नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स

खुद्दकनिकाये

पेतवत्थुपाळि

१. उरगवग्गो

१. खेत्तूपमपेतवत्थु

१. ‘‘खेत्तूपमा अरहन्तो, दायका कस्सकूपमा;

बीजूपमं देय्यधम्मं, एत्तो निब्बत्तते फलं.

२. ‘‘एतं बीजं कसि खेत्तं, पेतानं दायकस्स च;

तं पेता परिभुञ्जन्ति, दाता पुञ्ञेन वड्ढति.

३. ‘‘इधेव कुसलं कत्वा, पेते च पटिपूजिय;

सग्गञ्च कमति [गमति (क.)] ट्ठानं, कम्मं कत्वान भद्दक’’न्ति.

खेत्तूपमपेतवत्थु पठमं.

२. सूकरमुखपेतवत्थु

४. ‘‘कायो ते सब्बसोवण्णो, सब्बा ओभासते दिसा;

मुखं ते सूकरस्सेव, किं कम्ममकरी पुरे’’ [मकरा पुरे (क.)].

५. ‘‘कायेन सञ्ञतो आसिं, वाचायासिमसञ्ञतो;

तेन मेतादिसो वण्णो, यथा पस्ससि नारद.

६. ‘‘तं त्याहं [ताहं (क.)] नारद ब्रूमि, सामं दिट्ठमिदं तया;

माकासि मुखसा पापं, मा खो सूकरमुखो अहू’’ति.

सूकरमुखपेतवत्थु दुतियं.

३. पूतिमुखपेतवत्थु

७. ‘‘दिब्बं सुभं धारेसि वण्णधातुं, वेहायसं तिट्ठसि अन्तलिक्खे;

मुखञ्च ते किमयो पूतिगन्धं, खादन्ति किं कम्ममकासि पुब्बे’’.

८. ‘‘समणो अहं पापोतिदुट्ठवाचो [पापो दुट्ठवाचो (सी.), पापो दुक्खवाचो (स्या. पी.)], तपस्सिरूपो मुखसा असञ्ञतो;

लद्धा च मे तपसा वण्णधातु, मुखञ्च मे पेसुणियेन पूति.

९. ‘‘तयिदं तया नारद सामं दिट्ठं,

अनुकम्पका ये कुसला वदेय्युं;

‘मा पेसुणं मा च मुसा अभाणि,

यक्खो तुवं होहिसि कामकामी’’’ति.

पूतिमुखपेतवत्थु ततियं.

४. पिट्ठधीतलिकपेतवत्थु

१०. ‘‘यं किञ्चारम्मणं कत्वा, दज्जा दानं अमच्छरी;

पुब्बपेते च आरब्भ, अथ वा वत्थुदेवता.

११. ‘‘चत्तारो च महाराजे, लोकपाले यसस्सिने [यसस्सिनो (सी. स्या.)];

कुवेरं धतरट्ठञ्च, विरूपक्खं विरूळ्हकं;

ते चेव पूजिता होन्ति, दायका च अनिप्फला.

१२. ‘‘न हि रुण्णं वा सोको वा, या चञ्ञा परिदेवना;

न तं पेतस्स अत्थाय, एवं तिट्ठन्ति ञातयो.

१३. ‘‘अयञ्च खो दक्खिणा दिन्ना, सङ्घम्हि सुप्पतिट्ठिता;

दीघरत्तं हितायस्स, ठानसो उपकप्पती’’ति.

पिट्ठधीतलिकपेतवत्थु चतुत्थं.

५. तिरोकुट्टपेतवत्थु

१४. [खु. पा. ७.१ खुद्दकपाठे] ‘‘तिरोकुट्टेसु [तिरोकुड्डेसु (सी. स्या. पी.)] तिट्ठन्ति, सन्धिसिङ्घाटकेसु च;

द्वारबाहासु तिट्ठन्ति, आगन्त्वान सकं घरं.

१५. ‘‘पहूते अन्नपानम्हि, खज्जभोज्जे उपट्ठिते;

न तेसं कोचि सरति, सत्तानं कम्मपच्चया.

१६. ‘‘एवं ददन्ति ञातीनं, ये होन्ति अनुकम्पका;

सुचिं पणीतं कालेन, कप्पियं पानभोजनं;

‘इदं वो ञातीनं होतु, सुखिता होन्तु ञातयो’.

१७. ‘‘ते च तत्थ समागन्त्वा, ञातिपेता समागता;

पहूते अन्नपानम्हि, सक्कच्चं अनुमोदरे.

१८. ‘‘‘चिरं जीवन्तु नो ञाती, येसं हेतु लभामसे;

अम्हाकञ्च कता पूजा, दायका च अनिप्फला’.

