१३. वीसतिनिपातो

१. अम्बपालीथेरीगाथा

२५२. ‘‘काळका भमरवण्णसादिसा, वेल्लितग्गा मम मुद्धजा अहुं;

ते जराय साणवाकसादिसा, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२५३.

‘‘वासितोव सुरभी करण्डको, पुप्फपूर मम उत्तमङ्गजो [उत्तमङ्गभूतो (क.)].

तं जरायथ सलोमगन्धिकं, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२५४. ‘‘काननंव सहितं सुरोपितं, कोच्छसूचिविचितग्गसोभितं;

तं जराय विरलं तहिं तहिं, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२५५. ‘‘कण्हखन्धकसुवण्णमण्डितं, सोभते सुवेणीहिलङ्कतं;

तं जराय खलितं सिरं कतं, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२५६. ‘‘चित्तकारसुकताव लेखिका, सोभरे सु भमुका पुरे मम;

ता जराय वलिभिप्पलम्बिता, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२५७. ‘‘भस्सरा सुरुचिरा यथा मणी, नेत्तहेसुमभिनीलमायता;

ते जरायभिहता न सोभरे, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२५८. ‘‘सण्हतुङ्गसदिसी च नासिका, सोभते सु अभियोब्बनं पति;

सा जराय उपकूलिता विय, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२५९. ‘‘कङ्कणं व सुकतं सुनिट्ठितं, सोभरे सु मम कण्णपाळियो;

ता जराय वलिभिप्पलम्बिता, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६०. ‘‘पत्तलीमकुलवण्णसादिसा, सोभरे सु दन्ता पुरे मम;

ते जराय खण्डिता चासिता [पीतका (सी.)], सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६१. ‘‘काननम्हि वनसण्डचारिनी, कोकिलाव मधुरं निकूजिहं;

तं जराय खलितं तहिं तहिं, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६२. ‘‘सण्हकम्बुरिव सुप्पमज्जिता, सोभते सु गीवा पुरे मम;

सा जराय भग्गा [भञ्जिता (?)] विनामिता, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६३. ‘‘वट्टपलिघसदिसोपमा उभो, सोभरे सु बाहा पुरे मम;

ता जराय यथ पाटलिब्बलिता [यथा पाटलिप्पलिता (सी. स्या. क.)], सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६४. ‘‘सण्हमुद्दिकसुवण्णमण्डिता, सोभरे सु हत्था पुरे मम;

ते जराय यथा मूलमूलिका, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६५. ‘‘पीनवट्टसहितुग्गता उभो, सोभरे [सोभते (अट्ठ.)] सु थनका पुरे मम;

थेविकीव लम्बन्ति नोदका, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६६. ‘‘कञ्चनस्सफलकंव सम्मट्ठं, सोभते सु कायो पुरे मम;

सो वलीहि सुखुमाहि ओततो, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६७. ‘‘नागभोगसदिसोपमा उभो, सोभरे सु ऊरू पुरे मम;

ते जराय यथा वेळुनाळियो, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६८. ‘‘सण्हनूपुरसुवण्णमण्डिता, सोभरे सु जङ्घा पुरे मम;

ता जराय तिलदण्डकारिव, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२६९. ‘‘तूलपुण्णसदिसोपमा उभो, सोभरे सु पादा पुरे मम;

ते जराय फुटिता वलीमता, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा.

२७०. ‘‘एदिसो अहु अयं समुस्सयो, जज्जरो बहुदुक्खानमालयो;

सोपलेपपतितो जराघरो, सच्चवादिवचनं अनञ्ञथा’’.

… अम्बपाली थेरी….

२. रोहिनीथेरीगाथा

२७१. ‘‘‘समणा’ति भोति सुपि [भोति त्वं सयसि (सी.), भोति मं विपस्सि (स्या.)], ‘समणा’ति पबुज्झसि [पटिबुज्झसि (सी. स्या.)];

समणानेव [समणानमेव (सी. स्या.)] कित्तेसि, समणी नून [समणी नु (क.)] भविस्ससि.

२७२. ‘‘विपुलं अन्नञ्च पानञ्च, समणानं पवेच्चसि [पयच्छसि (सी.)];

रोहिनी दानि पुच्छामि, केन ते समणा पिया.

२७३. ‘‘अकम्मकामा अलसा, परदत्तूपजीविनो;

आसंसुका सादुकामा, केन ते समणा पिया’’.

२७४. ‘‘चिरस्सं वत मं तात, समणानं परिपुच्छसि;

तेसं ते कित्तयिस्सामि, पञ्ञासीलपरक्कमं.

२७५. ‘‘कम्मकामा अनलसा, कम्मसेट्ठस्स कारका;

रागं दोसं पजहन्ति, तेन मे समणा पिया.

