२. इद्धिकथा
९. का इद्धि? कति इद्धियो? इद्धिया कति भूमियो, कति पादा, कति पदानि, कति मूलानि? का इद्धीति? इज्झनट्ठेन इद्धि. कति इद्धियोति? दस इद्धियो. इद्धिया कति भूमियोति? इद्धिया चतस्सो भूमियो, चत्तारो पादा, अट्ठ पदानि, सोळस मूलानि.
१०. कतमा दस इद्धियो? अधिट्ठाना इद्धि, विकुब्बना इद्धि, मनोमया इद्धि, ञाणविप्फारा इद्धि, समाधिविप्फारा इद्धि, अरिया इद्धि, कम्मविपाकजा इद्धि, पुञ्ञवतो इद्धि, विज्जामया इद्धि, तत्थ तत्थ सम्मा पयोगपच्चया [सम्मप्पयोगपच्चया (स्या. क.)] इज्झनट्ठेन इद्धि.
इद्धिया कतमा चतस्सो भूमियो? विवेकजाभूमि पठमं झानं, पीतिसुखभूमि दुतियं झानं, उपेक्खासुखभूमि ततियं झानं, अदुक्खमसुखाभूमि चतुत्थं झानं. इद्धिया इमा चतस्सो भूमियो इद्धिलाभाय इद्धिपटिलाभाय इद्धिविकुब्बनताय इद्धिविसविताय इद्धिवसीभावाय इद्धिवेसारज्जाय संवत्तन्तीति.
इद्धिया कतमे चत्तारो पादा? इध भिक्खु छन्दसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति, चित्तसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति, वीरियसमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति, वीमंसासमाधिपधानसङ्खारसमन्नागतं इद्धिपादं भावेति. इद्धिया इमे चत्तारो पादा इद्धिलाभाय इद्धिपटिलाभाय इद्धिविकुब्बनताय इद्धिविसविताय इद्धिवसीभावाय इद्धिवेसारज्जाय संवत्तन्तीति.
इद्धिया कतमानि अट्ठ पदानि? छन्दं चे भिक्खु निस्साय लभति समाधिं, लभति चित्तस्स एकग्गतं. छन्दो न समाधि, समाधि न छन्दो. अञ्ञो छन्दो, अञ्ञो समाधि. वीरियं चे भिक्खु निस्साय लभति समाधिं, लभति चित्तस्स एकग्गतं. वीरियं न समाधि, समाधि न वीरियं. अञ्ञं वीरियं, अञ्ञो समाधि. चित्तं चे भिक्खु निस्साय लभति समाधिं, लभति चित्तस्स एकग्गतं. चित्तं न समाधि, समाधि न चित्तं. अञ्ञं चित्तं, अञ्ञो समाधि. वीमंसं चे भिक्खु निस्साय लभति समाधिं, लभति चित्तस्स एकग्गतं. वीमंसा न समाधि, समाधि न वीमंसा. अञ्ञा वीमंसा, अञ्ञो समाधि. इद्धिया इमानि अट्ठ पदानि इद्धिलाभाय इद्धिपटिलाभाय इद्धिविकुब्बनताय इद्धिविसविताय इद्धिवसीभावाय इद्धिवेसारज्जाय संवत्तन्तीति.
इद्धिया कतमानि सोळस मूलानि? अनोनतं [अनोणतं (क.)] चित्तं कोसज्जे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. अनुन्नतं [(अनुण्णतं (क.)] चित्तं उद्धच्चे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. अनभिनतं चित्तं रागे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. अनपनतं चित्तं ब्यापादे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. अनिस्सितं चित्तं दिट्ठिया न इञ्जतीति – आनेञ्जं. अप्पटिबद्धं चित्तं छन्दरागे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. विप्पमुत्तं चित्तं कामरागे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. विसञ्ञुत्तं चित्तं किलेसे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. विमरियादिकतं चित्तं किलेसमरियादे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. एकत्तगतं [एकग्गतं (स्या.)] चित्तं नानत्तकिलेसेहि [नानत्तकिलेसे (स्या.)] न इञ्जतीति – आनेञ्जं. सद्धाय परिग्गहितं चित्तं अस्सद्धिये न इञ्जतीति – आनेञ्जं. वीरियेन परिग्गहितं चित्तं कोसज्जे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. सतिया परिग्गहितं चित्तं पमादे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. समाधिना परिग्गहितं चित्तं उद्धच्चे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. पञ्ञाय परिग्गहितं चित्तं अविज्जाय न इञ्जतीति – आनेञ्जं. ओभासगतं चित्तं अविज्जन्धकारे न इञ्जतीति – आनेञ्जं. इद्धिया इमानि सोळस मूलानि इद्धिलाभाय इद्धिपटिलाभाय इद्धिविकुब्बनताय इद्धिविसविताय इद्धिवसीभावाय इद्धिवेसारज्जाय संवत्तन्तीति.
