नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स

खुद्दकनिकाये

थेरीगाथापाळि

१. एककनिपातो

१. अञ्ञतराथेरीगाथा

१. ‘‘सुखं सुपाहि थेरिके, कत्वा चोळेन पारुता;

उपसन्तो हि ते रागो, सुक्खडाकं व कुम्भिय’’न्ति.

इत्थं सुदं अञ्ञतरा थेरी अपञ्ञाता भिक्खुनी गाथं अभासित्थाति.

२. मुत्ताथेरीगाथा

२. ‘‘मुत्ते मुच्चस्सु योगेहि, चन्दो राहुग्गहा इव;

विप्पमुत्तेन चित्तेन, अनणा भुञ्ज पिण्डक’’न्ति.

इत्थं सुदं भगवा मुत्तं सिक्खमानं इमाय गाथाय अभिण्हं ओवदतीति.

३. पुण्णाथेरीगाथा

३. ‘‘पुण्णे पूरस्सु धम्मेहि, चन्दो पन्नरसेरिव;

परिपुण्णाय पञ्ञाय, तमोखन्धं [तमोक्खन्धं (सी. स्या.)] पदालया’’ति.

इत्थं सुदं पुण्णा थेरी गाथं अभासित्थाति.

४. तिस्साथेरीगाथा

४. ‘‘तिस्से सिक्खस्सु सिक्खाय, मा तं योगा उपच्चगुं;

सब्बयोगविसंयुत्ता, चर लोके अनासवा’’ति.

… तिस्सा थेरी….

५. अञ्ञतरातिस्साथेरीगाथा

५. ‘‘तिस्से युञ्जस्सु धम्मेहि, खणो तं मा उपच्चगा;

खणातीता हि सोचन्ति, निरयम्हि समप्पिता’’ति.

… अञ्ञतरा तिस्सा थेरी….

६. धीराथेरीगाथा

६. ‘‘धीरे निरोधं फुसेहि [फुस्सेहि (सी.)], सञ्ञावूपसमं सुखं;

आराधयाहि निब्बानं, योगक्खेममनुत्तर’’न्ति [योगक्खेमं अनुत्तरन्ति (सी. स्या.)].

… धीरा थेरी….

७. वीराथेरीगाथा

७. ‘‘वीरा वीरेहि [धीरा धीरेहि (क.)] धम्मेहि, भिक्खुनी भावितिन्द्रिया;

धारेहि अन्तिमं देहं, जेत्वा मारं सवाहिनि’’न्ति [सवाहनन्ति (क.)].

… वीरा थेरी….

८. मित्ताथेरीगाथा

८. ‘‘सद्धाय पब्बजित्वान, मित्ते मित्तरता भव;

भावेहि कुसले धम्मे, योगक्खेमस्स पत्तिया’’ति.

… मित्ता थेरी….

९. भद्राथेरीगाथा

९. ‘‘सद्धाय पब्बजित्वान, भद्रे भद्ररता भव;

भावेहि कुसले धम्मे, योगक्खेममनुत्तर’’न्ति.

… भद्रा थेरी….

१०. उपसमाथेरीगाथा

१०. ‘‘उपसमे तरे ओघं, मच्चुधेय्यं सुदुत्तरं;

धारेहि अन्तिमं देहं, जेत्वा मारं सवाहन’’न्ति.

… उपसमा थेरी….

११. मुत्ताथेरीगाथा

११. ‘‘सुमुत्ता साधुमुत्ताम्हि, तीहि खुज्जेहि मुत्तिया;

उदुक्खलेन मुसलेन, पतिना खुज्जकेन च;

मुत्ताम्हि जातिमरणा, भवनेत्ति समूहता’’ति.

… मुत्ता थेरी….

१२. धम्मदिन्नाथेरीगाथा

१२. ‘‘छन्दजाता अवसायी, मनसा च फुटा [फुट्ठा (स्या.), फुठा (सी. अट्ठ.)] सिया;

कामेसु अप्पटिबद्धचित्ता [अप्पटिबन्धचित्ता (क.)], उद्धंसोताति वुच्चती’’ति [उद्धंसोता विमुच्चतीति (सी. पी.)].

