२. सत्तजटिलसुत्तं

५२. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति पुब्बारामे मिगारमातुपासादे. तेन खो पन समयेन भगवा सायन्हसमयं पटिसल्लाना वुट्ठितो बहिद्वारकोट्ठके निसिन्नो होति. अथ खो राजा पसेनदि कोसलो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि.

तेन खो पन समयेन सत्त च जटिला, सत्त च निगण्ठा, सत्त च अचेलका, सत्त च एकसाटका, सत्त च परिब्बाजका, परूळ्हकच्छनखलोमा खारिविविधमादाय [खारीविधमादाय (क. सं. नि. १.१२२; दी. नि. १.२८०)] भगवतो अविदूरे अतिक्कमन्ति.

अद्दसा खो राजा पसेनदि कोसलो ते सत्त च जटिले, सत्त च निगण्ठे, सत्त च अचेलके, सत्त च एकसाटके, सत्त च परिब्बाजके, परूळ्हकच्छनखलोमे खारिविविधमादाय भगवतो अविदूरे अतिक्कमन्ते. दिस्वान उट्ठायासना एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा दक्खिणजाणुमण्डलं पथवियं [पठवियं (सी. स्या. पी.)] निहन्त्वा येन ते सत्त च जटिला, सत्त च निगण्ठा, सत्त च अचेलका, सत्त च एकसाटका, सत्त च परिब्बाजका, तेनञ्जलिं पणामेत्वा तिक्खत्तुं नामं सावेसि – ‘‘राजाहं, भन्ते, पसेनदि कोसलो; राजाहं, भन्ते, पसेनदि कोसलो; राजाहं, भन्ते, पसेनदि कोसलो’’ति.

अथ खो राजा पसेनदि कोसलो अचिरपक्कन्तेसु तेसु सत्तसु च जटिलेसु, सत्तसु च निगण्ठेसु, सत्तसु च अचेलकेसु, सत्तसु च एकसाटकेसु, सत्तसु च परिब्बाजकेसु, येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो राजा पसेनदि कोसलो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘ये खो [ये च खो (सी.), ये च ते (स्या.), ये नु केचि खो (पी.), ये ते (सं. नि. १.१२२), ये नु खो केचि (?)] भन्ते, लोके अरहन्तो वा अरहत्तमग्गं वा समापन्ना एते तेसं अञ्ञतरे’’ति [अञ्ञतराति (सी. क.), अञ्ञतरोति (स्या. पी.)].

‘‘दुज्जानं खो एतं, महाराज, तया गिहिना कामभोगिना पुत्तसम्बाधसयनं अज्झावसन्तेन कासिकचन्दनं पच्चनुभोन्तेन मालागन्धविलेपनं धारयन्तेन जातरूपरजतं सादियन्तेन – इमे वा अरहन्तो, इमे वा अरहत्तमग्गं समापन्नाति.

‘‘संवासेन खो, महाराज, सीलं वेदितब्बं. तञ्च खो दीघेन अद्धुना न इत्तरं [न इत्तरेन (स्या. सी. स्या. अट्ठ.)], मनसिकरोता नो अमनसिकरोता, पञ्ञवता नो दुप्पञ्ञेन. संवोहारेन खो, महाराज, सोचेय्यं वेदितब्बं. तञ्च खो दीघेन अद्धुना न इत्तरं, मनसिकरोता नो अमनसिकरोता, पञ्ञवता नो दुप्पञ्ञेन. आपदासु खो, महाराज, थामो वेदितब्बो. सो च खो दीघेन अद्धुना न इत्तरं, मनसिकरोता नो अमनसिकरोता, पञ्ञवता नो दुप्पञ्ञेन. साकच्छाय खो, महाराज, पञ्ञा वेदितब्बा. सा च खो दीघेन अद्धुना न इत्तरं, मनसिकरोता नो अमनसिकरोता, पञ्ञवता नो दुप्पञ्ञेना’’ति.

‘‘अच्छरियं, भन्ते, अब्भुतं, भन्ते! याव सुभासितं चिदं [सुभासितमिदं (सं. नि. १.१२२)], भन्ते, भगवता – ‘दुज्जानं खो एतं, महाराज, तया गिहिना पुत्तसम्बाधसयनं अज्झावसन्तेन कासिकचन्दनं पच्चनुभोन्तेन मालागन्धविलेपनं धारयन्तेन जातरूपरजतं सादियन्तेन – इमे वा अरहन्तो, इमे वा अरहत्तमग्गं समापन्नाति. संवासेन खो, महाराज, सीलं वेदितब्बं…पे… साकच्छाय खो, महाराज, पञ्ञा वेदितब्बा. सा च खो दीघेन अद्धुना न इत्तरं, मनसिकरोता नो अमनसिकरोता, पञ्ञवता नो दुप्पञ्ञेना’’’ति.

‘‘एते, भन्ते, मम पुरिसा चोरा [चरा (सं. नि. १.१२२)] ओचरका जनपदं ओचरित्वा गच्छन्ति. तेहि पठमं ओचिण्णं अहं पच्छा ओसारिस्सामि [ओतरिस्सामि (सी. स्या. पी.), ओयायिस्सामि (सी. स्या. अट्ठ.), ओसापयिस्सामि (सं. नि. १.१२२)]. इदानि ते, भन्ते, तं रजोजल्लं पवाहेत्वा सुन्हाता सुविलित्ता कप्पितकेसमस्सू ओदातवत्थवसना पञ्चहि कामगुणेहि समप्पिता समङ्गिभूता परिचारेस्सन्ती’’ [चारियन्ति (स्या.)] ति.

अथ खो भगवा एतमत्थं विदित्वा तायं वेलायं इमं उदानं उदानेसि –

‘‘न वायमेय्य सब्बत्थ, नाञ्ञस्स पुरिसो सिया;

नाञ्ञं निस्साय जीवेय्य, धम्मेन न वणिं [वाणिं (सी.), वणी (स्या. पी.), वाणिजं (क.)] चरे’’ति. दुतियं;