दसइद्धिनिद्देसो
१०. कतमा अधिट्ठाना इद्धि? इध भिक्खु अनेकविहितं इद्धिविधं पच्चनुभोति – एकोपि हुत्वा बहुधा होति, बहुधापि हुत्वा एको होति; आविभावं तिरोभावं; तिरोकुट्टं तिरोपाकारं तिरोपब्बतं असज्जमानो गच्छति, सेय्यथापि आकासे. पथवियापि उम्मुज्जनिमुज्जं करोति, सेय्यथापि उदके. उदकेपि अभिज्जमाने [अभिज्जमानो (क.) दी. नि. १.२३८ पस्सितब्बा] गच्छति, सेय्यथापि पथवियं. आकासेपि पल्लङ्केन कमति, सेय्यथापि पक्खी सकुणो. इमेपि चन्दिमसूरिये एवंमहिद्धिके एवंमहानुभावे पाणिना परामसति परिमज्जति. याव ब्रह्मलोकापि कायेन वसं वत्तेतीति.
इधाति इमिस्सा दिट्ठिया इमिस्सा खन्तिया इमिस्सा रुचिया इमस्मिं आदाये इमस्मिं धम्मे इमस्मिं विनये इमस्मिं धम्मविनये इमस्मिं पावचने इमस्मिं ब्रह्मचरिये इमस्मिं सत्थुसासने. तेन वुच्चति – ‘‘इधा’’ति. भिक्खूति पुथुज्जनकल्याणको वा होति भिक्खु सेखो वा अरहा वा अकुप्पधम्मो. अनेकविहितं इद्धिविधं पच्चनुभोतीति नानप्पकारं इद्धिविधं पच्चनुभोति. एकोपि हुत्वा बहुधा होतीति पकतिया एको बहुकं आवज्जति, सतं वा सहस्सं वा सतसहस्सं वा आवज्जति. आवज्जित्वा ञाणेन अधिट्ठाति – ‘‘बहुलो होमी’’ति [होतूति (क.)]. बहुलो होति. यथायस्मा चूळपन्थको [चुल्लपन्थको (स्या.)] एकोपि हुत्वा बहुधा होति, एवमेवं सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो एकोपि हुत्वा बहुधा होति. बहुधापि हुत्वा एको होतीति पकतिया बहुको एकं आवज्जति; आवज्जित्वा ञाणेन अधिट्ठाति – ‘‘एको होमी’’ति. एको होति. यथायस्मा चूळपन्थको बहुधापि हुत्वा एको होति, एवमेवं सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो बहुधापि हुत्वा एको होति.
११. आविभावन्ति केनचि अनावटं होति अप्पटिच्छन्नं विवटं पाकटं. तिरोभावन्ति केनचि आवटं होति पटिच्छन्नं पिहितं पटिकुज्जितं. तिरोकुट्टं तिरोपाकारं तिरोपब्बतं असज्जमानो गच्छति, सेय्यथापि आकासेति पकतिया आकासकसिणसमापत्तिया लाभी होति. तिरोकुट्टं तिरोपाकारं तिरोपब्बतं आवज्जति. आवज्जित्वा ञाणेन अधिट्ठाति – ‘‘आकासो होतू’’ति. आकासो होति. तिरोकुट्टं तिरोपाकारं तिरोपब्बतं असज्जमानो गच्छति. यथा मनुस्सा पकतिया अनिद्धिमन्तो केनचि अनावटे अपरिक्खित्ते असज्जमाना गच्छन्ति, एवमेवं सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो तिरोकुट्टं तिरोपाकारं तिरोपब्बतं असज्जमानो गच्छति, सेय्यथापि आकासे.
पथवियापि उम्मुज्जनिमुज्जं करोति, सेय्यथापि उदकेति पकतिया आपोकसिणसमापत्तिया लाभी होति. पथविं आवज्जति. आवज्जित्वा ञाणेन अधिट्ठाति – ‘‘उदकं होतू’’ति. उदकं होति. सो पथविया उम्मुज्जनिमुज्जं करोति. यथा मनुस्सा पकतिया अनिद्धिमन्तो उदके उम्मुज्जनिमुज्जं करोन्ति, एवमेवं सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो पथविया उम्मुज्जनिमुज्जं करोति, सेय्यथापि उदके.
