८. सुप्पवासासुत्तं

१८. एवं मे सुतं – एकं समयं भगवा कुण्डिकायं [कुण्डियायं (सी. स्या. पी.)] विहरति कुण्डधानवने [कुण्डिट्ठानवने (स्या. पी.)]. तेन खो पन समयेन सुप्पवासा कोलियधीता सत्त वस्सानि गब्भं धारेति. सत्ताहं मूळ्हगब्भा सा दुक्खाहि तिब्बाहि खराहि कटुकाहि वेदनाहि फुट्ठा तीहि वितक्केहि अधिवासेति – ‘‘सम्मासम्बुद्धो वत सो भगवा यो इमस्स एवरूपस्स दुक्खस्स पहानाय धम्मं देसेति; सुप्पटिपन्नो वत तस्स भगवतो सावकसङ्घो यो इमस्स एवरूपस्स दुक्खस्स पहानाय पटिपन्नो; सुसुखं वत तं निब्बानं यत्थिदं एवरूपं दुक्खं न संविज्जती’’ति.

अथ खो सुप्पवासा कोलियधीता सामिकं आमन्तेसि – ‘‘एहि त्वं, अय्यपुत्त, येन भगवा तेनुपसङ्कम; उपसङ्कमित्वा मम वचनेन भगवतो पादे सिरसा वन्दाहि; अप्पाबाधं अप्पातङ्कं लहुट्ठानं बलं फासुविहारं पुच्छ – ‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता भगवतो पादे सिरसा वन्दति; अप्पाबाधं अप्पातङ्कं लहुट्ठानं बलं फासुविहारं पुच्छती’ति. एवञ्च वदेहि – ‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता सत्त वस्सानि गब्भं धारेति. सत्ताहं मूळ्हगब्भा सा दुक्खाहि तिब्बाहि खराहि कटुकाहि वेदनाहि फुट्ठा तीहि वितक्केहि अधिवासेति – सम्मासम्बुद्धो वत सो भगवा यो इमस्स एवरूपस्स दुक्खस्स पहानाय धम्मं देसेति; सुप्पटिपन्नो वत तस्स भगवतो सावकसङ्घो यो इमस्स एवरूपस्स दुक्खस्स पहानाय पटिपन्नो; सुसुखं वत तं निब्बानं यत्थिदं एवरूपं दुक्खं न संविज्जती’’’ति.

‘‘परम’’न्ति खो सो कोलियपुत्तो सुप्पवासाय कोलियधीताय पटिस्सुत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो कोलियपुत्तो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता भगवतो पादे सिरसा वन्दति, अप्पाबाधं अप्पातङ्कं लहुट्ठानं बलं फासुविहारं पुच्छति; एवञ्च वदेति – ‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता सत्त वस्सानि गब्भं धारेति. सत्ताहं मूळ्हगब्भा सा दुक्खाहि तिब्बाहि खराहि कटुकाहि वेदनाहि फुट्ठा तीहि वितक्केहि अधिवासेति – सम्मासम्बुद्धो वत सो भगवा यो इमस्स एवरूपस्स दुक्खस्स पहानाय धम्मं देसेति; सुप्पटिपन्नो वत तस्स भगवतो सावकसङ्घो यो इमस्स एवरूपस्स दुक्खस्स पहानाय पटिपन्नो; सुसुखं वत निब्बानं यत्थिदं एवरूपं दुक्खं न संविज्जती’’’ति.

‘‘सुखिनी होतु सुप्पवासा कोलियधीता; अरोगा अरोगं पुत्तं विजायतू’’ति. सह वचना च पन भगवतो सुप्पवासा कोलियधीता सुखिनी अरोगा अरोगं पुत्तं विजायि.

‘‘एवं, भन्ते’’ति खो सो कोलियपुत्तो भगवतो भासितं अभिनन्दित्वा अनुमोदित्वा उट्ठायासना भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा येन सकं घरं तेन पच्चायासि. अद्दसा खो सो कोलियपुत्तो सुप्पवासं कोलियधीतरं सुखिनिं अरोगं अरोगं पुत्तं विजातं. दिस्वानस्स एतदहोसि – ‘‘अच्छरियं वत, भो, अब्भुतं वत, भो, तथागतस्स महिद्धिकता महानुभावता, यत्र हि नामायं सुप्पवासा कोलियधीता सह वचना च पन [सह वचना पन (पी.), सह वचना (?)] भगवतो सुखिनी अरोगा अरोगं पुत्तं विजायिस्सती’’ति! अत्तमनो पमुदितो पीतिसोमनस्सजातो अहोसि.

अथ खो सुप्पवासा कोलियधीता सामिकं आमन्तेसि – ‘‘एहि त्वं, अय्यपुत्त, येन भगवा तेनुपसङ्कम; उपसङ्कमित्वा मम वचनेन भगवतो पादे सिरसा वन्दाहि – ‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता भगवतो पादे सिरसा वन्दती’ति; एवञ्च वदेहि – ‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता सत्त वस्सानि गब्भं धारेति. सत्ताहं मूळ्हगब्भा सा एतरहि सुखिनी अरोगा अरोगं पुत्तं विजाता. सा सत्ताहं बुद्धप्पमुखं भिक्खुसङ्घं भत्तेन निमन्तेति. अधिवासेतु किर, भन्ते, भगवा सुप्पवासाय कोलियधीताय सत्त भत्तानि सद्धिं भिक्खुसङ्घेना’’’ति.

