२. दुतियो परिच्छेदो

लक्खणरसुपट्ठानविभागो

६७. सभावो लक्खणं नाम, किच्चसम्पज्जना रसो;

गय्हाकारो उपट्ठानं, पदट्ठानं तु पच्चयो.

६८. अत्तुपलद्धिसङ्खाता, सम्पत्ता च पनत्थतो;

लक्खणरसुपट्ठाना, वोहाराभोगभेदिता.

६९. तेपञ्ञाससभावेसु, तस्मा भेदं यथारहं;

लक्खणादिप्पकारेहि, पवक्खामि इतो परं.

७०. चिन्तेतीति भवे चित्तं, चिन्तनमत्तमेव वा;

सम्पयुत्ताथ वा तेन, चिन्तेन्तीति च गोचरं.

७१. फुसतीति भवे फस्सो, फुसनं वाथ केवलं;

सम्पयुत्ताथ वा तेन, फुसन्तीति च गोचरं.

७२. एवं कत्तरि भावे च, करणे च यथारहं;

तेपञ्ञाससभावेसु, सद्दनिब्बचनं नये.

७३. आलम्बणमनं चित्तं, तंविजाननलक्खणं;

सहजाधिट्ठानरसं, चिन्ताकप्पोति गय्हति.

७४. आलम्बणसमोधानो,

फस्सो फुसनलक्खणो;

सङ्घट्टनरसो तत्थ,

सन्निपातोति गय्हति.

७५. वेदनालम्बणरसा, सा वेदयितलक्खणा;

गोचरानुभवरसा, अनुभुत्तीति गय्हति.

७६. आकारगहणं सञ्ञा, सा सञ्जाननलक्खणा;

निमित्तुप्पादनरसा, उपलक्खाति गय्हति.

७७. चेतना चित्तविप्फारा, सायं ब्यापारलक्खणा;

कम्मन्तायूहनरसा, संविधानन्ति गय्हति.

७८. एकग्गता अविक्खेपो, साविसाहारलक्खणा;

सम्पिण्डनरसा चित्तं, समोधानन्ति गय्हति.

७९. यापनं सहजातान-मनुपालनलक्खणं;

जीवितं जीवनरसं, आयुबन्धोति गय्हति.

८०. सारणा मनसीकारो, समन्नाहारलक्खणो;

संयोजनरसो चित्त-पटिपत्तीति गय्हति.

८१. सङ्कप्पनलक्खणो तक्को, सहजाभिनिरोपनो;

आलम्बाहननरसो, सन्निरुज्झोति गय्हति.

८२. विचारो अनुसन्धानो, अनुमज्जनलक्खणो;

चित्तानुयोजनरसो, अनुपेक्खाति गय्हति.

८३. अधिमोक्खो असंसप्पो, सुसन्निट्ठानलक्खणो;

निच्चलापादनरसो, दळ्हवुत्तीति गय्हति.

८४. वीरियं पन वायामो, महुस्साहनलक्खणो;

किच्चासंसीदनरसो, उपत्थम्भोति गय्हति.

८५. आलम्बत्थिकता छन्दो, कत्तुकामतलक्खणो;

आलम्बणेसनरसो, हत्थादानन्ति गय्हति.

८६. सहजातानुफरणा, सम्पियायनलक्खणा;

सम्पीननरसा पीति, पामोज्जमिति गय्हति.

८७. चेतोसद्दहनं सद्धा, भूतोकप्पनलक्खणा;

हितपक्खन्दनरसा, अधिमुत्तीति गय्हति.

८८. असम्मोसा सभावेसु, सति धारणलक्खणा;

धम्मापिलापनरसा, अप्पमादोति गय्हति.

८९. हिरी जेगुच्छा पापेसु, सा हरायनलक्खणा;

हीळसंकोचनरसा, पापलज्जाति गय्हति.

९०. पापसारज्जमोत्तप्पं, उब्बेगुत्तासलक्खणं;

भयसङ्कोचनरसं, अविस्सासोति गय्हति.

९१. अलोभो अनभिसङ्गो, अपरिग्गहलक्खणो;

मुत्तप्पवत्तनरसो, असंसग्गोति गय्हति.

९२. अदोसो चित्तसाखल्यं, अब्यापज्जनलक्खणो;

सण्हप्पवत्तनरसो, सोम्मभावोति गय्हति.

९३. अमोहो खलिताभावो, पटिविज्झनलक्खणो;

विसयोभासनरसो, पटिबोधोति गय्हति.

९४. तत्रमज्झत्ततोपेक्खा, समीकरणलक्खणा;

अपक्खपातनरसा, समवाहोति गय्हति.

९५. पस्सद्धि कायचित्तानं, दरथाभावलक्खणा;

अपरिप्फन्दनरसा, सीतिभावोति गय्हति.