उदकेपि अभिज्जमाने गच्छति, सेय्यथापि पथवियन्ति पकतिया पथवीकसिणसमापत्तिया लाभी होति. उदकं आवज्जति. आवज्जित्वा ञाणेन अधिट्ठाति – ‘‘पथवी होतू’’ति. पथवी होति. सो अभिज्जमाने उदके गच्छति. यथा मनुस्सा पकतिया अनिद्धिमन्तो अभिज्जमानाय पथविया गच्छन्ति, एवमेवं सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो अभिज्जमाने उदके गच्छति, सेय्यथापि पथवियं.
आकासेपि पल्लङ्केन कमति, सेय्यथापि पक्खी सकुणोति पकतिया पथवीकसिणसमापत्तिया लाभी होति. आकासं आवज्जति. आवज्जित्वा ञाणेन अधिट्ठाति – ‘‘पथवी होतू’’ति. पथवी होति. सो आकासे अन्तलिक्खे चङ्कमतिपि तिट्ठतिपि निसीदतिपि सेय्यम्पि कप्पेति. यथा मनुस्सा पकतिया अनिद्धिमन्तो पथविया चङ्कमन्तिपि तिट्ठन्तिपि निसीदन्तिपि सेय्यम्पि कप्पेन्ति, एवमेवं सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो आकासे अन्तलिक्खे चङ्कमतिपि तिट्ठतिपि निसीदतिपि सेय्यम्पि कप्पेति, सेय्यथापि पक्खी सकुणो.
१२. इमेपि चन्दिमसूरिये एवंमहिद्धिके एवंमहानुभावे पाणिना परामसति परिमज्जतीति इध सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो निसिन्नको वा निपन्नको वा चन्दिमसूरिये आवज्जति. आवज्जित्वा ञाणेन अधिट्ठाति – ‘‘हत्थपासे होतू’’ति. हत्थपासे होति. सो निसिन्नको वा निपन्नको वा चन्दिमसूरिये पाणिना आमसति परामसति परिमज्जति. यथा मनुस्सा पकतिया अनिद्धिमन्तो किञ्चिदेव रूपगतं हत्थपासे आमसन्ति परामसन्ति परिमज्जन्ति, एवमेवं सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो निसिन्नको वा निपन्नको वा चन्दिमसूरिये पाणिना आमसति परामसति परिमज्जति.
याव ब्रह्मलोकापि कायेन वसं वत्तेतीति सचे सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो ब्रह्मलोकं गन्तुकामो होति, दूरेपि सन्तिके अधिट्ठाति – ‘‘सन्तिके होतू’’ति. सन्तिके होति. सन्तिकेपि दूरे अधिट्ठाति – ‘‘दूरे होतू’’ति. दूरे होति. बहुकम्पि थोकं अधिट्ठाति – ‘‘थोकं होतू’’ति. थोकं होति. थोकम्पि बहुकं अधिट्ठाति – ‘‘बहुकं होतू’’ति. बहुकं होति. दिब्बेन चक्खुना तस्स ब्रह्मुनो रूपं पस्सति. दिब्बाय सोतधातुया तस्स ब्रह्मुनो सद्दं सुणाति. चेतोपरियञाणेन तस्स ब्रह्मुनो चित्तं पजानाति. सचे सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो दिस्समानेन कायेन ब्रह्मलोकं गन्तुकामो होति, कायवसेन चित्तं परिणामेति, कायवसेन चित्तं अधिट्ठाति. कायवसेन चित्तं परिणामेत्वा, कायवसेन चित्तं अधिट्ठहित्वा, सुखसञ्ञञ्च लहुसञ्ञञ्च ओक्कमित्वा दिस्समानेन कायेन ब्रह्मलोकं गच्छति. सचे सो इद्धिमा चेतोवसिप्पत्तो अदिस्समानेन कायेन ब्रह्मलोकं गन्तुकामो होति, चित्तवसेन कायं परिणामेति, चित्तवसेन कायं अधिट्ठाति. चित्तवसेन कायं परिणामेत्वा, चित्तवसेन कायं अधिट्ठहित्वा सुखसञ्ञञ्च लहुसञ्ञञ्च ओक्कमित्वा अदिस्समानेन कायेन ब्रह्मलोकं गच्छति. सो तस्स ब्रह्मुनो पुरतो रूपिं [रूपं (स्या. क.) दी. नि. १.