५. उब्भजाणुमण्डलिकासिक्खापदवण्णना
असाधारणेसु पन चतुन्नं ताव पाराजिकानं पठमे अवस्सुताति कायसंसग्गरागेन तिन्ता, किलिन्नाति अत्थो. दुतियपदेपि एसेव नयो. पुरिसपुग्गलस्साति कायसंसग्गं समापज्जितुं विञ्ञुस्स मनुस्सजातिकस्स पुरिससङ्खातस्स पुग्गलस्स. अधक्खकन्ति अत्तनो अक्खकानं अधो. उब्भजाणुमण्डलन्ति जाणुमण्डलानं उपरि, एत्थ च उब्भकप्परम्पि उब्भजाणुमण्डलेनेव सङ्गहितं. आमसनन्ति आमज्जनं फुट्ठोकासं अनतिक्कमित्वा तत्थेव सङ्घट्टनं. परामसनन्ति इतो चितो च सञ्चरणं. गहणन्ति गहितमत्तं. छुपनन्ति असङ्घट्टेत्वा फुट्ठमत्तं. पटिपीळनन्ति अङ्गे गहेत्वा निप्पीळनं. सादियेय्याति या भिक्खुनी अत्तनो यथापरिच्छिन्ने काये पुरिसस्स एतं आमसनादिं सादियति, सयं वा पन तेन कायेन पुरिसस्स यंकिञ्चि कायप्पदेसं सादयमाना छुपति, अयं उब्भजाणुमण्डलिका नाम पाराजिकाति अयमेत्थ सङ्खेपो.
‘‘निदानं पुग्गलं वत्थु’’न्तिआदिके (कङ्खा. अट्ठ. पठमपाराजिकवण्णना) तेन वित्थारविनिच्छये यस्मा सब्बानेव असाधारणपञ्ञत्तियो होन्ति, तस्मा इतो पट्ठाय सन्तिं अनुपञ्ञत्तिं वत्वा साधारणपञ्ञत्तीति वा असाधारणपञ्ञत्तीति वा न वक्खाम, आणत्तियं यत्थ आणत्ति नत्थि, तत्थ किञ्चि अवत्वा यत्थ अत्थि, तत्थेव वक्खाम, विपत्तिविचारणा वुत्तायेव.
अवसेसं पन सब्बत्थ वत्तब्बं, तयिदं वुच्चति, इदं ताव सिक्खापदं सावत्थियं सुन्दरीनन्दं आरब्भ कायसंसग्गं समापज्जनवत्थुस्मिं पञ्ञत्तं, एकतोअवस्सुते यथापरिच्छिन्नेन कायेन पुरिसस्स कायं, उभतोअवस्सुतेपि कायेन कायप्पटिबद्धं, यथापरिच्छिन्नकायप्पटिबद्धेन वा अवसेसकायेन वा तस्स कायं आमसन्तिया थुल्लच्चयं, यक्खपेतपण्डकतिरच्छानगतमनुस्सविग्गहानं उभतोअवस्सुते यथापरिच्छिन्नेन कायेन कायं आमसन्तियापि थुल्लच्चयं, सचे पन पुरिसस्स कायसंसग्गरागो नत्थि, पाराजिकक्खेत्तेपि थुल्लच्चयमेव. अवसेसे पन कायप्पटिबद्धेन कायप्पटिबद्धादिभेदे, मेथुनरागगेहसितपेमेसु च सब्बत्थ दुक्कटं. असञ्चिच्च, अस्सतिया, अजानन्तिया, असादियन्तिया, उम्मत्तिकादीनञ्च अनापत्ति. अङ्गानि समुट्ठानादीनि च भिक्खुपातिमोक्खे कायसंसग्गे वुत्तनयेनेव वेदितब्बानीति.
उब्भजाणुमण्डलिकासिक्खापदवण्णना निट्ठिता.