१. दहरसुत्तं
११२. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. अथ खो राजा पसेनदि कोसलो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं सम्मोदि. सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो राजा पसेनदि कोसलो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘भवम्पि नो गोतमो अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धोति पटिजानाती’’ति? ‘‘यञ्हि तं, महाराज, सम्मा वदमानो वदेय्य ‘अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धो’ति, ममेव [ममं (सब्बत्थ)] तं सम्मा वदमानो वदेय्य. अहञ्हि, महाराज, अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धो’’ति.
‘‘येपि ते, भो गोतम, समणब्राह्मणा सङ्घिनो गणिनो गणाचरिया ञाता यसस्सिनो तित्थकरा साधुसम्मता बहुजनस्स, सेय्यथिदं – पूरणो कस्सपो, मक्खलि गोसालो, निगण्ठो नाटपुत्तो, सञ्चयो बेलट्ठपुत्तो, पकुधो कच्चायनो, अजितो केसकम्बलो; तेपि मया ‘अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धोति पटिजानाथा’ति पुट्ठा समाना अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धोति न पटिजानन्ति. किं पन भवं गोतमो दहरो चेव जातिया नवो च पब्बज्जाया’’ति?
‘‘चत्तारो खो मे, महाराज, दहराति न उञ्ञातब्बा, दहराति न परिभोतब्बा. कतमे चत्तारो? खत्तियो खो, महाराज, दहरोति न उञ्ञातब्बो, दहरोति न परिभोतब्बो. उरगो खो, महाराज, दहरोति न उञ्ञातब्बो, दहरोति न परिभोतब्बो. अग्गि खो, महाराज, दहरोति न उञ्ञातब्बो, दहरोति न परिभोतब्बो. भिक्खु, खो, महाराज, दहरोति न उञ्ञातब्बो, दहरोति न परिभोतब्बो. इमे खो, महाराज, चत्तारो दहराति न उञ्ञातब्बा, दहराति न परिभोतब्बा’’ति.
इदमवोच भगवा. इदं वत्वान सुगतो अथापरं एतदवोच सत्था –
‘‘खत्तियं जातिसम्पन्नं, अभिजातं यसस्सिनं;
दहरोति नावजानेय्य, न नं परिभवे नरो.
‘‘ठानञ्हि सो मनुजिन्दो, रज्जं लद्धान खत्तियो;
सो कुद्धो राजदण्डेन, तस्मिं पक्कमते भुसं;
तस्मा तं परिवज्जेय्य, रक्खं जीवितमत्तनो.
‘‘गामे वा यदि वा रञ्ञे, यत्थ पस्से भुजङ्गमं;
दहरोति नावजानेय्य, न नं परिभवे नरो.
‘‘उच्चावचेहि वण्णेहि, उरगो चरति तेजसी [तेजसा (सी. क.), तेजसि (पी. क.)];
सो आसज्ज डंसे बालं, नरं नारिञ्च एकदा;
तस्मा तं परिवज्जेय्य, रक्खं जीवितमत्तनो.
‘‘पहूतभक्खं जालिनं, पावकं कण्हवत्तनिं;
दहरोति नावजानेय्य, न नं परिभवे नरो.
‘‘लद्धा हि सो उपादानं, महा हुत्वान पावको;
सो आसज्ज डहे [दहे] बालं, नरं नारिञ्च एकदा;
तस्मा तं परिवज्जेय्य, रक्खं जीवितमत्तनो.
‘‘वनं यदग्गि डहति [दहति (क.)], पावको कण्हवत्तनी;
जायन्ति तत्थ पारोहा, अहोरत्तानमच्चये.
‘‘यञ्च खो सीलसम्पन्नो, भिक्खु डहति तेजसा;
न तस्स पुत्ता पसवो, दायादा विन्दरे धनं;
अनपच्चा अदायादा, तालावत्थू भवन्ति ते.
‘‘तस्मा हि पण्डितो पोसो, सम्पस्सं अत्थमत्तनो;
भुजङ्गमं पावकञ्च, खत्तियञ्च यसस्सिनं;
भिक्खुञ्च सीलसम्पन्नं, सम्मदेव समाचरे’’ति.
एवं वुत्ते, राजा पसेनदि कोसलो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अभिक्कन्तं, भन्ते, अभिक्कन्तं, भन्ते! सेय्यथापि भन्ते, निक्कुज्जितं [निकुज्जितं (?)] वा उक्कुज्जेय्य, पटिच्छन्नं वा विवरेय्य, मूळ्हस्स वा मग्गं आचिक्खेय्य, अन्धकारे वा तेलपज्जोतं धारेय्य – ‘चक्खुमन्तो रूपानि दक्खन्ती’ति; एवमेवं भगवता अनेकपरियायेन धम्मो पकासितो. एसाहं, भन्ते, भगवन्तं सरणं गच्छामि धम्मञ्च भिक्खुसङ्घञ्च. उपासकं मं, भन्ते, भगवा धारेतु अज्जतग्गे पाणुपेतं सरणं गत’’न्ति.