५-६. रोहितस्ससुत्तादिवण्णना

४५-४६. पञ्चमे (सं. नि. टी. १.१.१०७) एकोकासेति चक्कवाळस्स परियन्तसञ्ञिते एकस्मिं ओकासे. भुम्मन्ति ‘‘यत्था’’ति इदं भुम्मवचनं. सामञ्ञतो वुत्तम्पि ‘‘सो लोकस्स अन्तो’’ति वचनतो विसिट्ठविसयमेव होति. ‘‘न जायति, न मीयती’’ति वत्वा पुन ‘‘न चवति, न उपपज्जती’’ति कस्मा वुत्तन्ति आह ‘‘इदं अपरापरं…पे… गहित’’न्ति. पदगमनेनाति पदसा गमनेन. सत्था सङ्खारलोकस्स अन्तं सन्धाय वदति उपरि सब्बानि पकासेतुकामो. सङ्खारलोकस्स हि अन्तो निब्बानं.

दळ्हं थिरं धनु एतस्साति दळ्हधन्वा, सो एव ‘‘दळ्हधम्मा’’ति वुत्तो. तेनाह ‘‘दळ्हधनू’’ति. उत्तमप्पमाणं नाम सहस्सथामधनु. धनुग्गण्हनसिप्पचित्तकताय धनुग्गहो, न धनुग्गहणमत्तेनाति आह ‘‘धनुग्गहोति धनुआचरियो’’ति. ‘‘धनुग्गहो’’ति वत्वा ‘‘सिक्खितो’’ति वुत्ते धनुसिक्खाय सिक्खितोति विञ्ञायति. सिक्खा च एत्तकेन कालेन सिक्खन्तस्स उक्कंसगता होतीति आह ‘‘द्वादस वस्सानि धनुसिप्पं सिक्खितो’’ति. उसभप्पमाणेति वीसति यट्ठियो उसभं, तस्मिं उसभप्पमाणे पदेसे. वालग्गन्ति वालकोटिं. कतहत्थोति परिचितहत्थो. कतसरक्खेपोति थिरलक्खे च चललक्खे च परेसं दस्सनवसेन सरक्खेपस्स कतापी. तेनाह ‘‘दस्सितसिप्पो’’ति, ‘‘कतयोग्गो’’ति केचि. असन्ति एतेनाति असनं, कण्डो. तालच्छादिन्ति तालच्छायं. सा पन रतनमत्ता विदत्थिचतुरङ्गुला.

पुरत्थिमा समुद्दाति एकस्मिं चक्कवाळे पुरत्थिमा समुद्दा. समुद्दसीसेन पुरत्थिमचक्कवाळमुखवट्टिं वदति. पच्छिमसमुद्दोति एत्थापि एसेव नयो. निप्पपञ्चतन्ति अदन्तकारितं. सम्पत्तेति तादिसेन जवेन गच्छन्तेन सम्पत्ते. अनोतत्तेति एत्थापि ‘‘सम्पत्ते’’ति पदं आनेत्वा सम्बन्धो, तथा ‘‘नागलतादन्तकट्ठ’’न्ति एत्थापि. तदाति यदा सो लोकन्तगवेसको अहोसि, तदा. दीघायुककालोति अनेकवस्ससहस्सायुककालो. चक्कवाळलोकस्साति सामञ्ञवसेन एकवचनं, चक्कवाळलोकानन्ति अत्थो. इमस्मिंयेव चक्कवाळे निब्बत्तिपुब्बपरिचयसिद्धाय निकन्तिया.

ससञ्ञिम्हि समनकेति न रूपधम्ममत्तके, अथ खो पञ्चक्खन्धसमुदायेति दस्सेति. समितपापोति समुच्छिन्नसंकिलेसधम्मो. छट्ठं उत्तानमेव.

रोहितस्ससुत्तादिवण्णना निट्ठिता.