२३६ पस्सितब्बा] अभिनिम्मिनाति मनोमयं सब्बङ्गपच्चङ्गिं [सब्बङ्गपच्चङ्गं (स्या. क.)] अहीनिन्द्रियं. सचे सो इद्धिमा चङ्कमति, निम्मितोपि तत्थ चङ्कमति. सचे सो इद्धिमा तिट्ठति, निम्मितोपि तत्थ तिट्ठति. सचे सो इद्धिमा निसीदति, निम्मितोपि तत्थ निसीदति. सचे सो इद्धिमा सेय्यं कप्पेति, निम्मितोपि तत्थ सेय्यं कप्पेति. सचे सो इद्धिमा धूमायति, निम्मितोपि तत्थ धूमायति. सचे सो इद्धिमा पज्जलति, निम्मितोपि तत्थ पज्जलति. सचे सो इद्धिमा धम्मं भासति, निम्मितोपि तत्थ धम्मं भासति. सचे सो इद्धिमा पञ्हं पुच्छति, निम्मितोपि तत्थ पञ्हं पुच्छति. सचे सो इद्धिमा पञ्हं पुट्ठो विसज्जेति, निम्मितोपि तत्थ पञ्हं पुट्ठो विसज्जेति. सचे सो इद्धिमा तेन ब्रह्मुना सद्धिं सन्तिट्ठति सल्लपति साकच्छं समापज्जति, निम्मितोपि तत्थ तेन ब्रह्मुना सद्धिं सन्तिट्ठति सल्लपति साकच्छं समापज्जति. यञ्ञदेव सो इद्धिमा करोति, तं तदेव हि सो निम्मितो करोतीति – अयं अधिट्ठाना इद्धि.
१३. कतमा विकुब्बना इद्धि? सिखिस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स अभिभू नाम सावको ब्रह्मलोके ठितो सहस्सिलोकधातुं [सहस्सीलोकधातुं (स्या.) वत्थु सं. नि. १.१८५] सरेन विञ्ञापेसि. सो दिस्समानेनपि कायेन धम्मं देसेसि; अदिस्समानेनपि कायेन धम्मं देसेसि; दिस्समानेनपि हेट्ठिमेन उपड्ढकायेन अदिस्समानेनपि उपरिमेन उपड्ढकायेन धम्मं देसेसि. दिस्समानेनपि उपरिमेन उपड्ढकायेन, अदिस्समानेनपि हेट्ठिमेन उपड्ढकायेन धम्मं देसेसि. सो पकतिवण्णं विजहित्वा कुमारकवण्णं वा दस्सेति, नागवण्णं वा दस्सेति, सुपण्णवण्णं वा दस्सेति, यक्खवण्णं वा दस्सेति, इन्दवण्णं वा [असुरवण्णं वा दस्सेति, इन्दवण्णं वा (स्या.)] दस्सेति, देववण्णं वा दस्सेति, ब्रह्मवण्णं वा दस्सेति, समुद्दवण्णं वा दस्सेति, पब्बतवण्णं वा दस्सेति, वनवण्णं वा दस्सेति, सीहवण्णं वा दस्सेति, ब्यग्घवण्णं वा दस्सेति, दीपिवण्णं वा दस्सेति, हत्थिम्पि दस्सेति, अस्सम्पि दस्सेति, रथम्पि दस्सेति, पत्तिम्पि दस्सेति, विविधम्पि सेनाब्यूहं दस्सेतीति – अयं विकुब्बना इद्धि.
१४. कतमा मनोमया इद्धि? इध भिक्खु इमम्हा काया अञ्ञं कायं अभिनिम्मिनाति रूपिं मनोमयं सब्बङ्गपच्चङ्गिं अहीनिन्द्रियं. सेय्यथापि पुरिसो मुञ्जम्हा ईसिकं पवाहेय्य. तस्स एवमस्स – ‘‘अयं मुञ्जो, अयं ईसिका. अञ्ञो मुञ्जो, अञ्ञा ईसिका. मुञ्जम्हा त्वेव ईसिका पवाळ्हा’’ति. सेय्यथा वा पन पुरिसो असिं कोसिया पवाहेय्य. तस्स एवमस्स – ‘‘अयं असि, अयं कोसि. अञ्ञो असि, अञ्ञा कोसि. कोसिया त्वेव असि पवाळ्हो’’ति. सेय्यथा वा पन पुरिसो अहिं करण्डा उद्धरेय्य. तस्स एवमस्स – ‘‘अयं अहि, अयं करण्डो. अञ्ञो अहि, अञ्ञो करण्डो. करण्डा त्वेव अहि उब्भतो’’ति. एवमेवं भिक्खु इमम्हा काया अञ्ञं कायं अभिनिम्मिनाति रूपिं मनोमयं सब्बङ्गपच्चङ्गिं अहीनिन्द्रियं. अयं मनोमया इद्धि.