१९. ‘‘‘न हि तत्थ कसि अत्थि, गोरक्खेत्थ न विज्जति;

वणिज्जा तादिसी नत्थि, हिरञ्ञेन कयाकयं [कयोक्कयं (सी. क.) कयोकयं (खु. पा. ७.६)];

इतो दिन्नेन यापेन्ति, पेता कालगता [कालकता (सी. स्या. पी.)] तहिं’.

२०. ‘‘‘उन्नमे उदकं वुट्ठं, यथा निन्नं पवत्तति;

एवमेव इतो दिन्नं, पेतानं उपकप्पति’.

२१. ‘‘‘यथा वारिवहा पूरा, परिपूरेन्ति सागरं;

एवमेव इतो दिन्नं, पेतानं उपकप्पति’.

२२. ‘‘‘अदासि मे अकासि मे, ञाति मित्ता [ञाति मित्तो (?)] सखा च मे;

पेतानं दक्खिणं दज्जा, पुब्बे कतमनुस्सरं’.

२३. ‘‘‘न हि रुण्णं वा सोको वा, या चञ्ञा परिदेवना;

न तं पेतानमत्थाय, एवं तिट्ठन्ति ञातयो’.

२४. ‘‘‘अयञ्च खो दक्खिणा दिन्ना, सङ्घम्हि सुप्पतिट्ठिता;

दीघरत्तं हितायस्स, ठानसो उपकप्पति’.

२५. ‘‘सो ञातिधम्मो च अयं निदस्सितो, पेतान पूजा च कता उळारा;

बलञ्च भिक्खूनमनुप्पदिन्नं, तुम्हेहि पुञ्ञं पसुतं अनप्पक’’न्ति.

तिरोकुट्टपेतवत्थु पञ्चमं.

६. पञ्चपुत्तखादपेतिवत्थु

२६. ‘‘नग्गा दुब्बण्णरूपासि, दुग्गन्धा पूति वायसि;

मक्खिकाहि परिकिण्णा [मक्खिकापरिकिण्णा च (सी.)], का नु त्वं इध तिट्ठसी’’ति.

२७. ‘‘अहं भदन्ते [भद्दन्ते (क.)] पेतीम्हि, दुग्गता यमलोकिका;

पापकम्मं करित्वान, पेतलोकं इतो गता.

२८. ‘‘कालेन पञ्च पुत्तानि, सायं पञ्च पुनापरे;

विजायित्वान खादामि, तेपि ना होन्ति मे अलं.

२९. ‘‘परिडय्हति धूमायति, खुदाय [खुद्दाय (क.)] हदयं मम;

पानीयं न लभे पातुं, पस्स मं ब्यसनं गत’’न्ति.

३०. ‘‘किं नु कायेन वाचाय, मनसा दुक्कटं कतं;

किस्स कम्मविपाकेन, पुत्तमंसानि खादसी’’ति.

३१. ‘‘सपती [सपत्ती (सी.)] मे गब्भिनी आसि, तस्सा पापं अचेतयिं;

साहं पदुट्ठमनसा, अकरिं गब्भपातनं.

३२. ‘‘तस्सा द्वेमासिको गब्भो, लोहितञ्ञेव पग्घरि;

तदस्सा माता कुपिता, मय्हं ञाती समानयि;

सपथञ्च मं कारेसि, परिभासापयी च मं.

३३. ‘‘साहं घोरञ्च सपथं, मुसावादं अभासिसं;

पुत्तमंसानि खादामि, सचे तं पकतं मया.

३४. ‘‘तस्स कम्मस्स विपाकेन [विपाकं (स्या. क.)], मुसावादस्स चूभयं;

पुत्तमंसानि खादामि, पुब्बलोहितमक्खिता’’ति.

पञ्चपुत्तखादपेतिवत्थु [पञ्चपुत्तखादपेतवत्थु (सी. स्या. पी.) एवमुपरिपि] छट्ठं.

७. सत्तपुत्तखादपेतिवत्थु

३५. ‘‘नग्गा दुब्बण्णरूपासि, दुग्गन्धा पूति वायसि;

मक्खिकाहि परिकिण्णा, का नु त्वं इध तिट्ठसी’’ति.

३६. ‘‘अहं भदन्ते पेतीम्हि, दुग्गता यमलोकिका;

पापकम्मं करित्वान, पेतलोकं इतो गता.

३७. ‘‘कालेन सत्त पुत्तानि, सायं सत्त पुनापरे;

विजायित्वान खादामि, तेपि ना होन्ति मे अलं.

३८. ‘‘परिडय्हति धूमायति, खुदाय हदयं मम;

निब्बुतिं नाधिगच्छामि, अग्गिदड्ढाव आतपे’’ति.

३९. ‘‘किं नु कायेन वाचाय, मनसा दुक्कटं कतं;

किस्स कम्मविपाकेन, पुत्तमंसानि खादसी’’ति.

