९. छत्तुपाहनवग्गो

१. छत्तुपाहनसिक्खापदवण्णना

छत्तवग्गस्स पठमे छत्तुपाहनन्ति पदभाजने (पाचि. ११७८-११८२) वुत्तलक्खणं छत्तञ्च उपाहनायो च. धारेय्याति परिभोगवसेन मग्गगमने एकप्पयोगेनेव दिवसम्पि धारेन्तिया एका आपत्ति. सचे पन तादिसं ठानं पत्वा छत्तम्पि अपनामेत्वा उपाहनापि ओमुञ्चित्वा पुनप्पुनं धारेति, पयोगगणनाय पाचित्तियं.

सावत्थियं छब्बग्गिया भिक्खुनियो आरब्भ छत्तुपाहनधारणवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, ‘‘अगिलाना’’ति अयमेत्थ अनुपञ्ञत्ति, छत्तस्सेव उपाहनानंयेव वा धारणे दुक्कटं, अगिलानाय तिकपाचित्तियं, गिलानाय द्विकदुक्कटं. गिलानसञ्ञाय पन, आरामे आरामूपचारे धारेन्तिया, आपदासु, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. उभिन्नं धारणं, अनुञ्ञातकारणाभावोति इमानेत्थ द्वे अङ्गानि. समुट्ठानादीनि एळकलोमसदिसानीति.

छत्तुपाहनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

२. यानसिक्खापदवण्णना

दुतिये यानेनाति वय्हादिना. एत्थापि ओरोहित्वा पुनप्पुनं अभिरुहन्तिया पयोगगणनाय पाचित्तियं. अनापत्तियं ‘‘आरामे आरामूपचारे’’ति नत्थि, सेसं पठमे वुत्तनयेनेव वेदितब्बन्ति.

यानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

३. सङ्घाणिसिक्खापदवण्णना

ततिये सङ्घाणिन्ति यंकिञ्चि कटूपगं. धारेय्याति कटियं पटिमुञ्चेय्य. एत्थापि ओमुञ्चित्वा ओमुञ्चित्वा धारेन्तिया पयोगगणनाय पाचित्तियं.

सावत्थियं अञ्ञतरं भिक्खुनिं आरब्भ सङ्घाणिं धारणवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं. आबाधपच्चया कटिसुत्तं धारेन्तिया, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. सेसं वुत्तनयेनेव वेदितब्बं, इदं पन अकुसलचित्तन्ति.

सङ्घाणिसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

४. इत्थालङ्कारसिक्खापदवण्णना

चतुत्थे इत्थालङ्कारन्ति सीसूपगादीसु अञ्ञतरं यंकिञ्चि पिळन्धनं. इध तस्स तस्स वसेन वत्थुगणनाय आपत्ति वेदितब्बा.

सावत्थियं छब्बग्गिया भिक्खुनियो आरब्भ इत्थालङ्कारं धारणवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, आबाधपच्चया किञ्चिदेव धारेन्तिया, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. सेसं वुत्तसदिसमेवाति.

इत्थालङ्कारसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

५. गन्धवण्णकसिक्खापदवण्णना

पञ्चमे गन्धवण्णकेनाति येनकेनचि गन्धेन च वण्णकेन च. इध गन्धादियोजनतो पट्ठाय पुब्बपयोगे दुक्कटं, नहानपरियोसाने पाचित्तियं. आबाधपच्चया, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. सेसं चतुत्थसदिसमेवाति.

गन्धवण्णकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

६. वासितकसिक्खापदवण्णना

छट्ठे वासितकेनाति गन्धवासितकेन. पिञ्ञाकेनाति तिलपिट्ठेन. सेसं पञ्चमसदिसमेवाति.

वासितकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

७. भिक्खुनिउम्मद्दापनसिक्खापदवण्णना

सत्तमे उम्मद्दापेय्याति उब्बट्टापेय्य. परिमद्दापेय्याति सम्बाहापेय्य. एत्थ च हत्थं अमुञ्चित्वा उब्बट्टने एकाव आपत्ति, मोचेत्वा मोचेत्वा उब्बट्टने पयोगगणनाय आपत्तियो. सम्बाहनेपि एसेव नयो.

सावत्थियं सम्बहुला भिक्खुनियो आरब्भ भिक्खुनिया उम्मद्दापनपरिमद्दापनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. इध मग्गगमनपरिस्समोपि गेलञ्ञं, चोरभयादीहि सरीरकम्पनादयोपि आपदा. सेसं चतुत्थे वुत्तनयेनेव वेदितब्बन्ति.

भिक्खुनिउम्मद्दापनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

८-९-१०. सिक्खमानउम्मद्दापनादिसिक्खापदवण्णना

अट्ठमनवमदसमेसुपि सिक्खमानाय सामणेरिया गिहिनियाति एत्तकमेव नानं. सेसं सत्तमसदिसमेवाति.

सिक्खमानउम्मद्दापनादिसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

११. अनापुच्छासिक्खापदवण्णना

एकादसमे भिक्खुस्स पुरतोति न अभिमुखमेवाति अत्थो, इदं पन उपचारं सन्धाय कथितन्ति वेदितब्बं. तस्मा भिक्खुस्स उपचारे अन्तमसो छमायपि ‘‘निसीदामि, अय्या’’ति अनापुच्छित्वा निसीदन्तिया पाचित्तियं.

