१. असङ्खतसुत्तं

३७७. ‘‘असङ्खतञ्च वो, भिक्खवे, देसेस्सामि असङ्खतगामिञ्च मग्गं. तं सुणाथ. कतमञ्च, भिक्खवे, असङ्खतं? यो, भिक्खवे, रागक्खयो दोसक्खयो मोहक्खयो – इदं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतं. कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? समथो. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो. इति खो, भिक्खवे, देसितं वो मया असङ्खतं, देसितो असङ्खतगामिमग्गो. यं, भिक्खवे, सत्थारा करणीयं सावकानं हितेसिना अनुकम्पकेन अनुकम्पं उपादाय, कतं वो तं मया. एतानि, भिक्खवे, रुक्खमूलानि, एतानि सुञ्ञागारानि. झायथ, भिक्खवे, मा पमादत्थ; मा पच्छा विप्पटिसारिनो अहुवत्थ. अयं वो अम्हाकं अनुसासनीति.

‘‘असङ्खतञ्च वो, भिक्खवे, देसेस्सामि असङ्खतगामिञ्च मग्गं. तं सुणाथ. कतमञ्च, भिक्खवे, असङ्खतं? यो, भिक्खवे, रागक्खयो दोसक्खयो मोहक्खयो – इदं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतं. कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? विपस्सना. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो. इति खो, भिक्खवे, देसितं वो मया असङ्खतं…पे… अयं वो अम्हाकं अनुसासनीति.

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? सवितक्को सविचारो समाधि. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? अवितक्को विचारमत्तो समाधि. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? अवितक्को अविचारो समाधि. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? सुञ्ञतो समाधि. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? अनिमित्तो समाधि. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? अप्पणिहितो समाधि. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु काये कायानुपस्सी विहरति आतापी सम्पजानो सतिमा विनेय्य लोके अभिज्झादोमनस्सं. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु वेदनासु वेदनानुपस्सी विहरति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु चित्ते चित्तानुपस्सी…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु धम्मेसु धम्मानुपस्सी विहरति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु अनुप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं अनुप्पादा छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु उप्पन्नानं पापकानं अकुसलानं धम्मानं पहाना छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु अनुप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं उप्पादा छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु उप्पन्नानं कुसलानं धम्मानं ठितिया असम्मोसाय भिय्योभावाय वेपुल्लाय भावनाय पारिपूरिया छन्दं जनेति वायमति वीरियं आरभति चित्तं पग्गण्हाति पदहति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु छन्दसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो …पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु वीरियसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु वीमंससमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सद्धिन्द्रियं भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामिं. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु वीरियिन्द्रियं भावेति विवेकनिस्सितं…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सतिन्द्रियं भावेति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु समाधिन्द्रियं भावेति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु पञ्ञिन्द्रियं भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामिं. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सद्धाबलं भावेति विवेकनिस्सितं…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु वीरियबलं भावेति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सतिबलं भावेति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु समाधिबलं भावेति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु पञ्ञाबलं भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामिं. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सतिसम्बोज्झङ्गं भावेति…पे… अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु धम्मविचयसम्बोज्झङ्गं भावेति…पे… वीरियसम्बोज्झङ्गं भावेति…पे… पीतिसम्बोज्झङ्गं भावेति…पे… पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गं भावेति…पे… समाधिसम्बोज्झङ्गं भावेति…पे… उपेक्खासम्बोज्झङ्गं भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामिं. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे….

‘‘कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सम्मादिट्ठिं भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामिं. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो…पे… कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सम्मासङ्कप्पं भावेति …पे… सम्मावाचं भावेति…पे… सम्माकम्मन्तं भावेति…पे… सम्माआजीवं भावेति…पे… सम्मावायामं भावेति…पे… सम्मासतिं भावेति…पे… असङ्खतञ्च वो भिक्खवे, देसेस्सामि असङ्खतगामिञ्च मग्गं. तं सुणाथ. कतमञ्च, भिक्खवे, असङ्खतं…पे…? कतमो च, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो? इध, भिक्खवे, भिक्खु सम्मासमाधिं भावेति विवेकनिस्सितं विरागनिस्सितं निरोधनिस्सितं वोस्सग्गपरिणामिं. अयं वुच्चति, भिक्खवे, असङ्खतगामिमग्गो. इति खो, भिक्खवे, देसितं वो मया असङ्खतं, देसितो असङ्खतगामिमग्गो. यं, भिक्खवे, सत्थारा करणीयं सावकानं हितेसिना अनुकम्पकेन अनुकम्पं उपादाय, कतं वो तं मया. एतानि, भिक्खवे, रुक्खमूलानि, एतानि सुञ्ञागारानि. झायथ, भिक्खवे, मा पमादत्थ; मा पच्छा विप्पटिसारिनो अहुवत्थ. अयं वो अम्हाकं अनुसासनी’’ति. पठमं.