१५. कतमा ञाणविप्फारा इद्धि? अनिच्चानुपस्सना निच्चसञ्ञाय पहानट्ठो इज्झतीति – ञाणविप्फारा इद्धि. दुक्खानुपस्सना सुखसञ्ञाय… अनत्तानुपस्सना अत्तसञ्ञाय… निब्बिदानुपस्सनाय नन्दिया… विरागानुपस्सनाय रागस्स… निरोधानुपस्सनाय समुदयस्स… पटिनिस्सग्गानुपस्सनाय आदानस्स पहानट्ठो इज्झतीति – ञाणविप्फारा इद्धि. आयस्मतो बाकुलस्स ञाणविप्फारा इद्धि, आयस्मतो संकिच्चस्स ञाणविप्फारा इद्धि, आयस्मतो भूतपालस्स ञाणविप्फारा इद्धि. अयं ञाणविप्फारा इद्धि.
१६. कतमा समाधिविप्फारा इद्धि? पठमेन झानेन नीवरणानं पहानट्ठो इज्झतीति – समाधिविप्फारा इद्धि. दुतियेन झानेन वितक्कविचारानं पहानट्ठो इज्झतीति – समाधिविप्फारा इद्धि. ततियेन झानेन पीतिया पहानट्ठो इज्झतीति…पे… चतुत्थेन झानेन सुखदुक्खानं पहानट्ठो इज्झतीति…पे… आकासानञ्चायतनसमापत्तिया रूपसञ्ञाय पटिघसञ्ञाय नानत्तसञ्ञाय पहानट्ठो इज्झतीति…पे… विञ्ञाणञ्चायतनसमापत्तिया आकासानञ्चायतनसञ्ञाय पहानट्ठो इज्झतीति…पे… आकिञ्चञ्ञायतनसमापत्तिया विञ्ञाणञ्चायतनसञ्ञाय पहानट्ठो इज्झतीति…पे… नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसमापत्तिया आकिञ्चञ्ञायतनसञ्ञाय पहानट्ठो इज्झतीति – समाधिविप्फारा इद्धि. आयस्मतो सारिपुत्तस्स समाधिविप्फारा इद्धि, आयस्मतो सञ्जीवस्स समाधिविप्फारा इद्धि, आयस्मतो खाणुकोण्डञ्ञस्स समाधिविप्फारा इद्धि, उत्तराय उपासिकाय समाधिविप्फारा इद्धि, सामावतिया उपासिकाय समाधिविप्फारा इद्धि. अयं समाधिविप्फारा इद्धि.
१७. कतमा अरिया इद्धि? इध भिक्खु [म. नि. ३.४६२ पस्सितब्बा] सचे आकङ्खति – ‘‘पटिकूले अप्पटिकूलसञ्ञी विहरेय्य’’न्ति, अप्पटिकूलसञ्ञी तत्थ विहरति. सचे आकङ्खति – ‘‘अप्पटिकूले पटिकूलसञ्ञी विहरेय्य’’न्ति, पटिकूलसञ्ञी तत्थ विहरति. सचे आकङ्खति – ‘‘पटिकूले च अप्पटिकूले च अप्पटिकूलसञ्ञी विहरेय्य’’न्ति, अप्पटिकूलसञ्ञी तत्थ विहरति. सचे आकङ्खति – ‘‘अप्पटिकूले च पटिकूले च पटिकूलसञ्ञी विहरेय्य’’न्ति, पटिकूलसञ्ञी तत्थ विहरति. सचे आकङ्खति – ‘‘पटिकूले च अप्पटिकूले च तदुभयं अभिनिवज्जेत्वा उपेक्खको विहरेय्यं सतो सम्पजानो’’ति, उपेक्खको तत्थ विहरति सतो सम्पजानो.