… धम्मदिन्ना थेरी….

१३.विसाखाथेरीगाथा

१३. ‘‘करोथ बुद्धसासनं, यं कत्वा नानुतप्पति;

खिप्पं पादानि धोवित्वा, एकमन्ते निसीदथा’’ति.

… विसाखा थेरी….

१४.सुमनाथेरीगाथा

१४. ‘‘धातुयो दुक्खतो दिस्वा, मा जातिं पुनरागमि;

भवे छन्दं विराजेत्वा, उपसन्ता चरिस्ससी’’ति.

… सुमना थेरी….

१५. उत्तराथेरीगाथा

१५. ‘‘कायेन संवुता आसिं, वाचाय उद चेतसा;

समूलं तण्हमब्बुय्ह, सीतिभूताम्हि निब्बुता’’ति.

… उत्तरा थेरी….

१६. वुड्ढपब्बजितसुमनाथेरीगाथा

१६. ‘‘सुखं त्वं वुड्ढिके सेहि, कत्वा चोळेन पारूता;

उपसन्तो हि ते रागो, सीतिभूतासि निब्बुता’’ति.

… सुमना वुड्ढपब्बजिता थेरी….

१७. धम्माथेरीगाथा

१७. ‘‘पिण्डपातं चरित्वान, दण्डमोलुब्भ दुब्बला;

वेधमानेहि गत्तेहि, तत्थेव निपतिं छमा;

दिस्वा आदीनवं काये, अथ चित्तं विमुच्चि मे’’ति.

… धम्मा थेरी….

१८. सङ्घाथेरीगाथा

१८. ‘‘हित्वा घरे पब्बजित्वा [पब्बजिता (सी. अट्ठ.)], हित्वा पुत्तं पसुं पियं;

हित्वा रागञ्च दोसञ्च, अविज्जञ्च विराजिय;

समूलं तण्हमब्बुय्ह, उपसन्ताम्हि निब्बुता’’ति.

… सङ्घा थेरी….

एककनिपातो निट्ठितो.

२. दुकनिपातो

१. अभिरूपनन्दाथेरीगाथा

१९. [अप. थेरी २.४.१५७ अपदानेपि] ‘‘आतुरं असुचिं पूतिं, पस्स नन्दे समुस्सयं;

असुभाय चित्तं भावेहि, एकग्गं सुसमाहितं.

२०. ‘‘अनिमित्तञ्च भावेहि, मानानुसयमुज्जह;

ततो मानाभिसमया, उपसन्ता चरिस्ससी’’ति.

इत्थं सुदं भगवा अभिरूपनन्दं सिक्खमानं इमाहि गाथाहि अभिण्हं ओवदतीति [इत्थं सुदं भगवा अभिरूपनन्दं सिक्खमानं इमाहि गाथाहि अभिण्हं ओवदतीति (क.)].

२. जेन्ताथेरीगाथा

२१. ‘‘ये इमे सत्त बोज्झङ्गा, मग्गा निब्बानपत्तिया;

भाविता ते मया सब्बे, यथा बुद्धेन देसिता.

२२. ‘‘दिट्ठो हि मे सो भगवा, अन्तिमोयं समुस्सयो;

विक्खीणो जातिसंसारो, नत्थि दानि पुनब्भवो’’ति.

इत्थं सुदं जेन्ता थेरी गाथायो अभासित्थाति.

३. सुमङ्गलमाताथेरीगाथा

२३. ‘‘सुमुत्तिका सुमुत्तिका [सुमुत्तिके सुमुत्तिके (सी.), सुमुत्तिके सुमुत्तिका (स्या. क.)], साधुमुत्तिकाम्हि मुसलस्स;

अहिरिको मे छत्तकं वापि, उक्खलिका मे देड्डुभं वाति.

