१४. चुद्दसमो परिच्छेदो

रूपावचरसमाधिभावनानिद्देसो

७८९. भावनानयमहं हितानयं,

मानयञ्च सुगतं सुखानयं;

ब्याकरोमि परमं इतो परं,

तं सुणाथ मधुरत्थवण्णनं.

७९०. उत्तरं तु मनुस्सानं, धम्मतो ञाणदस्सनं;

पत्तुकामेन कातब्बं, आदितो सीलसोधनं.

७९१. सङ्कस्सरसमाचारे, दुस्सीले सीलवज्जिते;

नत्थि झानं कुतो मग्गो, तस्मा सीलं विसोधये.

७९२. सीलं चारित्तवारित्तवसेन दुविधं मतं;

तं पनाच्छिद्दमक्खण्डमकम्मासमनिन्दितं.

७९३. कत्तब्बं अत्थकामेन, विवेकसुखमिच्छता;

सीलञ्च नाम भिक्खूनं, अलङ्कारो अनुत्तरो.

७९४. रतनं सरणं खेमं, ताणं लेणं परायणं;

चिन्तामणि पणीतो च, सीलं यानमनुत्तरं.

७९५. सीतलं सलिलं सीलं, किलेसमलधोवनं;

गुणानं मूलभूतञ्च, दोसानं बलघाति च.

७९६. तिदिवारोहणञ्चेतं, सोपानं परमुत्तमं;

मग्गो खेमो च निब्बाननगरस्स पवेसने.

७९७. तस्मा सुपरिसुद्धं तं, सीलं दुविधलक्खणं;

कत्तब्बं अत्थकामेन, पियसीलेन भिक्खुना.

७९८. कातब्बो पन सीलस्मिं, परिसुद्धे ठितेनिध;

पलिबोधस्सुपच्छेदो, पलिबोधा दसाहु च.

७९९. ‘‘आवासो च कुलं लाभो,

गणो कम्मञ्च पञ्चमं;

अद्धानं ञाति आबाधो,

गन्थो इद्धीति ते दसा’’ति.

८००. पलिबोधस्सुपच्छेदं, कत्वा दसविधस्सपि;

उपसङ्कमितब्बो सो, कम्मट्ठानस्स दायको.

८०१. पियो गरु भावनीयो, वत्ता च वचनक्खमो;

गम्भीरञ्च कथं कत्ता, नो चट्ठाने नियोजको.

८०२. एवमादिगुणोपेतमुपगन्त्वा हितेसिनं;

कल्याणमित्तं कालेन, कम्मट्ठानस्स दायकं.

८०३. कम्मट्ठानं गहेतब्बं, वत्तं कत्वा पनस्स तु;

तेनापि चरितं ञत्वा, दातब्बं तस्स भिक्खुनो.

८०४. चरितं पनिदं रागदोसमोहवसेन च;

सद्धाबुद्धिवितक्कानं, वसेन छब्बिधं मतं.

८०५. वोमिस्सकनया तेसं, चतुसट्ठि भवन्ति ते;

तेहि अत्थो न चत्थीति, न मया इध दस्सिता.

८०६. असुभा च दसेवेत्थ, तथा कायगतासति;

एकादस इमे राग-चरितस्सानुकूलता.

८०७. चतस्सो अप्पमञ्ञायो, सवण्णकसिणा इमे;

अट्ठेव च सदा दोस-चरितस्सानुकूलता.

८०८. तं मोहचरितस्सेत्थ, वितक्कचरितस्स च;

अनुकूलन्ति निद्दिट्ठं, आनापानं पनेककं.

८०९. पुरिमानुस्सतिछक्कं, सद्धाचरितदेहिनो;

मरणूपसमायुत्ता, सतिमाहारनिस्सिता.

८१०. सञ्ञा धातुववत्थानं, बुद्धिप्पकतिजन्तुनो;

इमे पन च चत्तारो, अनुकूलाति दीपिता.

८११. चत्तारोपि च आरुप्पा, सेसानि कसिणानि च;

अनुकूला इमे सब्ब-चरितानन्ति वण्णिता.

८१२. इदं सब्बं पनेकन्त-विपच्चनीकभावतो;

अतिसप्पायतो वुत्त-मिति ञेय्यं विभाविना.

