नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स
खुद्दकनिकाये
थेरीगाथापाळि
१. एककनिपातो
१. अञ्ञतराथेरीगाथा
१. ‘‘सुखं सुपाहि थेरिके, कत्वा चोळेन पारुता;
उपसन्तो हि ते रागो, सुक्खडाकं व कुम्भिय’’न्ति.
इत्थं सुदं अञ्ञतरा थेरी अपञ्ञाता भिक्खुनी गाथं अभासित्थाति.
२. मुत्ताथेरीगाथा
२. ‘‘मुत्ते मुच्चस्सु योगेहि, चन्दो राहुग्गहा इव;
विप्पमुत्तेन चित्तेन, अनणा भुञ्ज पिण्डक’’न्ति.
इत्थं सुदं भगवा मुत्तं सिक्खमानं इमाय गाथाय अभिण्हं ओवदतीति.
३. पुण्णाथेरीगाथा
३. ‘‘पुण्णे पूरस्सु धम्मेहि, चन्दो पन्नरसेरिव;
परिपुण्णाय पञ्ञाय, तमोखन्धं [तमोक्खन्धं (सी. स्या.)] पदालया’’ति.
इत्थं सुदं पुण्णा थेरी गाथं अभासित्थाति.
४. तिस्साथेरीगाथा
४. ‘‘तिस्से सिक्खस्सु सिक्खाय, मा तं योगा उपच्चगुं;
सब्बयोगविसंयुत्ता, चर लोके अनासवा’’ति.
… तिस्सा थेरी….
५. अञ्ञतरातिस्साथेरीगाथा
५. ‘‘तिस्से युञ्जस्सु धम्मेहि, खणो तं मा उपच्चगा;
खणातीता हि सोचन्ति, निरयम्हि समप्पिता’’ति.
… अञ्ञतरा तिस्सा थेरी….
६. धीराथेरीगाथा
६. ‘‘धीरे निरोधं फुसेहि [फुस्सेहि (सी.)], सञ्ञावूपसमं सुखं;
आराधयाहि निब्बानं, योगक्खेममनुत्तर’’न्ति [योगक्खेमं अनुत्तरन्ति (सी. स्या.)].
… धीरा थेरी….
७. वीराथेरीगाथा
७. ‘‘वीरा वीरेहि [धीरा धीरेहि (क.)] धम्मेहि, भिक्खुनी भावितिन्द्रिया;
धारेहि अन्तिमं देहं, जेत्वा मारं सवाहिनि’’न्ति [सवाहनन्ति (क.)].
… वीरा थेरी….
८. मित्ताथेरीगाथा
८. ‘‘सद्धाय पब्बजित्वान, मित्ते मित्तरता भव;
भावेहि कुसले धम्मे, योगक्खेमस्स पत्तिया’’ति.
… मित्ता थेरी….
९. भद्राथेरीगाथा
९. ‘‘सद्धाय पब्बजित्वान, भद्रे भद्ररता भव;
भावेहि कुसले धम्मे, योगक्खेममनुत्तर’’न्ति.
… भद्रा थेरी….
१०. उपसमाथेरीगाथा
१०. ‘‘उपसमे तरे ओघं, मच्चुधेय्यं सुदुत्तरं;
धारेहि अन्तिमं देहं, जेत्वा मारं सवाहन’’न्ति.
… उपसमा थेरी….
११. मुत्ताथेरीगाथा
११. ‘‘सुमुत्ता साधुमुत्ताम्हि, तीहि खुज्जेहि मुत्तिया;
उदुक्खलेन मुसलेन, पतिना खुज्जकेन च;
मुत्ताम्हि जातिमरणा, भवनेत्ति समूहता’’ति.
… मुत्ता थेरी….
१२. धम्मदिन्नाथेरीगाथा
१२. ‘‘छन्दजाता अवसायी, मनसा च फुटा [फुट्ठा (स्या.), फुठा (सी. अट्ठ.)] सिया;
कामेसु अप्पटिबद्धचित्ता [अप्पटिबन्धचित्ता (क.)], उद्धंसोताति वुच्चती’’ति [उद्धंसोता विमुच्चतीति (सी. पी.)].
