१०. बहुधीतरसुत्तं

१९६. एकं समयं भगवा कोसलेसु विहरति अञ्ञतरस्मिं वनसण्डे. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स भारद्वाजगोत्तस्स ब्राह्मणस्स चतुद्दस बलीबद्दा नट्ठा होन्ति. अथ खो भारद्वाजगोत्तो ब्राह्मणो ते बलीबद्दे गवेसन्तो येन सो वनसण्डो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा अद्दस भगवन्तं तस्मिं वनसण्डे निसिन्नं पल्लङ्कं आभुजित्वा उजुं कायं पणिधाय परिमुखं सतिं उपट्ठपेत्वा. दिस्वान येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवतो सन्तिके इमा गाथायो अभासि –

‘‘न हि नूनिमस्स [नहनूनिमस्स (सी. स्या. कं.)] समणस्स, बलीबद्दा चतुद्दस;

अज्जसट्ठिं न दिस्सन्ति, तेनायं समणो सुखी.

‘‘न हि नूनिमस्स समणस्स, तिलाखेत्तस्मि पापका;

एकपण्णा दुपण्णा [द्विपण्णा (सी. पी.)] च, तेनायं समणो सुखी.

‘‘न हि नूनिमस्स समणस्स, तुच्छकोट्ठस्मि मूसिका;

उस्सोळ्हिकाय नच्चन्ति, तेनायं समणो सुखी.

‘‘न हि नूनिमस्स समणस्स, सन्थारो सत्तमासिको;

उप्पाटकेहि सञ्छन्नो, तेनायं समणो सुखी.

‘‘न हि नूनिमस्स समणस्स, विधवा सत्त धीतरो;

एकपुत्ता दुपुत्ता [द्विपुत्ता (सी. पी.)] च, तेनायं समणो सुखी.

‘‘न हि नूनिमस्स समणस्स, पिङ्गला तिलकाहता;

सोत्तं पादेन बोधेति, तेनायं समणो सुखी.

‘‘न हि नूनिमस्स समणस्स, पच्चूसम्हि इणायिका;

देथ देथाति चोदेन्ति, तेनायं समणो सुखी’’ति.

‘‘न हि मय्हं ब्राह्मण, बलीबद्दा चतुद्दस;

अज्जसट्ठिं न दिस्सन्ति, तेनाहं ब्राह्मणा सुखी.

‘‘न हि मय्हं ब्राह्मण, तिलाखेत्तस्मि पापका;

एकपण्णा दुपण्णा च, तेनाहं ब्राह्मणा सुखी.

‘‘न हि मय्हं ब्राह्मण, तुच्छकोट्ठस्मि मूसिका;

उस्सोळ्हिकाय नच्चन्ति, तेनाहं ब्राह्मणा सुखी.

‘‘न हि मय्हं ब्राह्मण, सन्थारो सत्तमासिको;

उप्पाटकेहि सञ्छन्नो, तेनाहं ब्राह्मणा सुखी.

‘‘न हि मय्हं ब्राह्मण, विधवा सत्त धीतरो;

एकपुत्ता दुपुत्ता च, तेनाहं ब्राह्मणा सुखी.

‘‘न हि मय्हं ब्राह्मण, पिङ्गला तिलकाहता;

सोत्तं पादेन बोधेति, तेनाहं ब्राह्मणा सुखी.

‘‘न हि मय्हं ब्राह्मण, पच्चूसम्हि इणायिका;

देथ देथाति चोदेन्ति, तेनाहं ब्राह्मणा सुखी’’ति.

एवं वुत्ते, भारद्वाजगोत्तो ब्राह्मणो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अभिक्कन्तं, भो गोतम, अभिक्कन्तं, भो गोतम! सेय्यथापि, भो गोतम, निक्कुज्जितं वा उक्कुज्जेय्य, पटिच्छन्नं वा विवरेय्य, मूळ्हस्स वा मग्गं आचिक्खेय्य, अन्धकारे वा तेलपज्जोतं धारेय्य – चक्खुमन्तो रूपानि दक्खन्तीति; एवमेव भोता गोतमेन अनेकपरियायेन धम्मो पकासितो. एसाहं भवन्तं गोतमं सरणं गच्छामि धम्मञ्च भिक्खुसङ्घञ्च. लभेय्याहं भोतो गोतमस्स सन्तिके पब्बज्जं, लभेय्यं उपसम्पद’’न्ति.

अलत्थ खो भारद्वाजगोत्तो ब्राह्मणो भगवतो सन्तिके पब्बज्जं, अलत्थ उपसम्पदं. अचिरूपसम्पन्नो पनायस्मा भारद्वाजो एको वूपकट्ठो अप्पमत्तो आतापी पहितत्तो विहरन्तो नचिरस्सेव – यस्सत्थाय कुलपुत्ता सम्मदेव अगारस्मा अनगारियं पब्बजन्ति, तदनुत्तरं – ब्रह्मचरियपरियोसानं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्ज विहासि. ‘‘खीणा जाति, वुसितं ब्रह्मचरियं, कतं करणीयं, नापरं इत्थत्ताया’’ति अब्भञ्ञासि. अञ्ञतरो च पनायस्मा भारद्वाजो अरहतं अहोसीति.

अरहन्तवग्गो पठमो.

तस्सुद्दानं –

धनञ्जानी च अक्कोसं, असुरिन्दं बिलङ्गिकं;

अहिंसकं जटा चेव, सुद्धिकञ्चेव अग्गिका;

सुन्दरिकं बहुधीतरेन च ते दसाति.