नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स
खुद्दकनिकाये
पेतवत्थुपाळि
१. उरगवग्गो
१. खेत्तूपमपेतवत्थु
१. ‘‘खेत्तूपमा अरहन्तो, दायका कस्सकूपमा;
बीजूपमं देय्यधम्मं, एत्तो निब्बत्तते फलं.
२. ‘‘एतं बीजं कसि खेत्तं, पेतानं दायकस्स च;
तं पेता परिभुञ्जन्ति, दाता पुञ्ञेन वड्ढति.
३. ‘‘इधेव कुसलं कत्वा, पेते च पटिपूजिय;
सग्गञ्च कमति [गमति (क.)] ट्ठानं, कम्मं कत्वान भद्दक’’न्ति.
खेत्तूपमपेतवत्थु पठमं.
२. सूकरमुखपेतवत्थु
४. ‘‘कायो ते सब्बसोवण्णो, सब्बा ओभासते दिसा;
मुखं ते सूकरस्सेव, किं कम्ममकरी पुरे’’ [मकरा पुरे (क.)].
५. ‘‘कायेन सञ्ञतो आसिं, वाचायासिमसञ्ञतो;
तेन मेतादिसो वण्णो, यथा पस्ससि नारद.
६. ‘‘तं त्याहं [ताहं (क.)] नारद ब्रूमि, सामं दिट्ठमिदं तया;
माकासि मुखसा पापं, मा खो सूकरमुखो अहू’’ति.
सूकरमुखपेतवत्थु दुतियं.
३. पूतिमुखपेतवत्थु
७. ‘‘दिब्बं सुभं धारेसि वण्णधातुं, वेहायसं तिट्ठसि अन्तलिक्खे;
मुखञ्च ते किमयो पूतिगन्धं, खादन्ति किं कम्ममकासि पुब्बे’’.
८. ‘‘समणो अहं पापोतिदुट्ठवाचो [पापो दुट्ठवाचो (सी.), पापो दुक्खवाचो (स्या. पी.)], तपस्सिरूपो मुखसा असञ्ञतो;
लद्धा च मे तपसा वण्णधातु, मुखञ्च मे पेसुणियेन पूति.
९. ‘‘तयिदं तया नारद सामं दिट्ठं,
अनुकम्पका ये कुसला वदेय्युं;
‘मा पेसुणं मा च मुसा अभाणि,
यक्खो तुवं होहिसि कामकामी’’’ति.
पूतिमुखपेतवत्थु ततियं.
४. पिट्ठधीतलिकपेतवत्थु
१०. ‘‘यं किञ्चारम्मणं कत्वा, दज्जा दानं अमच्छरी;
पुब्बपेते च आरब्भ, अथ वा वत्थुदेवता.
११. ‘‘चत्तारो च महाराजे, लोकपाले यसस्सिने [यसस्सिनो (सी. स्या.)];
कुवेरं धतरट्ठञ्च, विरूपक्खं विरूळ्हकं;
ते चेव पूजिता होन्ति, दायका च अनिप्फला.
१२. ‘‘न हि रुण्णं वा सोको वा, या चञ्ञा परिदेवना;
न तं पेतस्स अत्थाय, एवं तिट्ठन्ति ञातयो.
१३. ‘‘अयञ्च खो दक्खिणा दिन्ना, सङ्घम्हि सुप्पतिट्ठिता;
दीघरत्तं हितायस्स, ठानसो उपकप्पती’’ति.
पिट्ठधीतलिकपेतवत्थु चतुत्थं.
५. तिरोकुट्टपेतवत्थु
१४. [खु. पा. ७.१ खुद्दकपाठे] ‘‘तिरोकुट्टेसु [तिरोकुड्डेसु (सी. स्या. पी.)] तिट्ठन्ति, सन्धिसिङ्घाटकेसु च;
द्वारबाहासु तिट्ठन्ति, आगन्त्वान सकं घरं.
१५. ‘‘पहूते अन्नपानम्हि, खज्जभोज्जे उपट्ठिते;
न तेसं कोचि सरति, सत्तानं कम्मपच्चया.
१६. ‘‘एवं ददन्ति ञातीनं, ये होन्ति अनुकम्पका;
सुचिं पणीतं कालेन, कप्पियं पानभोजनं;
‘इदं वो ञातीनं होतु, सुखिता होन्तु ञातयो’.
१७. ‘‘ते च तत्थ समागन्त्वा, ञातिपेता समागता;
पहूते अन्नपानम्हि, सक्कच्चं अनुमोदरे.
१८. ‘‘‘चिरं जीवन्तु नो ञाती, येसं हेतु लभामसे;
अम्हाकञ्च कता पूजा, दायका च अनिप्फला’.