४०. ‘‘अहू मय्हं दुवे पुत्ता, उभो सम्पत्तयोब्बना;

साहं पुत्तबलूपेता, सामिकं अतिमञ्ञिसं.

४१. ‘‘ततो मे सामिको कुद्धो, सपत्तिं मय्हमानयि;

सा च गब्भं अलभित्थ, तस्सा पापं अचेतयिं.

४२. ‘‘साहं पदुट्ठमनसा, अकरिं गब्भपातनं;

तस्सा तेमासिको गब्भो, पुब्बलोहितको [पुब्बलोहितको (क.)] पति.

४३. ‘‘तदस्सा माता कुपिता, मय्हं ञाती समानयि;

सपथञ्च मं कारेसि, परिभासापयी च मं.

४४. ‘‘साहं घोरञ्च सपथं, मुसावादं अभासिसं;

‘पुत्तमंसानि खादामि, सचे तं पकतं मया’.

४५. ‘‘तस्स कम्मस्स विपाकेन, मुसावादस्स चूभयं;

पुत्तमंसानि खादामि, पुब्बलोहितमक्खिता’’ति.

सत्तपुत्तखादपेतिवत्थु सत्तमं.

८. गोणपेतवत्थु

४६. ‘‘किं नु उम्मत्तरूपोव, लायित्वा हरितं तिणं;

खाद खादाति लपसि, गतसत्तं जरग्गवं.

४७. ‘‘न हि अन्नेन पानेन, मतो गोणो समुट्ठहे;

त्वंसि बालो च [बालोव (क.)] दुम्मेधो, यथा तञ्ञोव दुम्मती’’ति.

४८. ‘‘इमे पादा इदं सीसं, अयं कायो सवालधि;

नेत्ता तथेव तिट्ठन्ति, अयं गोणो समुट्ठहे.

४९. ‘‘नाय्यकस्स हत्थपादा, कायो सीसञ्च दिस्सति;

रुदं मत्तिकथूपस्मिं, ननु त्वञ्ञेव दुम्मती’’ति.

५०. ‘‘आदित्तं वत मं सन्तं, घतसित्तंव पावकं;

वारिना विय ओसिञ्चं, सब्बं निब्बापये दरं.

५१. ‘‘अब्बही [अब्बूळ्हं (बहूसु)] वत मे सल्लं, सोकं हदयनिस्सितं;

यो मे सोकपरेतस्स, पितुसोकं अपानुदि.

५२. ‘‘स्वाहं अब्बूळ्हसल्लोस्मि, सीतिभूतोस्मि निब्बुतो;

न सोचामि न रोदामि, तव सुत्वान माणव’.

५३. एवं करोन्ति सप्पञ्ञा, ये होन्ति अनुकम्पका;

विनिवत्तयन्ति सोकम्हा, सुजातो पितरं यथाति.

गोणपेतवत्थु अट्ठमं.

९. महापेसकारपेतिवत्थु

५४. ‘‘गूथञ्च मुत्तं रुहिरञ्च पुब्बं, परिभुञ्जति किस्स अयं विपाको;

अयं नु किं कम्ममकासि नारी, या सब्बदा लोहितपुब्बभक्खा.

५५. ‘‘नवानि वत्थानि सुभानि चेव, मुदूनि सुद्धानि च लोमसानि;

दिन्नानि मिस्सा कितका [किटका (क.)] भवन्ति, अयं नु किं कम्ममकासि नारी’’ति.

५६. ‘‘भरिया ममेसा अहू भदन्ते, अदायिका मच्छरिनी कदरिया;

सा मं ददन्तं समणब्राह्मणानं, अक्कोसति च परिभासति च.

५७. ‘‘‘गूथञ्च मुत्तं रुहिरञ्च पुब्बं, परिभुञ्ज त्वं असुचिं सब्बकालं;

एतं ते परलोकस्मिं होतु, वत्था च ते किटकसमा भवन्तु’;

एतादिसं दुच्चरितं चरित्वा, इधागता चिररत्ताय खादती’’ति.

महापेसकारपेतिवत्थु नवमं.

१०. खल्लाटियपेतिवत्थु

५८. ‘‘का नु अन्तोविमानस्मिं, तिट्ठन्ती नूपनिक्खमि;

उपनिक्खमस्सु भद्दे, पस्साम तं बहिट्ठित’’न्ति.

५९. ‘‘अट्टीयामि हरायामि, नग्गा निक्खमितुं बहि;

केसेहम्हि पटिच्छन्ना, पुञ्ञं मे अप्पकं कत’’न्ति.

६०. ‘‘हन्दुत्तरीयं ददामि ते, इदं दुस्सं निवासय;

इदं दुस्सं निवासेत्वा, एहि निक्खम सोभने;