९. उदपानसुत्तं

६९. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा मल्लेसु चारिकं चरमानो महता भिक्खुसङ्घेन सद्धिं येन थूणं [थूनं (सी. स्या. पी.)] नाम मल्लानं ब्राह्मणगामो तदवसरि. अस्सोसुं खो थूणेय्यका ब्राह्मणगहपतिका – ‘‘समणो खलु, भो, गोतमो सक्यपुत्तो सक्यकुला पब्बजितो मल्लेसु चारिकं चरमानो महता भिक्खुसङ्घेन सद्धिं थूणं अनुप्पत्तो’’ति.( ) [(अथ खो ते थूणेय्यका ब्राह्मणगहपतिका) (?)] उदपानं तिणस्स च भुसस्स च याव मुखतो पूरेसुं – ‘‘मा ते मुण्डका समणका पानीयं अपंसू’’ति.

अथ खो भगवा मग्गा ओक्कम्म येन रुक्खमूलं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. निसज्ज खो भगवा आयस्मन्तं आनन्दं आमन्तेसि – ‘‘इङ्घ मे त्वं, आनन्द, एतम्हा उदपाना पानीयं आहरा’’ति.

एवं वुत्ते, आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘इदानि सो, भन्ते, उदपानो थूणेय्यकेहि ब्राह्मणगहपतिकेहि तिणस्स च भुसस्स च याव मुखतो पूरितो – ‘मा ते मुण्डका समणका पानीयं अपंसू’’’ति.

दुतियम्पि खो…पे… ततियम्पि खो भगवा आयस्मन्तं आनन्दं आमन्तेसि – ‘‘इङ्घ मे त्वं, आनन्द, एतम्हा उदपाना पानीयं आहरा’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो आयस्मा आनन्दो भगवतो पटिस्सुत्वा पत्तं गहेत्वा येन सो उदपानो तेनुपसङ्कमि. अथ खो सो उदपानो आयस्मन्ते आनन्दे उपसङ्कमन्ते सब्बं तं तिणञ्च भुसञ्च मुखतो ओवमित्वा अच्छस्स उदकस्स अनाविलस्स विप्पसन्नस्स याव मुखतो पूरितो विस्सन्दन्तो [विस्सन्दो (क.)] मञ्ञे अट्ठासि.

अथ खो आयस्मतो आनन्दस्स एतदहोसि – ‘‘अच्छरियं वत, भो, अब्भुतं वत, भो, तथागतस्स महिद्धिकता महानुभावता! अयञ्हि सो उदपानो मयि उपसङ्कमन्ते सब्बं तं तिणञ्च भुसञ्च मुखतो ओवमित्वा अच्छस्स उदकस्स अनाविलस्स विप्पसन्नस्स याव मुखतो पूरितो विस्सन्दन्तो मञ्ञे ठितो’’ति!! पत्तेन पानीयं आदाय येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अच्छरियं, भन्ते, अब्भुतं, भन्ते, तथागतस्स महिद्धिकता महानुभावता! अयञ्हि सो, भन्ते, उदपानो मयि उपसङ्कमन्ते सब्बं तं तिणञ्च भुसञ्च मुखतो ओवमित्वा अच्छस्स उदकस्स अनाविलस्स विप्पसन्नस्स याव मुखतो पूरितो विस्सन्दन्तो मञ्ञे अट्ठासि!! पिवतु भगवा पानीयं, पिवतु सुगतो पानीय’’न्ति.

अथ खो भगवा एतमत्थं विदित्वा तायं वेलायं इमं उदानं उदानेसि –

‘‘किं कयिरा उदपानेन,

आपा चे सब्बदा सियुं;

तण्हाय मूलतो छेत्वा,

किस्स परियेसनं चरे’’ति. नवमं;