१९. ‘‘‘न हि तत्थ कसि अत्थि, गोरक्खेत्थ न विज्जति;
वणिज्जा तादिसी नत्थि, हिरञ्ञेन कयाकयं [कयोक्कयं (सी. क.) कयोकयं (खु. पा. ७.६)];
इतो दिन्नेन यापेन्ति, पेता कालगता [कालकता (सी. स्या. पी.)] तहिं’.
२०. ‘‘‘उन्नमे उदकं वुट्ठं, यथा निन्नं पवत्तति;
एवमेव इतो दिन्नं, पेतानं उपकप्पति’.
२१. ‘‘‘यथा वारिवहा पूरा, परिपूरेन्ति सागरं;
एवमेव इतो दिन्नं, पेतानं उपकप्पति’.
२२. ‘‘‘अदासि मे अकासि मे, ञाति मित्ता [ञाति मित्तो (?)] सखा च मे;
पेतानं दक्खिणं दज्जा, पुब्बे कतमनुस्सरं’.
२३. ‘‘‘न हि रुण्णं वा सोको वा, या चञ्ञा परिदेवना;
न तं पेतानमत्थाय, एवं तिट्ठन्ति ञातयो’.
२४. ‘‘‘अयञ्च खो दक्खिणा दिन्ना, सङ्घम्हि सुप्पतिट्ठिता;
दीघरत्तं हितायस्स, ठानसो उपकप्पति’.
२५. ‘‘सो ञातिधम्मो च अयं निदस्सितो, पेतान पूजा च कता उळारा;
बलञ्च भिक्खूनमनुप्पदिन्नं, तुम्हेहि पुञ्ञं पसुतं अनप्पक’’न्ति.
तिरोकुट्टपेतवत्थु पञ्चमं.
६. पञ्चपुत्तखादपेतिवत्थु
२६. ‘‘नग्गा दुब्बण्णरूपासि, दुग्गन्धा पूति वायसि;
मक्खिकाहि परिकिण्णा [मक्खिकापरिकिण्णा च (सी.)], का नु त्वं इध तिट्ठसी’’ति.
२७. ‘‘अहं भदन्ते [भद्दन्ते (क.)] पेतीम्हि, दुग्गता यमलोकिका;
पापकम्मं करित्वान, पेतलोकं इतो गता.
२८. ‘‘कालेन पञ्च पुत्तानि, सायं पञ्च पुनापरे;
विजायित्वान खादामि, तेपि ना होन्ति मे अलं.
२९. ‘‘परिडय्हति धूमायति, खुदाय [खुद्दाय (क.)] हदयं मम;
पानीयं न लभे पातुं, पस्स मं ब्यसनं गत’’न्ति.
३०. ‘‘किं नु कायेन वाचाय, मनसा दुक्कटं कतं;
किस्स कम्मविपाकेन, पुत्तमंसानि खादसी’’ति.
३१. ‘‘सपती [सपत्ती (सी.)] मे गब्भिनी आसि, तस्सा पापं अचेतयिं;
साहं पदुट्ठमनसा, अकरिं गब्भपातनं.
३२. ‘‘तस्सा द्वेमासिको गब्भो, लोहितञ्ञेव पग्घरि;
तदस्सा माता कुपिता, मय्हं ञाती समानयि;
सपथञ्च मं कारेसि, परिभासापयी च मं.
३३. ‘‘साहं घोरञ्च सपथं, मुसावादं अभासिसं;
पुत्तमंसानि खादामि, सचे तं पकतं मया.
३४. ‘‘तस्स कम्मस्स विपाकेन [विपाकं (स्या. क.)], मुसावादस्स चूभयं;
पुत्तमंसानि खादामि, पुब्बलोहितमक्खिता’’ति.
पञ्चपुत्तखादपेतिवत्थु [पञ्चपुत्तखादपेतवत्थु (सी. स्या. पी.) एवमुपरिपि] छट्ठं.
७. सत्तपुत्तखादपेतिवत्थु
३५. ‘‘नग्गा दुब्बण्णरूपासि, दुग्गन्धा पूति वायसि;
मक्खिकाहि परिकिण्णा, का नु त्वं इध तिट्ठसी’’ति.
३६. ‘‘अहं भदन्ते पेतीम्हि, दुग्गता यमलोकिका;
पापकम्मं करित्वान, पेतलोकं इतो गता.
३७. ‘‘कालेन सत्त पुत्तानि, सायं सत्त पुनापरे;
विजायित्वान खादामि, तेपि ना होन्ति मे अलं.
३८. ‘‘परिडय्हति धूमायति, खुदाय हदयं मम;
निब्बुतिं नाधिगच्छामि, अग्गिदड्ढाव आतपे’’ति.
३९. ‘‘किं नु कायेन वाचाय, मनसा दुक्कटं कतं;
किस्स कम्मविपाकेन, पुत्तमंसानि खादसी’’ति.