८१३. कम्मट्ठानानि सब्बानि, चत्तालीसाति निद्दिसे;

कसिणानि दस चेव, असुभानुस्सती दस.

८१४. चतस्सो अप्पमञ्ञायो, चत्तारो च अरूपिनो;

चतुधातुववत्थानं, सञ्ञा चाहारता इति.

८१५. कम्मट्ठानेसु एतेसु, उपचारवहा कति;

आनापानसतिं काय-गतं हित्वा पनट्ठपि.

८१६. सेसानुस्सतियो सञ्ञा, ववत्थानन्ति तेरस;

उपचारवहा वुत्ता, सेसा ते अप्पनावहा.

८१७. अप्पनायावहेस्वेत्थ, कसिणानि दसापि च;

आनापानसती चेव, चतुक्कज्झानिका इमे.

८१८. असुभानि दस चेत्थ, तथा कायगतासति;

एकादस इमे धम्मा, पठमज्झानिका सियुं.

८१९. आदिब्रह्मविहाराति, तिकज्झानवहा तयो;

चतुत्थापि च आरुप्पा, चतुत्थज्झानिका मता.

८२०. वसेनारम्मणङ्गानं, दुविधो समतिक्कमो;

गोचरातिक्कमारूपे, रूपे झानङ्गतिक्कमो.

८२१. दसेव कसिणानेत्थ, वड्ढेतब्बानि होन्ति हि;

न च वड्ढनिया सेसा, भवन्ति असुभादयो.

८२२. दसेव कसिणानेत्थ, असुभानि दसापि च;

आनापानसती चेव, तथा कायगतासति.

८२३. पटिभागनिमित्तानि, होन्ति आरम्मणानि हि;

सेसानेव पटिभाग-निमित्तारम्मणा सियुं.

८२४. असुभानि दसाहार-सञ्ञा कायगतासति;

देवेसु नप्पवत्तन्ति, द्वादसेतानि सब्बदा.

८२५. तानि द्वादस चेतानि, आनापानसतीपि च;

तेरसेव पनेतानि, ब्रह्मलोके न विज्जरे.

८२६. ठपेत्वा चतुरारूपे, नत्थि किञ्चि अरूपिसु;

मनुस्सलोके सब्बानि, पवत्तन्ति न संसयो.

८२७. चतुत्थं कसिणं हित्वा, कसिणा असुभानि च;

दिट्ठेनेव गहेतब्बा, इमे एकूनवीसति.

८२८. सतियम्पि च कायम्हि, दिट्ठेन तचपञ्चकं;

सेसमेत्थ सुतेनेव, गहेतब्बन्ति दीपितं.

८२९. आनापानसती एत्थ, फुट्ठेन परिदीपिता;

वायोकसिणमेवेत्थ, दिट्ठफुट्ठेन गय्हति.

८३०. सुतेनेव गहेतब्बा, सेसा अट्ठारसापि च;

उपेक्खा अप्पमञ्ञा च, अरूपा चेव पञ्चिमे.

८३१. आदितोव गहेतब्बा, न होन्तीति पकासिता;

पञ्चतिंसावसेसानि, गहेतब्बानि आदितो.

८३२. कम्मट्ठानेसु हेतेसु, आकासकसिणं विना;

कसिणा नव होन्ते च, अरूपानं तु पच्चया.

८३३. दसापि कसिणा होन्ति, अभिञ्ञानं तु पच्चया;

तयो ब्रह्मविहारापि, चतुक्कस्स भवन्ति तु.

८३४. हेट्ठिमं हेट्ठिमारुप्पं, उपरूपरिमस्स हि;

तथा चतुत्थमारुप्पं, निरोधस्साति दीपितं.

८३५. सब्बानि च पनेतानि, चत्तालीसविधानि तु;

विपस्सनाभवसम्पत्ति-सुखानं पच्चया सियुं.

८३६. कम्मट्ठानं गहेत्वान, आचरियस्स सन्तिके;

वसन्तस्स कथेतब्बं, आगतस्सागतक्खणे.

८३७. उग्गहेत्वा पनञ्ञत्र, गन्तुकामस्स भिक्खुनो;

नातिसङ्खेपवित्थारं, कथेतब्बं तु तेनपि.