… धम्मदिन्ना थेरी….
१३.विसाखाथेरीगाथा
१३. ‘‘करोथ बुद्धसासनं, यं कत्वा नानुतप्पति;
खिप्पं पादानि धोवित्वा, एकमन्ते निसीदथा’’ति.
… विसाखा थेरी….
१४.सुमनाथेरीगाथा
१४. ‘‘धातुयो दुक्खतो दिस्वा, मा जातिं पुनरागमि;
भवे छन्दं विराजेत्वा, उपसन्ता चरिस्ससी’’ति.
… सुमना थेरी….
१५. उत्तराथेरीगाथा
१५. ‘‘कायेन संवुता आसिं, वाचाय उद चेतसा;
समूलं तण्हमब्बुय्ह, सीतिभूताम्हि निब्बुता’’ति.
… उत्तरा थेरी….
१६. वुड्ढपब्बजितसुमनाथेरीगाथा
१६. ‘‘सुखं त्वं वुड्ढिके सेहि, कत्वा चोळेन पारूता;
उपसन्तो हि ते रागो, सीतिभूतासि निब्बुता’’ति.
… सुमना वुड्ढपब्बजिता थेरी….
१७. धम्माथेरीगाथा
१७. ‘‘पिण्डपातं चरित्वान, दण्डमोलुब्भ दुब्बला;
वेधमानेहि गत्तेहि, तत्थेव निपतिं छमा;
दिस्वा आदीनवं काये, अथ चित्तं विमुच्चि मे’’ति.
… धम्मा थेरी….
१८. सङ्घाथेरीगाथा
१८. ‘‘हित्वा घरे पब्बजित्वा [पब्बजिता (सी. अट्ठ.)], हित्वा पुत्तं पसुं पियं;
हित्वा रागञ्च दोसञ्च, अविज्जञ्च विराजिय;
समूलं तण्हमब्बुय्ह, उपसन्ताम्हि निब्बुता’’ति.
… सङ्घा थेरी….
एककनिपातो निट्ठितो.
२. दुकनिपातो
१. अभिरूपनन्दाथेरीगाथा
१९. [अप. थेरी २.४.१५७ अपदानेपि] ‘‘आतुरं असुचिं पूतिं, पस्स नन्दे समुस्सयं;
असुभाय चित्तं भावेहि, एकग्गं सुसमाहितं.
२०. ‘‘अनिमित्तञ्च भावेहि, मानानुसयमुज्जह;
ततो मानाभिसमया, उपसन्ता चरिस्ससी’’ति.
इत्थं सुदं भगवा अभिरूपनन्दं सिक्खमानं इमाहि गाथाहि अभिण्हं ओवदतीति [इत्थं सुदं भगवा अभिरूपनन्दं सिक्खमानं इमाहि गाथाहि अभिण्हं ओवदतीति (क.)].
२. जेन्ताथेरीगाथा
२१. ‘‘ये इमे सत्त बोज्झङ्गा, मग्गा निब्बानपत्तिया;
भाविता ते मया सब्बे, यथा बुद्धेन देसिता.
२२. ‘‘दिट्ठो हि मे सो भगवा, अन्तिमोयं समुस्सयो;
विक्खीणो जातिसंसारो, नत्थि दानि पुनब्भवो’’ति.
इत्थं सुदं जेन्ता थेरी गाथायो अभासित्थाति.
३. सुमङ्गलमाताथेरीगाथा
२३. ‘‘सुमुत्तिका सुमुत्तिका [सुमुत्तिके सुमुत्तिके (सी.), सुमुत्तिके सुमुत्तिका (स्या. क.)], साधुमुत्तिकाम्हि मुसलस्स;
अहिरिको मे छत्तकं वापि, उक्खलिका मे देड्डुभं वाति.
