी. महावग्ग ३.२५४) सारसमासाचरियो.
आसन्दिपरिभुञ्जनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
३. सुत्तकन्तनसिक्खापदवण्णना
उज्जवुज्जवेति उग्गिरित्वा उग्गिरित्वा वेठने. कन्तितसुत्तं कन्तन्तियाति दसिकसुत्तादिं सङ्घाटेत्वा कन्तन्तिया, दुक्कन्तितं वा पटिकन्तन्तिया.
सुत्तकन्तनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
४. गिहिवेय्यावच्चसिक्खापदवण्णना
अत्तनो वेय्यावच्चकरस्स चाति सचेपि मातापितरो आगच्छन्ति, यं किञ्चि बीजनिं वा सम्मुञ्जनिदण्डकं वा कारापेत्वा वेय्यावच्चकरट्ठाने ठपेत्वा यं किञ्चि वा पचितुं वट्टति.
गिहिवेय्यावच्चसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
५-६. अधिकरणादिसिक्खापदवण्णना
अनन्तरायिकिनीति दसविधेसु अन्तरायेसु एकेनापि अनन्तरायिकिनी. धुरं निक्खिपित्वा पच्छा विनिच्छिनन्ती आपत्तिं आपज्जित्वाव विनिच्छिनाति.
छट्ठं उत्तानत्थमेव.
अधिकरणादिसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
७. आवसथचीवरसिक्खापदवण्णना
आपदासूति महग्घचीवरं सरीरतो मोचेत्वा सुप्पटिसामितम्पि चोरा हरन्ति, एवरूपासु आपदासु अनिस्सज्जित्वा निवासेन्तिया अनापत्ति.
आवसथचीवरसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
८. आवसथविहारसिक्खापदवण्णना
कवाटबद्धविहारन्ति द्वारबद्धविहारं. गिलानायाति वचीभेदं कातुं असमत्थाय. आपदासूति रट्ठे भिज्जन्ते आवासे छड्डेत्वा गच्छन्ति, एवरूपासु आपदासु.
आवसथविहारसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
९. तिरच्छानविज्जापरियापुणनसिक्खापदवण्णना
हत्थिआदीसुपि (सारत्थ. टी. पाचित्तिय ३.१०१५) सिप्पसद्दो पच्चेकं योजेतब्बो, तथा आथब्बणादीसु मन्तसद्दो. तत्थ थरूति खग्गमुट्ठि. आथब्बणमन्तो नाम आथब्बणवेदविहितो परूपघातकरो मन्तो. खिलनमन्तो नाम दारुसारखिलं मन्तेत्वा पथवियं पवेसेत्वा मारणमन्तो. अगदप्पयोगो नाम विसयोजनं.
तिरच्छानविज्जापरियापुणनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
१०. तिरच्छानविज्जावाचनसिक्खापदवण्णना
लेखेति लिखसिप्पे. धारणाय वाति धारणसत्थे, यस्मिं वुत्तनयेन पटिपज्जन्ता बहूनिपि गन्थानि धारेन्ति. नागमण्डलादिकेति एत्थ नागमण्डलं नाम सप्पानं पवेसनिवारणत्थं मण्डलबद्धमन्तो.
तिरच्छानविज्जावाचनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
चित्तागारवग्गो पञ्चमो.