कथं पटिकूले अप्पटिकूलसञ्ञी विहरति? अनिट्ठस्मिं वत्थुस्मिं मेत्ताय वा फरति, धातुतो वा उपसंहरति. एवं पटिकूले अप्पटिकूलसञ्ञी विहरति.
कथं अप्पटिकूले पटिकूलसञ्ञी विहरति? इट्ठस्मिं वत्थुस्मिं असुभाय वा फरति, अनिच्चतो वा उपसंहरति. एवं अप्पटिकूले पटिकूलसञ्ञी विहरति.
कथं पटिकूले च अप्पटिकूले च अप्पटिकूलसञ्ञी विहरति? अनिट्ठस्मिञ्च इट्ठस्मिञ्च वत्थुस्मिं मेत्ताय वा फरति, धातुतो वा उपसंहरति. एवं पटिकूले च अप्पटिकूले च अप्पटिकूलसञ्ञी विहरति.
कथं अप्पटिकूले च पटिकूले च पटिकूलसञ्ञी विहरति? इट्ठस्मिञ्च अनिट्ठस्मिञ्च वत्थुस्मिं असुभाय वा फरति, अनिच्चतो वा उपसंहरति. एवं अप्पटिकूले च पटिकूले च पटिकूलसञ्ञी विहरति.
कथं पटिकूले च अप्पटिकूले च तदुभयं अभिनिवज्जेत्वा उपेक्खको विहरति सतो सम्पजानो? इध भिक्खु चक्खुना रूपं दिस्वा नेव सुमनो होति न दुम्मनो, उपेक्खको विहरति सतो सम्पजानो. सोतेन सद्दं सुत्वा…पे… घानेन गन्धं घायित्वा… जिव्हाय रसं सायित्वा… कायेन फोट्ठब्बं फुसित्वा… मनसा धम्मं विञ्ञाय नेव सुमनो होति न दुम्मनो, उपेक्खको विहरति सतो सम्पजानो. एवं पटिकूले च अप्पटिकूले च तदुभयं अभिनिवज्जेत्वा उपेक्खको विहरति सतो सम्पजानो. अयं अरिया इद्धि.
१८. कतमा कम्मविपाकजा इद्धि? सब्बेसं पक्खीनं, सब्बेसं देवानं, एकच्चानं मनुस्सानं, एकच्चानं विनिपातिकानं. अयं कम्मविपाकजा इद्धि.
कतमा पुञ्ञवतो इद्धि? राजा चक्कवत्ती [चक्कवत्ति (स्या.)] वेहासं गच्छति सद्धिं चतुरङ्गिनिया सेनाय, अन्तमसो अस्सबन्धगोपुरिसे [अस्सबन्धगोपके पुरिसे (स्या.)] उपादाय. जोतिकस्स गहपतिस्स पुञ्ञवतो इद्धि, जटिलस्स गहपतिस्स पुञ्ञवतो इद्धि, मेण्डकस्स गहपतिस्स पुञ्ञवतो इद्धि, घोसितस्स गहपतिस्स पुञ्ञवतो इद्धि, पञ्चन्नं महापुञ्ञानं पुञ्ञवतो इद्धि. अयं पुञ्ञवतो इद्धि.
कतमा विज्जामया इद्धि? विज्जाधरा विज्जं परिजप्पेत्वा वेहासं गच्छन्ति, आकासे अन्तलिक्खे हत्थिम्पि दस्सेन्ति, अस्सम्पि दस्सेन्ति, रथम्पि दस्सेन्ति, पत्तिम्पि दस्सेन्ति, विविधम्पि सेनाब्यूहं दस्सेन्ति. अयं विज्जामया इद्धि.
कथं तत्थ तत्थ सम्मा पयोगपच्चया इज्झनट्ठेन इद्धि? नेक्खम्मेन कामच्छन्दस्स पहानट्ठो इज्झतीति – तत्थ तत्थ सम्मा पयोगपच्चया इज्झनट्ठेन इद्धि. अब्यापादेन ब्यापादस्स पहानट्ठो इज्झतीति – तत्थ तत्थ सम्मा पयोगपच्चया इज्झनट्ठेन इद्धि…पे… अरहत्तमग्गेन सब्बकिलेसानं पहानट्ठो इज्झतीति – तत्थ तत्थ सम्मा पयोगपच्चया इज्झनट्ठेन इद्धि. एवं तत्थ तत्थ सम्मा पयोगपच्चया इज्झनट्ठेन इद्धि. इमा दस इद्धियो.
इद्धिकथा निट्ठिता.