२७६. ‘‘तीणि पापस्स मूलानि, धुनन्ति सुचिकारिनो;

सब्बं पापं पहीनेसं, तेन मे समणा पिया.

२७७. ‘‘कायकम्मं सुचि नेसं, वचीकम्मञ्च तादिसं;

मनोकम्मं सुचि नेसं, तेन मे समणा पिया.

२७८. ‘‘विमला सङ्खमुत्ताव, सुद्धा सन्तरबाहिरा;

पुण्णा सुक्कान धम्मानं [सुक्केहि धम्मेहि (सी. स्या. अट्ठ.)], तेन मे समणा पिया.

२७९. ‘‘बहुस्सुता धम्मधरा, अरिया धम्मजीविनो;

अत्थं धम्मञ्च देसेन्ति, तेन मे समणा पिया.

२८०. ‘‘बहुस्सुता धम्मधरा, अरिया धम्मजीविनो;

एकग्गचित्ता सतिमन्तो, तेन मे समणा पिया.

२८१. ‘‘दूरङ्गमा सतिमन्तो, मन्तभाणी अनुद्धता;

दुक्खस्सन्तं पजानन्ति, तेन मे समणा पिया.

२८२. ‘‘यस्मा गामा पक्कमन्ति, न विलोकेन्ति किञ्चनं;

अनपेक्खाव गच्छन्ति, तेन मे समणा पिया.

२८३. ‘‘न तेसं कोट्ठे ओपेन्ति, न कुम्भिं न खळोपियं;

परिनिट्ठितमेसाना, तेन मे समणा पिया.

२८४. ‘‘न ते हिरञ्ञं गण्हन्ति, न सुवण्णं न रूपियं;

पच्चुप्पन्नेन यापेन्ति, तेन मे समणा पिया.

२८५. ‘‘नानाकुला पब्बजिता, नानाजनपदेहि च;

अञ्ञमञ्ञं पियायन्ति [पिहयन्ति (क.)], तेन मे समणा पिया’’.

२८६. ‘‘अत्थाय वत नो भोति, कुले जातासि रोहिनी;

सद्धा बुद्धे च धम्मे च, सङ्घे च तिब्बगारवा.

२८७. ‘‘तुवं हेतं पजानासि, पुञ्ञक्खेत्तं अनुत्तरं;

अम्हम्पि एते समणा, पटिगण्हन्ति दक्खिणं’’.

२८८. ‘‘पतिट्ठितो हेत्थ यञ्ञो, विपुलो नो भविस्सति;

सचे भायसि दुक्खस्स, सचे ते दुक्खमप्पियं.

२८९. ‘‘उपेहि सरणं बुद्धं, धम्मं सङ्घञ्च तादिनं;

समादियाहि सीलानि, तं ते अत्थाय हेहिति’’.

२९०. ‘‘उपेमि सरणं बुद्धं, धम्मं सङ्घञ्च तादिनं;

समादियामि सीलानि, तं मे अत्थाय हेहिति.

२९१. ‘‘ब्रह्मबन्धु पुरे आसिं, सो इदानिम्हि ब्राह्मणो;

तेविज्जो सोत्तियो चम्हि, वेदगू चम्हि न्हातको’’.

… रोहिनी थेरी….

३. चापाथेरीगाथा

२९२. ‘‘लट्ठिहत्थो पुरे आसि, सो दानि मिगलुद्दको;

आसाय पलिपा घोरा, नासक्खि पारमेतवे.

२९३. ‘‘सुमत्तं मं मञ्ञमाना, चापा पुत्तमतोसयि;

चापाय बन्धनं छेत्वा, पब्बजिस्सं पुनोपहं.

२९४. ‘‘मा मे कुज्झि महावीर, मा मे कुज्झि महामुनि;

न हि कोधपरेतस्स, सुद्धि अत्थि कुतो तपो.

२९५. ‘‘पक्कमिस्सञ्च नाळातो, कोध नाळाय वच्छति;

बन्धन्ती इत्थिरूपेन, समणे धम्मजीविनो’’ [धम्मजीविने (क.)].

२९६. ‘‘एहि काळ निवत्तस्सु, भुञ्ज कामे यथा पुरे;

अहञ्च ते वसीकता, ये च मे सन्ति ञातका’’.

२९७. ‘‘एत्तो चापे चतुब्भागं, यथा भाससि त्वञ्च मे;

तयि रत्तस्स पोसस्स, उळारं वत तं सिया’’.

२९८. ‘‘काळङ्गिनिंव तक्कारिं, पुप्फितं गिरिमुद्धनि;

फुल्लं दालिमलट्ठिंव, अन्तोदीपेव पाटलिं.