२४. ‘‘रागञ्च अहं दोसञ्च, चिच्चिटि चिच्चिटीति विहनामि;
सा रुक्खमूलमुपगम्म, अहो सुखन्ति सुखतो झायामी’’ति.
… सुमङ्गलमाता थेरी [अञ्ञतरा थेरी भिक्खुनी अपञ्ञाता (स्या. क.)].
४. अड्ढकासिथेरीगाथा
२५. ‘‘याव कासिजनपदो, सुङ्को मे तत्थको अहु;
तं कत्वा नेगमो अग्घं, अड्ढेनग्घं ठपेसि मं.
२६. ‘‘अथ निब्बिन्दहं रूपे, निब्बिन्दञ्च विरज्जहं;
मा पुन जातिसंसारं, सन्धावेय्यं पुनप्पुनं;
तिस्सो विज्जा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.
… अड्ढकासि थेरी….
५. चित्ताथेरीगाथा
२७. ‘‘किञ्चापि खोम्हि किसिका, गिलाना बाळ्हदुब्बला;
दण्डमोलुब्भ गच्छामि, पब्बतं अभिरूहिय.
२८. ‘‘सङ्घाटिं निक्खिपित्वान, पत्तकञ्च निकुज्जिय;
सेले खम्भेसिमत्तानं, तमोखन्धं पदालिया’’ति.
… चित्ता थेरी….
६. मेत्तिकाथेरीगाथा
२९. ‘‘किञ्चापि खोम्हि दुक्खिता, दुब्बला गतयोब्बना;
दण्डमोलुब्भ गच्छामि, पब्बतं अभिरूहिय.
३०. ‘‘निक्खिपित्वान सङ्घाटिं, पत्तकञ्च निकुज्जिय;
निसिन्ना चम्हि सेलम्हि, अथ चित्तं विमुच्चि मे;
तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.
… मेत्तिका थेरी….
७. मित्ताथेरीगाथा
३१. ‘‘चातुद्दसिं पञ्चदसिं, या च पक्खस्स अट्ठमी;
पाटिहारियपक्खञ्च, अट्ठङ्गसुसमागतं.
३२. ‘‘उपोसथं उपागच्छिं, देवकायाभिनन्दिनी;
साज्ज एकेन भत्तेन, मुण्डा सङ्घाटिपारुता;
देवकायं न पत्थेहं, विनेय्य हदये दर’’न्ति.
… मित्ता थेरी….
८. अभयमातुथेरीगाथा
३३. ‘‘उद्धं पादतला अम्म, अधो वे केसमत्थका;
पच्चवेक्खस्सुमं कायं, असुचिं पूतिगन्धिकं.
३४. ‘‘एवं विहरमानाय, सब्बो रागो समूहतो;
परिळाहो समुच्छिन्नो, सीतिभूताम्हि निब्बुता’’ति.
… अभयमातु थेरी….
९. अभयाथेरीगाथा
३५. ‘‘अभये भिदुरो कायो, यत्थ सता पुथुज्जना;
निक्खिपिस्सामिमं देहं, सम्पजाना सतीमती.
३६. ‘‘बहूहि दुक्खधम्मेहि, अप्पमादरताय मे;
तण्हक्खयो अनुप्पत्तो, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.
… अभया थेरी….
१०. सामाथेरीगाथा
३७. ‘‘चतुक्खत्तुं पञ्चक्खत्तुं, विहारा उपनिक्खमिं;
अलद्धा चेतसो सन्तिं, चित्ते अवसवत्तिनी;
तस्सा मे अट्ठमी रत्ति, यतो तण्हा समूहता.
३८. ‘‘बहूहि दुक्खधम्मेहि, अप्पमादरताय मे;
तण्हक्खयो अनुप्पत्तो, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.
… सामा थेरी….
दुकनिपातो निट्ठितो.
३. तिकनिपातो
१. अपरासामाथेरीगाथा
३९. ‘‘पण्णवीसतिवस्सानि, यतो पब्बजिताय मे;
नाभिजानामि चित्तस्स, समं लद्धं कुदाचनं.