३. विपाकत्तिकवण्णना
१-२३. विपाकत्तिके विपाकधम्मं पटिच्चाति विपाकं धम्मं पटिच्च. समासेनपि हि सोयेवत्थो वुत्तोति पाळियं समासं कत्वा लिखितं.
२४-५२. ‘‘नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मं पटिच्च नेवविपाकनविपाकधम्मधम्मो उप्पज्जति नविपाकपच्चया’’ति एतस्स विभङ्गे ‘‘महाभूते पटिच्च चित्तसमुट्ठानं रूपं उपादारूप’’न्ति एत्तकमेव वुत्तं, न वुत्तं ‘‘कटत्तारूप’’न्ति. तं खन्धे पटिच्च उप्पज्जमानस्स महाभूते पटिच्च उप्पत्तिदस्सनत्थत्ता न वुत्तं. न हेत्थ कटत्तारूपस्स खन्धे पटिच्च उप्पत्ति अत्थि, यस्स महाभूते पटिच्च उप्पत्ति वत्तब्बा सिया. पवत्तियं पन कटत्तारूपं ‘‘असञ्ञसत्तानं…पे… महाभूते पटिच्च कटत्तारूपं उपादारूप’’न्ति एतेनेव दस्सितं होति. एवञ्च कत्वा असञ्ञसत्तानं रूपसमानगतिकत्ता नाहारपच्चये च पवत्तियं कटत्तारूपं न उद्धटं. तम्पि हि उप्पादक्खणे आहारपच्चयेन विना उप्पज्जतीति उद्धरितब्बं सियाति.
विपाकत्तिकवण्णना निट्ठिता.