सावत्थियं सम्बहुला भिक्खुनियो आरब्भ अनापुच्छा निसीदनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, तिकपाचित्तियं, आपुच्छिते द्विकदुक्कटं. तस्मिं आपुच्छितसञ्ञाय, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. भिक्खुस्स अनापुच्छा, उपचारे निसज्जा, अनुञ्ञातकारणाभावोति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि. समुट्ठानादीनि कथिनसदिसानि, इदं पन किरियाकिरियन्ति.

अनापुच्छासिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

१२. पञ्हापुच्छनसिक्खापदवण्णना

द्वादसमे अनोकासकतन्ति ‘‘असुकस्मिं नाम ठाने पुच्छामी’’ति एवं अकतओकासं, तस्मा सुत्तन्ते ओकासं कारापेत्वा विनयं वा अभिधम्मं वा पुच्छन्तिया पाचित्तियं. सेसेसुपि एसेव नयो, सब्बसो अकारिते पन वत्तब्बमेव नत्थि.

सावत्थियं सम्बहुला भिक्खुनियो आरब्भ अनोकासकतं भिक्खुं पञ्हं पुच्छनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं. तत्थ तत्थ ओकासं कारापेत्वा पुच्छन्तिया, अनोदिस्स ओकासं कारापेत्वा यत्थ कत्थचि पुच्छन्तिया, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. भिक्खुस्स अनोकासकारापनं, पञ्हं पुच्छनन्ति इमानेत्थ द्वे अङ्गानि. समुट्ठानादीनि पदसोधम्मसदिसानि, इदं पन किरियाकिरियन्ति.

पञ्हापुच्छनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

१३. असंकच्चिकसिक्खापदवण्णना

तेरसमे असंकच्चिकाति अधक्खकउब्भनाभिमण्डलसङ्खातस्स सरीरस्स पटिच्छादनत्थं अनुञ्ञातसंकच्चिकविरहिता. गामं पविसेय्याति एत्थ परिक्खित्तस्स गामस्स परिक्खेपं, अपरिक्खित्तस्स उपचारं अतिक्कमन्तिया वा ओक्कमन्तिया वा पठमपादे दुक्कटं, दुतिये पाचित्तियं.

सावत्थियं अञ्ञतरं भिक्खुनिं आरब्भ असंकच्चिकाय गामं पविसनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं. यस्सा पन संकच्चिकचीवरं अच्छिन्नं वा नट्ठं वा, तस्सा, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. असंकच्चिकता, वुत्तपरिच्छेदातिक्कमो, अनुञ्ञातकारणाभावोति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि. समुट्ठानादीनि एळकलोमसदिसानीति.

असंकच्चिकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

छत्तुपाहनवग्गो नवमो.

१०…पे…१६. मुसावादादिवग्गो

मुसावादादिसिक्खापदवण्णना

इतो परेसु मुसावादवग्गादीसु सत्तसु वग्गेसु भिक्खुपातिमोक्खवण्णनायं वुत्तनयेनेव विनिच्छयो वेदितब्बोति.

सोळसमवग्गो.

उद्दिट्ठा खो अय्यायो छसट्ठिसता पाचित्तिया धम्माति भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्ता साधारणा सत्तति, असाधारणा छन्नवुतीति एवं छसट्ठिसता. सेसं सब्बत्थ उत्तानमेवाति.

कङ्खावितरणिया पातिमोक्खवण्णनाय

भिक्खुनिपातिमोक्खे

सुद्धपाचित्तियवण्णना निट्ठिता.

तत्रायं सङ्खेपतो असाधारणसिक्खापदेसु समुट्ठानविनिच्छयो – गिरग्गसमज्जा चित्तागारसिक्खापदं सङ्घाणी इत्थालङ्कारो गन्धवण्णको वासितकपिञ्ञाको भिक्खुनिआदीहि उम्मद्दनपरिमद्दनाति इमानि दस सिक्खापदानि अचित्तकानि लोकवज्जानि अकुसलचित्तानि. अयं पनेत्थ अधिप्पायो, विनापि चित्तेन आपज्जितब्बत्ता अचित्तकानि, चित्ते पन सति अकुसलेनेव आपज्जितब्बत्ता लोकवज्जानि चेव अकुसलचित्तानि चाति. अवसेसानि सचित्तकानि पण्णत्तिवज्जानेव. चोरिवुट्ठापनं गामन्तरं आरामसिक्खापदं गब्भिनिवग्गे आदितो पट्ठाय सत्त, कुमारिभूतवग्गे आदितो पट्ठाय पञ्च पुरिसादिसंसट्ठं पारिवासिकछन्ददानं अनुवस्सवुट्ठापनं एकन्तरिकवुट्ठापनन्ति इमानि एकूनवीसति सिक्खापदानि सचित्तकानि पण्णत्तिवज्जानि. अवसेसानि सचित्तकानि लोकवज्जानेवाति.