९६. लहुता कायचित्तानं, अदन्धाकारलक्खणा;

अवित्थाररसा सल्लहुकवुत्तीति गय्हति.

९७. मुदुता कायचित्तानं, कक्खळाभावलक्खणा;

किच्चाविरोधनरसा, अनुकुल्यन्ति गय्हति.

९८. कम्मञ्ञता उभिन्नम्पि, अलंकिच्चस्स लक्खणा;

पवत्तिसम्पत्तिरसा, योगभावोति गय्हति.

९९. तथा पागुञ्ञता द्विन्नं, विसदाकारलक्खणा;

सुखप्पवत्तनरसा, सेरिभावोति गय्हति.

१००. उजुता कायचित्तानं, कुटिलाभावलक्खणा;

जिम्हनिम्मदनरसा, उजुवुत्तीति गय्हति.

१०१. सम्मावाचा वचीसुद्धि, वाचासंयमलक्खणा;

मिच्छावाचोरमरसा, वचीवेलाति गय्हति.

१०२. सम्माकम्मं क्रियासुद्धं, सम्माकरणलक्खणं;

मिच्छाकम्मोरमरसं, क्रियावेलाति गय्हति.

१०३. सम्माजीवो विसुद्धेट्ठि, अल्लिट्ठाजीवलक्खणो;

मिच्छाजीवोरमरसो, सम्मावुत्तीति गय्हति.

१०४. करुणा दीनसत्तेसु, दुक्खापनयलक्खणा;

सोत्थितापत्थनरसा, अनुकम्पाति गय्हति.

१०५. सुखट्ठितेसु मुदिता, अनुमोदनलक्खणा;

चेतोविकासनरसा, अविरोधोति गय्हति.

१०६. चेतोसारज्जना लोभो, अपरिच्चागलक्खणो;

आलम्बगिज्झनरसो, अभिलग्गोति गय्हति.

१०७. चेतोब्यापज्जनं दोसो, सम्पदुस्सनलक्खणो;

आलम्बणघातरसो, चण्डिक्कमिति गय्हति.

१०८. चेतोसम्मुय्हनं मोहो,

सो सम्मुय्हनलक्खणो;

सभावच्छादनरसो,

अन्धभावोति गय्हति.

१०९. पापाजिगुच्छाहिरिकं, निल्लज्जाकारलक्खणं;

पापोपलापनरसं, मलग्गाहोति गय्हति.

११०. असारज्जनमनोत्तप्पमनुत्तासनलक्खणं;

पापपक्खन्दनरसं, पागब्भमिति गय्हति.

१११. दिट्ठि दळ्हविपल्लासो, सा परामासलक्खणा;

तुच्छाभिनिवेसनरसा, मिच्छागाहोति गय्हति.

११२. ‘‘अहस्मी’’ति मञ्ञमानो, सो समुन्नतिलक्खणो;

केतुसम्पग्गहरसो, अहंकारोति गय्हति.

११३. परसम्पत्तीसु इस्सा, अक्खमाकारलक्खणा;

चेतोविकुचनरसा, विमुखत्तन्ति गय्हति.

११४. परिग्गहेसु मच्छेरं, सन्निगूहनलक्खणं;

सामञ्ञासहनरसं, वेविच्छमिति गय्हति.

११५. चेतोपहननं थीनं, तं संसीदनलक्खणं;

उस्साहभञ्जनरसं, संखित्तत्तन्ति गय्हति.

११६. विघातो सहजातानं, मिद्धं मोहनलक्खणं;

सत्तिसंभञ्जनरसं, आतुरत्तन्ति गय्हति.

११७. उद्धच्चं चित्तविक्खेपो, अवूपसमलक्खणं;

चेतोनवट्ठानरसं, भन्तत्तमिति गय्हति.

११८. विप्पटिसारो कुक्कुच्चमनुसोचनलक्खणं;

अत्तानुसोचनरसं, पच्छातापोति गय्हति.

११९. कङ्खायना विचिकिच्छा, असन्निट्ठानलक्खणा;

अनेकगाहनरसा, अप्पतिट्ठाति गय्हति.

१२०. इच्चेवं लक्खणादीहि, विभावेय्य विचक्खणो;

तेपञ्ञाससभावेसु, सभावाकारलक्खणं.

१२१. लक्खणत्थकुसला सलक्खणे,

लक्खणत्थपरमेपि केवलं;

लक्खणुग्गहसुखाय वण्णयुं,

लक्खणादिमुखतो सलक्खणं.

१२२. अत्थं तमेवमनुगम्म मयेत्थ वुत्त-

मत्थानमत्थनयनत्थमनेकधापि;

पत्थेय्य मेत्थ वचनत्थनयेहि ञाण-

मत्थेसु बुद्धवचनत्थनयत्थिकेहि.

इति नामरूपपरिच्छेदे लक्खणरसुपट्ठानविभागो नाम

दुतियो परिच्छेदो.