४०. ‘‘अहू मय्हं दुवे पुत्ता, उभो सम्पत्तयोब्बना;
साहं पुत्तबलूपेता, सामिकं अतिमञ्ञिसं.
४१. ‘‘ततो मे सामिको कुद्धो, सपत्तिं मय्हमानयि;
सा च गब्भं अलभित्थ, तस्सा पापं अचेतयिं.
४२. ‘‘साहं पदुट्ठमनसा, अकरिं गब्भपातनं;
तस्सा तेमासिको गब्भो, पुब्बलोहितको [पुब्बलोहितको (क.)] पति.
४३. ‘‘तदस्सा माता कुपिता, मय्हं ञाती समानयि;
सपथञ्च मं कारेसि, परिभासापयी च मं.
४४. ‘‘साहं घोरञ्च सपथं, मुसावादं अभासिसं;
‘पुत्तमंसानि खादामि, सचे तं पकतं मया’.
४५. ‘‘तस्स कम्मस्स विपाकेन, मुसावादस्स चूभयं;
पुत्तमंसानि खादामि, पुब्बलोहितमक्खिता’’ति.
सत्तपुत्तखादपेतिवत्थु सत्तमं.
८. गोणपेतवत्थु
४६. ‘‘किं नु उम्मत्तरूपोव, लायित्वा हरितं तिणं;
खाद खादाति लपसि, गतसत्तं जरग्गवं.
४७. ‘‘न हि अन्नेन पानेन, मतो गोणो समुट्ठहे;
त्वंसि बालो च [बालोव (क.)] दुम्मेधो, यथा तञ्ञोव दुम्मती’’ति.
४८. ‘‘इमे पादा इदं सीसं, अयं कायो सवालधि;
नेत्ता तथेव तिट्ठन्ति, अयं गोणो समुट्ठहे.
४९. ‘‘नाय्यकस्स हत्थपादा, कायो सीसञ्च दिस्सति;
रुदं मत्तिकथूपस्मिं, ननु त्वञ्ञेव दुम्मती’’ति.
५०. ‘‘आदित्तं वत मं सन्तं, घतसित्तंव पावकं;
वारिना विय ओसिञ्चं, सब्बं निब्बापये दरं.
५१. ‘‘अब्बही [अब्बूळ्हं (बहूसु)] वत मे सल्लं, सोकं हदयनिस्सितं;
यो मे सोकपरेतस्स, पितुसोकं अपानुदि.
५२. ‘‘स्वाहं अब्बूळ्हसल्लोस्मि, सीतिभूतोस्मि निब्बुतो;
न सोचामि न रोदामि, तव सुत्वान माणव’.
५३. एवं करोन्ति सप्पञ्ञा, ये होन्ति अनुकम्पका;
विनिवत्तयन्ति सोकम्हा, सुजातो पितरं यथाति.
गोणपेतवत्थु अट्ठमं.
९. महापेसकारपेतिवत्थु
५४. ‘‘गूथञ्च मुत्तं रुहिरञ्च पुब्बं, परिभुञ्जति किस्स अयं विपाको;
अयं नु किं कम्ममकासि नारी, या सब्बदा लोहितपुब्बभक्खा.
५५. ‘‘नवानि वत्थानि सुभानि चेव, मुदूनि सुद्धानि च लोमसानि;
दिन्नानि मिस्सा कितका [किटका (क.)] भवन्ति, अयं नु किं कम्ममकासि नारी’’ति.
५६. ‘‘भरिया ममेसा अहू भदन्ते, अदायिका मच्छरिनी कदरिया;
सा मं ददन्तं समणब्राह्मणानं, अक्कोसति च परिभासति च.
५७. ‘‘‘गूथञ्च मुत्तं रुहिरञ्च पुब्बं, परिभुञ्ज त्वं असुचिं सब्बकालं;
एतं ते परलोकस्मिं होतु, वत्था च ते किटकसमा भवन्तु’;
एतादिसं दुच्चरितं चरित्वा, इधागता चिररत्ताय खादती’’ति.
महापेसकारपेतिवत्थु नवमं.
१०. खल्लाटियपेतिवत्थु
५८. ‘‘का नु अन्तोविमानस्मिं, तिट्ठन्ती नूपनिक्खमि;
उपनिक्खमस्सु भद्दे, पस्साम तं बहिट्ठित’’न्ति.
५९. ‘‘अट्टीयामि हरायामि, नग्गा निक्खमितुं बहि;
केसेहम्हि पटिच्छन्ना, पुञ्ञं मे अप्पकं कत’’न्ति.
६०. ‘‘हन्दुत्तरीयं ददामि ते, इदं दुस्सं निवासय;
इदं दुस्सं निवासेत्वा, एहि निक्खम सोभने;