४. पियसुत्तं

११५. सावत्थिनिदानं. एकमन्तं निसिन्नो खो राजा पसेनदि कोसलो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘इध मय्हं, भन्ते, रहोगतस्स पटिसल्लीनस्स एवं चेतसो परिवितक्को उदपादि – ‘केसं नु खो पियो अत्ता, केसं अप्पियो अत्ता’ति? तस्स मय्हं, भन्ते, एतदहोसि – ‘ये च खो केचि कायेन दुच्चरितं चरन्ति, वाचाय दुच्चरितं चरन्ति, मनसा दुच्चरितं चरन्ति; तेसं अप्पियो अत्ता’. किञ्चापि ते एवं वदेय्युं – ‘पियो नो अत्ता’ति, अथ खो तेसं अप्पियो अत्ता. तं किस्स हेतु? यञ्हि अप्पियो अप्पियस्स करेय्य, तं ते अत्तनाव अत्तनो करोन्ति; तस्मा तेसं अप्पियो अत्ता. ये च खो केचि कायेन सुचरितं चरन्ति, वाचाय सुचरितं चरन्ति, मनसा सुचरितं चरन्ति; तेसं पियो अत्ता. किञ्चापि ते एवं वदेय्युं – ‘अप्पियो नो अत्ता’ति; अथ खो तेसं पियो अत्ता. तं किस्स हेतु? यञ्हि पियो पियस्स करेय्य, तं ते अत्तनाव अत्तनो करोन्ति; तस्मा तेसं पियो अत्ता’’ति.

‘‘एवमेतं, महाराज, एवमेतं, महाराज! ये हि केचि, महाराज, कायेन दुच्चरितं चरन्ति, वाचाय दुच्चरितं चरन्ति, मनसा दुच्चरितं चरन्ति; तेसं अप्पियो अत्ता. किञ्चापि ते एवं वदेय्युं – ‘पियो नो अत्ता’ति, अथ खो तेसं अप्पियो अत्ता. तं किस्स हेतु? यञ्हि, महाराज, अप्पियो अप्पियस्स करेय्य, तं ते अत्तनाव अत्तनो करोन्ति; तस्मा तेसं अप्पियो अत्ता. ये च खो केचि, महाराज, कायेन सुचरितं चरन्ति, वाचाय सुचरितं चरन्ति, मनसा सुचरितं चरन्ति; तेसं पियो अत्ता. किञ्चापि ते एवं वदेय्युं – ‘अप्पियो नो अत्ता’ति; अथ खो तेसं पियो अत्ता. तं किस्स हेतु? यञ्हि महाराज, पियो पियस्स करेय्य, तं ते अत्तनाव अत्तनो करोन्ति; तस्मा तेसं पियो अत्ता’’ति. इदमवोच…पे…

‘‘अत्तानञ्चे पियं जञ्ञा, न नं पापेन संयुजे;

न हि तं सुलभं होति, सुखं दुक्कटकारिना.

‘‘अन्तकेनाधिपन्नस्स, जहतो मानुसं भवं;

किञ्हि तस्स सकं होति, किञ्च आदाय गच्छति;

किञ्चस्स अनुगं होति, छायाव अनपायिनी [अनुपायिनी (स्या. कं. क.)].

‘‘उभो पुञ्ञञ्च पापञ्च, यं मच्चो कुरुते इध;

तञ्हि तस्स सकं होति, तञ्च [तंव (?)] आदाय गच्छति;

तञ्चस्स [तंवस्स (?)] अनुगं होति, छायाव अनपायिनी.

‘‘तस्मा करेय्य कल्याणं, निचयं सम्परायिकं;

पुञ्ञानि परलोकस्मिं, पतिट्ठा होन्ति पाणिन’’न्ति.