८३८. कम्मट्ठानं गहेत्वान, सम्मट्ठानं मनोभुनो;

अट्ठारसहि दोसेहि, निच्चं पन विवज्जिते.

८३९. अनुरूपे विहारस्मिं, विहातब्बं तु गामतो;

नातिदूरे नच्चासन्ने, सिवे पञ्चङ्गसंयुते.

८४०. खुद्दको पलिबोधोपि, छिन्दितब्बो पनत्थि चे;

दीघा केसा नखा लोमा, छिन्दितब्बा विभाविना.

८४१. चीवरं रजितब्बं तं, किलिट्ठं तु सचे सिया;

सचे पत्ते मलं होति, पचितब्बोव सुट्ठु सो.

८४२. अच्छिन्नपलिबोधेन, पच्छा तेन च भिक्खुना;

पविवित्ते पनोकासे, वसन्तेन यथासुखं.

८४३. वज्जेत्वा मत्तिकं नीलं, पीतं सेतञ्च लोहितं;

सण्हायारुणवण्णाय, मत्तिकाय मनोरमं.

८४४. कत्तब्बं कसिणज्झानं, पत्तुकामेन धीमता;

सेनासने विवित्तस्मिं, बहिद्धा वापि तादिसे.

८४५. पटिच्छन्ने पनट्ठाने, पब्भारे वा गुहन्तरे;

संहारिमं वा कातब्बं, तं तत्रट्ठकमेव वा.

८४६. संहारिमं करोन्तेन, दण्डकेसु चतूस्वपि;

चम्मं वा कटसारं वा, दुस्सपत्तम्पि वा तथा.

८४७. बन्धित्वा तथा कातब्बं, मत्तिकाय पमाणतो;

भूमियं पत्थरित्वा च, ओलोकेतब्बमेव तं.

८४८. तत्रट्ठं भूमियं वट्टं, आकोटित्वान खाणुके;

वल्लीहि तं विनन्धित्वा, कातब्बं कण्णिकं समं.

८४९. वित्थारतो पमाणेन, विदत्थिचतुरङ्गुलं;

वट्टं वत्तति तं कातुं, विवट्टं पन मिच्छता.

८५०. भेरीतलसमं साधु, कत्वा कसिणमण्डलं;

सम्मज्जित्वान तं ठानं, न्हत्वा आगम्म पण्डितो.

८५१. हत्थपासपमाणस्मिं, तम्हा कसिणमण्डला;

पदेसे तु सुपञ्ञत्ते, आसनस्मिं सुअत्थते.

८५२. उच्चे तत्थ निसीदित्वा, विदत्थिचतुरङ्गुले;

उजुकायं पणिधाय, कत्वा परिमुखं सतिं.

८५३. कामेस्वादीनवं दिस्वा, नेक्खम्मं दट्ठु खेमतो;

परमं पीतिपामोज्जं, जनेत्वा रतनत्तये.

८५४. ‘‘भागी अस्समहं अद्धा, इमाय पटिपत्तिया;

पविवेकसुखस्सा’’ति, कत्वा उस्साहमुत्तमं.

८५५. आकारेन समेनेव, उम्मीलित्वान लोचनं;

निमित्तं गण्हता साधु, भावेतब्बं पुनप्पुनं.

८५६. न वण्णो पेक्खितब्बो सो, दट्ठब्बं न च लक्खणं;

वण्णं पन अमुञ्चित्वा, उस्सदस्स वसेन हि.

८५७. चित्तं पण्णत्तिधम्मस्मिं, ठपेत्वेकग्गमानसो;

‘‘पथवी पथवि’’च्चेवं, वत्वा भावेय्य पण्डितो.

८५८. पथवी मेदनी भूमि, वसुधा च वसुन्धरा;

एवं पथविनामेसु, एकं वत्तुम्पि वट्टति.

८५९. उम्मीलित्वा निमीलित्वा, आवज्जेय्य पुनप्पुनं;

यावुग्गहनिमित्तं तु, नुप्पज्जति च ताव सो.

८६०. एवं भावयतो तस्स, पुन एकग्गचेतसो;

यदा पन निमीलेत्वा, आवज्जन्तस्स योगिनो.