२९९. ‘‘हरिचन्दनलित्तङ्गिं, कासिकुत्तमधारिनिं;

तं मं रूपवतिं सन्तिं, कस्स ओहाय गच्छसि’’.

३००. ‘‘साकुन्तिकोव सकुणिं [सकुणं (स्या.)], यथा बन्धितुमिच्छति;

आहरिमेन रूपेन, न मं त्वं बाधयिस्ससि’’.

३०१. ‘‘इमञ्च मे पुत्तफलं, काळ उप्पादितं तया;

तं मं पुत्तवतिं सन्तिं, कस्स ओहाय गच्छसि’’.

३०२. ‘‘जहन्ति पुत्ते सप्पञ्ञा, ततो ञाती ततो धनं;

पब्बजन्ति महावीरा, नागो छेत्वाव बन्धनं’’.

३०३. ‘‘इदानि ते इमं पुत्तं, दण्डेन छुरिकाय वा;

भूमियं वा निसुम्भिस्सं [निसुम्भेय्यं (सी.)], पुत्तसोका न गच्छसि’’.

३०४. ‘‘सचे पुत्तं सिङ्गालानं, कुक्कुरानं पदाहिसि;

न मं पुत्तकत्ते जम्मि, पुनरावत्तयिस्ससि’’.

३०५. ‘‘हन्द खो दानि भद्दन्ते, कुहिं काळ गमिस्ससि;

कतमं गामनिगमं, नगरं राजधानियो’’.

३०६. ‘‘अहुम्ह पुब्बे गणिनो, अस्समणा समणमानिनो;

गामेन गामं विचरिम्ह, नगरे राजधानियो.

३०७. ‘‘एसो हि भगवा बुद्धो, नदिं नेरञ्जरं पति;

सब्बदुक्खप्पहानाय, धम्मं देसेति पाणिनं;

तस्साहं सन्तिकं गच्छं, सो मे सत्था भविस्सति’’.

३०८. ‘‘वन्दनं दानि वज्जासि, लोकनाथं अनुत्तरं;

पदक्खिणञ्च कत्वान, आदिसेय्यासि दक्खिणं’’.

३०९. ‘‘एतं खो लब्भमम्हेहि, यथा भाससि त्वञ्च मे;

वन्दनं दानि ते वज्जं, लोकनाथं अनुत्तरं;

पदक्खिणञ्च कत्वान, आदिसिस्सामि दक्खिणं’’.

३१०. ततो च काळो पक्कामि, नदिं नेरञ्जरं पति;

सो अद्दसासि सम्बुद्धं, देसेन्तं अमतं पदं.

३११. दुक्खं दुक्खसमुप्पादं, दुक्खस्स च अतिक्कमं;

अरियं चट्ठङ्गिकं मग्गं, दुक्खूपसमगामिनं.

३१२. तस्स पादानि वन्दित्वा, कत्वान नं [कत्वानहं (सी.)] पदक्खिणं;

चापाय आदिसित्वान, पब्बजिं अनगारियं;

तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं.

… चापा थेरी….

४. सुन्दरीथेरीगाथा

३१३. ‘‘पेतानि भोति पुत्तानि, खादमाना तुवं पुरे;

तुवं दिवा च रत्तो च, अतीव परितप्पसि.

३१४. ‘‘साज्ज सब्बानि खादित्वा, सतपुत्तानि [सत्त पुत्तानि (स्या.)] ब्राह्मणी;

वासेट्ठि केन वण्णेन, न बाळ्हं परितप्पसि’’.

३१५. ‘‘बहूनि पुत्तसतानि, ञातिसङ्घसतानि च;

खादितानि अतीतंसे, मम तुय्हञ्च ब्राह्मण.

३१६. ‘‘साहं निस्सरणं ञत्वा, जातिया मरणस्स च;

न सोचामि न रोदामि, न चापि परितप्पयिं’’.

३१७. ‘‘अब्भुतं वत वासेट्ठि, वाचं भाससि एदिसिं;

कस्स त्वं धम्ममञ्ञाय, गिरं [थिरं (सी.)] भाससि एदिसिं’’.

३१८. ‘‘एस ब्राह्मण सम्बुद्धो, नगरं मिथिलं पति;

सब्बदुक्खप्पहानाय, धम्मं देसेसि पाणिनं.

३१९. ‘‘तस्स ब्रह्मे [ब्राह्मण (सी. स्या.)] अरहतो, धम्मं सुत्वा निरूपधिं;

तत्थ विञ्ञातसद्धम्मा, पुत्तसोकं ब्यपानुदिं’’.

३२०. ‘‘सो अहम्पि गमिस्सामि, नगरं मिथिलं पति;

अप्पेव मं सो भगवा, सब्बदुक्खा पमोचये’’.