३. एकगामन्तरगमनसिक्खापदवण्णना

ततिये गामन्तरन्तिआदीसु सकगामतो ताव निक्खमन्तिया अनापत्ति, निक्खमित्वा पन अञ्ञं गामं गच्छन्तिया पदे पदे दुक्कटं, एकेन पादेन इतरस्स गामस्स परिक्खेपे वा उपचारे वा अतिक्कन्ते थुल्लच्चयं, दुतियेन अतिक्कन्तमत्ते सङ्घादिसेसो, ततो निक्खमित्वा पुन सकगामं पविसन्तियापि एसेव नयो. सचे पन खण्डपाकारेन वा वतिच्छिद्देन वा भिक्खुनिविहारभूमिंयेव सक्का होति पविसितुं, एवं पविसमानाय कप्पियभूमिया पविट्ठा नाम होति, तस्मा वट्टति. बहिगामे ठत्वा यंकिञ्चि सकगामं वा परगामं वा अकप्पियभूमिं पदसा पविसन्तिया आपत्तीति अयमेत्थ सङ्खेपो.

नदिपारगमने वुत्तलक्खणाय नदिया दुतियिकं विना परतीरं गच्छन्तिया वा अन्तरानदियं दुतियिकाय सद्धिं भण्डित्वा पुन ओरिमतीरमेव पच्चुत्तरन्तिया वा पठमपादं उद्धरित्वा तीरे ठपितक्खणे थुल्लच्चयं, दुतियपादुद्धारे सङ्घादिसेसो. इद्धिसेतुयाननावाहि पन परतीरं ओतरितुं, नहानादिकारणेन च ओतिण्णाय ओरिमतीरं पदसापि पच्चुत्तरितुं वट्टति.

रत्तिविप्पवासे ‘‘पुरेअरुणेयेव दुतियिकाय हत्थपासं ओक्कमिस्सामी’’ति आभोगं विना एकगब्भेपि दुतियिकाय हत्थपासातिक्कमे ठत्वा अरुणं उट्ठापेन्तिया आपत्ति.

एका वा गणम्हाति एत्थ पन एका भिक्खुनीपि गणोयेव. ओहीयेय्याति अवहीयेय्य, दस्सनूपचारं वा सवनूपचारं वा विजहेय्याति अत्थो. तस्मा इन्दखीलातिक्कमतो पट्ठाय बहिगामे रुक्खथम्भसाणिपाकारादिअन्तरितभावेनापि दुतियिकाय दस्सनूपचारे विजहिते सचेपि सवनूपचारो अत्थि, आपत्तियेव. अज्झोकासे पन दूरेपि दस्सनूपचारो होति, तत्थ मग्गमूळ्हसद्देन विय धम्मस्सवनारोचनसद्देन विय च ‘अय्ये’ति सद्दायन्तिया सद्दस्सवनातिक्कमे आपत्तियेव. सचे पन मग्गं गच्छन्ती ओहीयित्वा ‘‘इदानि पापुणिस्सामी’’ति सउस्साहा अनुबन्धति, वट्टति.

सावत्थियं अञ्ञतरं भिक्खुनिं आरब्भ गामन्तरगमनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, ‘‘एका वा नदिपार’’न्तिआदिका एत्थ तिविधा अनुपञ्ञत्ति, पुरे अरुणे सकगामतो निक्खमित्वा अरुणुग्गमनकाले गामन्तरपरियापन्नं नदिपारं ओक्कमनन्तिया पन चतस्सोपि आपत्तियो एकक्खणेयेव होन्ति. वुत्तम्पि चेतं –

‘‘सिक्खापदा बुद्धवरेन वण्णिता;

सङ्घादिसेसा चतुरो भवेय्युं;

आपज्जेय्य एकपयोगेन सब्बा;

पञ्हा मेसा कुसलेहि चिन्तिता’’ति. (परि. ४७९);

एतेनुपायेन तिण्णं, द्विन्नञ्च एकतोभावो वेदितब्बो. दुतियिकाय पन पक्कन्ताय वा विब्भन्ताय वा कालङ्कताय वा पक्खसङ्कन्ताय वा आपदासु वा गामन्तरगमनादीनि करोन्तिया उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. अन्तरायेन एकतोभावो, गामन्तरगमनादीसु अञ्ञतरतापज्जनं, आपदाय अभावोति इमानेत्थ तीणि अङ्गानि. समुट्ठानादीनि पठमपाराजिकसदिसानि, इदं पन पण्णत्तिवज्जं, तिचित्तं, तिवेदनन्ति.

एकगामन्तरगमनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.