१. संखित्तसुत्तवण्णना
१६१. दुतियस्स पठमे दुक्खापटिपदा दन्धाभिञ्ञातिआदीसु पाळिया आगतनयेन अत्थो वेदितब्बो. तथा हि –
‘‘तत्थ कतमा दुक्खपटिपदा दन्धाभिञ्ञा पञ्ञा? किच्छेन कसिरेन समाधिं उप्पादेन्तस्स दन्धं तं ठानं अभिजानन्तस्स या उप्पज्जति पञ्ञा पजानना…पे… अमोहो धम्मविचयो सम्मादिट्ठि, अयं वुच्चति दुक्खपटिपदा दन्धाभिञ्ञा पञ्ञा. तत्थ कतमा दुक्खपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा पञ्ञा? किच्छेन कसिरेन समाधिं उप्पादेन्तस्स खिप्पं तं ठानं अभिजानन्तस्स या उप्पज्जति पञ्ञा पजानना…पे… सम्मादिट्ठि, अयं वुच्चति दुक्खपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा पञ्ञा. तत्थ कतमा सुखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा पञ्ञा? अकिच्छेन अकसिरेन समाधिं उप्पादेन्तस्स दन्धं तं ठानं अभिजानन्तस्स या उप्पज्जति पञ्ञा पजानना…पे… सम्मादिट्ठि, अयं वुच्चति सुखपटिपदा दन्धाभिञ्ञा पञ्ञा. तत्थ कतमा सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा पञ्ञा? अकिच्छेन अकसिरेन समाधिं उप्पादेन्तस्स खिप्पं तं ठानं अभिजानन्तस्स या उप्पज्जति पञ्ञा पजानना…पे… सम्मादिट्ठि, अयं वुच्चति सुखपटिपदा खिप्पाभिञ्ञा पञ्ञा’’ति (विभ. ८०१) – अयमेत्थ पाळि.
तत्थ किच्छेन कसिरेन समाधिं उप्पादेन्तस्साति पुब्बभागे आगमनकाले किच्छेन कसिरेन दुक्खेन ससङ्खारेन सप्पयोगेन किलेसे विक्खम्भेत्वा लोकुत्तरसमाधिं उप्पादेन्तस्स. दन्धं तं ठानं अभिजानन्तस्साति विक्खम्भितेसु किलेसेसु विपस्सनापरिवासे चिरं वसित्वा तं लोकुत्तरसमाधिसङ्खातं ठानं दन्धं सणिकं अभिजानन्तस्स पटिविज्झन्तस्स, पापुणन्तस्साति अत्थो. अयं वुच्चतीति या एसा एवं उप्पज्जति, अयं किलेसविक्खम्भनप्पटिपदाय दुक्खत्ता, विपस्सनापरिवासपञ्ञाय च दन्धत्ता मग्गकाले एकचित्तक्खणे उप्पन्नापि पञ्ञा आगमनवसेन ‘‘दुक्खपटिपदा दन्धाभिञ्ञा नामा’’ति वुच्चति. उपरि तीसु पदेसुपि इमिना नयेन अत्थो वेदितब्बो.
संखित्तसुत्तवण्णना निट्ठिता.