१०. दुतियअपुत्तकसुत्तं
१३१. अथ खो राजा पसेनदि कोसलो दिवा दिवस्स येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा एकमन्तं निसिन्नं खो राजानं पसेनदिं कोसलं भगवा एतदवोच – ‘‘हन्द, कुतो नु त्वं, महाराज, आगच्छसि दिवा दिवस्सा’’ति?
‘‘इध, भन्ते, सावत्थियं सेट्ठि गहपति कालङ्कतो. तमहं अपुत्तकं सापतेय्यं राजन्तेपुरं अतिहरित्वा आगच्छामि. सतं, भन्ते, सतसहस्सानि हिरञ्ञस्सेव, को पन वादो रूपियस्स! तस्स खो पन, भन्ते, सेट्ठिस्स गहपतिस्स एवरूपो भत्तभोगो अहोसि – कणाजकं भुञ्जति बिलङ्गदुतियं. एवरूपो वत्थभोगो अहोसि – साणं धारेति तिपक्खवसनं. एवरूपो यानभोगो अहोसि – जज्जररथकेन याति पण्णछत्तकेन धारियमानेना’’ति.
‘‘एवमेतं, महाराज, एवमेतं, महाराज! भूतपुब्बं सो, महाराज, सेट्ठि गहपति तग्गरसिखिं नाम पच्चेकसम्बुद्धं पिण्डपातेन पटिपादेसि. ‘देथ समणस्स पिण्ड’न्ति वत्वा उट्ठायासना पक्कामि. दत्वा च पन पच्छा विप्पटिसारी अहोसि – ‘वरमेतं पिण्डपातं दासा वा कम्मकरा वा भुञ्जेय्यु’न्ति. भातु च पन एकपुत्तकं सापतेय्यस्स कारणा जीविता वोरोपेसि.
‘‘यं खो सो, महाराज, सेट्ठि गहपति तग्गरसिखिं पच्चेकसम्बुद्धं पिण्डपातेन पटिपादेसि, तस्स कम्मस्स विपाकेन सत्तक्खत्तुं सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जि. तस्सेव कम्मस्स विपाकावसेसेन इमिस्सायेव सावत्थिया सत्तक्खत्तुं सेट्ठित्तं कारेसि. यं खो सो, महाराज, सेट्ठि गहपति दत्वा पच्छा विप्पटिसारी अहोसि – ‘वरमेतं पिण्डपातं दासा वा कम्मकरा वा भुञ्जेय्यु’न्ति, तस्स कम्मस्स विपाकेन नास्सुळाराय भत्तभोगाय चित्तं नमति, नास्सुळाराय वत्थभोगाय चित्तं नमति, नास्सुळाराय यानभोगाय चित्तं नमति, नास्सुळारानं पञ्चन्नं कामगुणानं भोगाय चित्तं नमति. यं खो सो, महाराज, सेट्ठि गहपति भातु च पन एकपुत्तकं सापतेय्यस्स कारणा जीविता वोरोपेसि, तस्स कम्मस्स विपाकेन बहूनि वस्सानि बहूनि वस्ससतानि बहूनि वस्ससहस्सानि बहूनि वस्ससतसहस्सानि निरये पच्चित्थ. तस्सेव कम्मस्स विपाकावसेसेन इदं सत्तमं अपुत्तकं सापतेय्यं राजकोसं पवेसेति. तस्स खो, महाराज, सेट्ठिस्स गहपतिस्स पुराणञ्च पुञ्ञं परिक्खीणं, नवञ्च पुञ्ञं अनुपचितं. अज्ज पन, महाराज, सेट्ठि गहपति महारोरुवे निरये पच्चती’’ति. ‘‘एवं, भन्ते, सेट्ठि गहपति महारोरुवं निरयं उपपन्नो’’ति. ‘‘एवं, महाराज, सेट्ठि गहपति महारोरुवं निरयं उपपन्नो’’ति. इदमवोच…पे….
‘‘धञ्ञं धनं रजतं जातरूपं, परिग्गहं वापि यदत्थि किञ्चि;
दासा कम्मकरा पेस्सा, ये चस्स अनुजीविनो.
‘‘सब्बं नादाय गन्तब्बं, सब्बं निक्खिप्पगामिनं [निक्खीपगामिनं (स्या. कं. क.)];
यञ्च करोति कायेन, वाचाय उद चेतसा.
‘‘तञ्हि तस्स सकं होति, तञ्च आदाय गच्छति;
तञ्चस्स अनुगं होति, छायाव अनपायिनी.
‘‘तस्मा करेय्य कल्याणं, निचयं सम्परायिकं;
पुञ्ञानि परलोकस्मिं, पतिट्ठा होन्ति पाणिन’’न्ति.
दुतियो वग्गो.
तस्सुद्दानं –
जटिला पञ्च राजानो, दोणपाककुरेन च;
सङ्गामेन द्वे वुत्तानि, मल्लिका [धीतरा (बहूसु)] द्वे अप्पमादेन च;
अपुत्तकेन द्वे वुत्ता, वग्गो तेन पवुच्चतीति.