२४. ‘‘रागञ्च अहं दोसञ्च, चिच्चिटि चिच्चिटीति विहनामि;

सा रुक्खमूलमुपगम्म, अहो सुखन्ति सुखतो झायामी’’ति.

… सुमङ्गलमाता थेरी [अञ्ञतरा थेरी भिक्खुनी अपञ्ञाता (स्या. क.)].

४. अड्ढकासिथेरीगाथा

२५. ‘‘याव कासिजनपदो, सुङ्को मे तत्थको अहु;

तं कत्वा नेगमो अग्घं, अड्ढेनग्घं ठपेसि मं.

२६. ‘‘अथ निब्बिन्दहं रूपे, निब्बिन्दञ्च विरज्जहं;

मा पुन जातिसंसारं, सन्धावेय्यं पुनप्पुनं;

तिस्सो विज्जा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

… अड्ढकासि थेरी….

५. चित्ताथेरीगाथा

२७. ‘‘किञ्चापि खोम्हि किसिका, गिलाना बाळ्हदुब्बला;

दण्डमोलुब्भ गच्छामि, पब्बतं अभिरूहिय.

२८. ‘‘सङ्घाटिं निक्खिपित्वान, पत्तकञ्च निकुज्जिय;

सेले खम्भेसिमत्तानं, तमोखन्धं पदालिया’’ति.

… चित्ता थेरी….

६. मेत्तिकाथेरीगाथा

२९. ‘‘किञ्चापि खोम्हि दुक्खिता, दुब्बला गतयोब्बना;

दण्डमोलुब्भ गच्छामि, पब्बतं अभिरूहिय.

३०. ‘‘निक्खिपित्वान सङ्घाटिं, पत्तकञ्च निकुज्जिय;

निसिन्ना चम्हि सेलम्हि, अथ चित्तं विमुच्चि मे;

तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

… मेत्तिका थेरी….

७. मित्ताथेरीगाथा

३१. ‘‘चातुद्दसिं पञ्चदसिं, या च पक्खस्स अट्ठमी;

पाटिहारियपक्खञ्च, अट्ठङ्गसुसमागतं.

३२. ‘‘उपोसथं उपागच्छिं, देवकायाभिनन्दिनी;

साज्ज एकेन भत्तेन, मुण्डा सङ्घाटिपारुता;

देवकायं न पत्थेहं, विनेय्य हदये दर’’न्ति.

… मित्ता थेरी….

८. अभयमातुथेरीगाथा

३३. ‘‘उद्धं पादतला अम्म, अधो वे केसमत्थका;

पच्चवेक्खस्सुमं कायं, असुचिं पूतिगन्धिकं.

३४. ‘‘एवं विहरमानाय, सब्बो रागो समूहतो;

परिळाहो समुच्छिन्नो, सीतिभूताम्हि निब्बुता’’ति.

… अभयमातु थेरी….

९. अभयाथेरीगाथा

३५. ‘‘अभये भिदुरो कायो, यत्थ सता पुथुज्जना;

निक्खिपिस्सामिमं देहं, सम्पजाना सतीमती.

३६. ‘‘बहूहि दुक्खधम्मेहि, अप्पमादरताय मे;

तण्हक्खयो अनुप्पत्तो, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

… अभया थेरी….

१०. सामाथेरीगाथा

३७. ‘‘चतुक्खत्तुं पञ्चक्खत्तुं, विहारा उपनिक्खमिं;

अलद्धा चेतसो सन्तिं, चित्ते अवसवत्तिनी;

तस्सा मे अट्ठमी रत्ति, यतो तण्हा समूहता.

३८. ‘‘बहूहि दुक्खधम्मेहि, अप्पमादरताय मे;

तण्हक्खयो अनुप्पत्तो, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

… सामा थेरी….

दुकनिपातो निट्ठितो.

३. तिकनिपातो

१. अपरासामाथेरीगाथा

३९. ‘‘पण्णवीसतिवस्सानि, यतो पब्बजिताय मे;

नाभिजानामि चित्तस्स, समं लद्धं कुदाचनं.