‘‘परम’’न्ति खो सो कोलियपुत्तो सुप्पवासाय कोलियधीताय पटिस्सुत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो सो कोलियपुत्तो भगवन्तं एतदवोच –

‘‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता भगवतो पादे सिरसा वन्दति; एवञ्च वदेति – ‘सुप्पवासा, भन्ते, कोलियधीता सत्त वस्सानि गब्भं धारेति. सत्ताहं मूळ्हगब्भा सा एतरहि सुखिनी अरोगा अरोगं पुत्तं विजाता. सा सत्ताहं बुद्धप्पमुखं भिक्खुसङ्घं भत्तेन निमन्तेति. अधिवासेतु किर, भन्ते, भगवा सुप्पवासाय कोलियधीताय सत्त भत्तानि सद्धिं भिक्खुसङ्घेना’’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरेन उपासकेन बुद्धप्पमुखो भिक्खुसङ्घो स्वातनाय भत्तेन निमन्तितो होति. सो च उपासको आयस्मतो महामोग्गल्लानस्स [महामोग्गलानस्स (क.)] उपट्ठाको होति. अथ खो भगवा आयस्मन्तं महामोग्गल्लानं आमन्तेसि – ‘‘एहि त्वं, मोग्गल्लान, येन सो उपासको तेनुपसङ्कम; उपसङ्कमित्वा तं उपासकं एवं वदेहि – ‘सुप्पवासा, आवुसो, कोलियधीता सत्त वस्सानि गब्भं धारेसि. सत्ताहं मूळ्हगब्भा सा एतरहि सुखिनी अरोगा अरोगं पुत्तं विजाता. सा सत्ताहं बुद्धप्पमुखं भिक्खुसङ्घं भत्तेन निमन्तेति. करोतु सुप्पवासा कोलियधीता सत्त भत्तानि, पच्छा त्वं करिस्ससी’ति [करिस्ससीति सञ्ञापेहि (क.)]. तुय्हेसो उपट्ठाको’’ति.

‘‘एवं, भन्ते’’ति खो आयस्मा महामोग्गल्लानो भगवतो पटिस्सुत्वा येन सो उपासको तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा तं उपासकं एतदवोच – ‘‘सुप्पवासा, आवुसो, कोलियधीता सत्त वस्सानि गब्भं धारेति. सत्ताहं मूळ्हगब्भा सा एतरहि सुखिनी अरोगा अरोगं पुत्तं विजाता. सा सत्ताहं बुद्धप्पमुखं भिक्खुसङ्घं भत्तेन निमन्तेति. करोतु सुप्पवासा कोलियधीता सत्त भत्तानि, पच्छा त्वं करिस्ससी’’ति.

‘‘सचे मे, भन्ते, अय्यो महामोग्गल्लानो तिण्णं धम्मानं पाटिभोगो – भोगानञ्च जीवितस्स च सद्धाय च, करोतु सुप्पवासा कोलियधीता सत्त भत्तानि, पच्छाहं करिस्सामी’’ति. ‘‘द्विन्नं खो ते अहं [द्विन्नं खो तेसं (पी.), द्विन्नं खो नेसं (क.)], आवुसो, धम्मानं पाटिभोगो – भोगानञ्च जीवितस्स च. सद्धाय पन त्वंयेव पाटिभोगो’’ति.

‘‘सचे मे, भन्ते, अय्यो महामोग्गल्लानो द्विन्नं धम्मानं पाटिभोगो – भोगानञ्च जीवितस्स च, करोतु सुप्पवासा कोलियधीता सत्त भत्तानि, पच्छाहं करिस्सामी’’ति.

अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो तं उपासकं सञ्ञापेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं एतदवोच – ‘‘सञ्ञत्तो [सञ्ञातो (स्या.)], भन्ते, सो उपासको मया; करोतु सुप्पवासा कोलियधीता सत्त भत्तानि, पच्छा सो करिस्सती’’ति.

अथ खो सुप्पवासा कोलियधीता सत्ताहं बुद्धप्पमुखं भिक्खुसङ्घं पणीतेन खादनीयेन भोजनीयेन सहत्था सन्तप्पेसि सम्पवारेसि, तञ्च दारकं भगवन्तं वन्दापेसि सब्बञ्च भिक्खुसङ्घं.

अथ खो आयस्मा सारिपुत्तो तं दारकं एतदवोच – ‘‘कच्चि ते, दारक, खमनीयं, कच्चि यापनीयं, कच्चि न किञ्चि दुक्ख’’न्ति? ‘‘कुतो मे, भन्ते सारिपुत्त, खमनीयं, कुतो यापनीयं! सत्त मे वस्सानि लोहितकुम्भियं वुत्तानी’’ति.

अथ खो सुप्पवासा कोलियधीता – ‘‘पुत्तो मे धम्मसेनापतिना सद्धिं मन्तेती’’ति अत्तमना पमुदिता पीतिसोमनस्सजाता अहोसि. अथ खो भगवा (सुप्पवासं कोलीयधीतरं अत्तमनं पमुदितं पीतिसोमनस्सजातं विदित्वा [दिस्वा (सी.)]) [( ) नत्थि इङ्गलिसपोत्थके] सुप्पवासं कोलियधीतरं एतदवोच – ‘‘इच्छेय्यासि त्वं, सुप्पवासे, अञ्ञम्पि एवरूपं पुत्त’’न्ति? ‘‘इच्छेय्यामहं, भगवा, अञ्ञानिपि एवरूपानि सत्त पुत्तानी’’ति.

अथ खो भगवा एतमत्थं विदित्वा तायं वेलायं इमं उदानं उदानेसि –

‘‘असातं सातरूपेन, पियरूपेन अप्पियं;

दुक्खं सुखस्स रूपेन, पमत्तमतिवत्तती’’ति. अट्ठमं;