७. अन्तग्गाहिकादिट्ठिनिद्देसो

१४०. अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्ञासाय आकारेहि अभिनिवेसो होति? ‘‘सस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतिहाकारेहि अभिनिवेसो होति? ‘‘असस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतिहाकारेहि अभिनिवेसो होति? ‘‘अन्तवा लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया… ‘‘अनन्तवा लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया… ‘‘तं जीवं तं सरीर’’न्ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया… ‘‘अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीर’’न्ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया… ‘‘होति तथागतो परं मरणा’’ति…पे… न होति तथागतो परं मरणा’’ति… ‘‘होति च न च होति तथागतो परं मरणा’’ति… ‘‘नेव होति न न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतिहाकारेहि अभिनिवेसो होति?

‘‘सस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति…पे… ‘‘नेव होति न न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[क] ‘‘सस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं लोको चेव सस्सतं चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘सस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि …पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

वेदना लोको चेव सस्सता चाति…पे… सञ्ञा लोको चेव सस्सता चाति…पे… सङ्खारा लोको चेव सस्सता चाति…पे… विञ्ञाणं लोको चेव सस्सतञ्चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पञ्चमी सस्सतो लोकोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो. ‘‘सस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[ख] ‘‘असस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं लोको चेव असस्सतञ्चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… अयं पठमा ‘‘असस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि दिट्ठिविपत्ति…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

वेदना लोको चेव असस्सता चाति…पे… सञ्ञा लोको चेव असस्सता चाति…पे… सङ्खारा लोको चेव असस्सता चाति…पे… विञ्ञाणं लोको चेव असस्सतञ्चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो. ‘‘असस्सतो लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[ग] ‘‘अन्तवा लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? इधेकच्चो परित्तं ओकासं नीलकतो फरति. तस्स एवं होति – ‘‘अन्तवा अयं लोको परिवटुमो’’ति. अन्तसञ्ञी होति. यं फरति, तं वत्थु चेव लोको च. येन फरति, सो अत्ता चेव लोको चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘अन्तवा लोको’’ति अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

इधेकच्चो परित्तं ओकासं पीतकतो फरति… लोहितकतो फरति… ओदातकतो फरति… ओभासकतो फरति. तस्स एवं होति – ‘‘अन्तवा अयं लोको परिवटुमो’’ति. अन्तसञ्ञी होति. यं फरति तं वत्थु चेव लोको च. येन फरति सो अत्ता चेव लोको चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… अन्तवा लोकोति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[घ] ‘‘अनन्तवा लोको’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? इधेकच्चो विपुलं ओकासं नीलकतो फरति. तस्स एवं होति – ‘‘अनन्तवा अयं लोको अपरियन्तो’’ति. अनन्तसञ्ञी होति. यं फरति तं वत्थु चेव लोको च; येन फरति सो अत्ता चेव लोको चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘अनन्तवा लोको’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

इधेकच्चो विपुलं ओकासं पीतकतो फरति… लोहितकतो फरति… ओदातकतो फरति… ओभासकतो फरति. तस्स एवं होति – ‘‘अनन्तवा अयं लोको अपरियन्तो’’ति. अनन्तसञ्ञी होति. यं फरति तं वत्थु चेव लोको च; येन फरति सो अत्ता चेव लोको चाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… अनन्तवा लोकोति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[ङ] ‘‘तं जीवं तं सरीर’’न्ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं जीवञ्चेव सरीरञ्च; यं जीवं तं सरीरं, यं सरीरं तं जीवन्ति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘तं जीवं तं सरीर’’न्ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

वेदना जीवा चेव सरीरं च… सञ्ञा जीवा चेव सरीरं च… सङ्खारा जीवा चेव सरीरं च… विञ्ञाणं जीवञ्चेव सरीरञ्च; यं जीवं तं सरीरं, यं सरीरं तं जीवन्ति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… ‘‘तं जीवं तं सरीर’’न्ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[च] ‘‘अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीर’’न्ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं सरीरं, न जीवं; जीवं न सरीरं. अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीरन्ति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘अञ्ञं जीवं अञ्ञं सरीर’’न्ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

वेदना सरीरं, न जीवं… सञ्ञा सरीरं, न जीवं… सङ्खारा सरीरं, न जीवं… विञ्ञाणं सरीरं, न जीवं; जीवं न सरीरं. अञ्ञं जीवं, अञ्ञं सरीरन्ति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… अञ्ञं जीवं, अञ्ञं सरीरन्ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[छ] ‘‘होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं इधेव मरणधम्मं. तथागतो कायस्स भेदा होतिपि तिट्ठतिपि उप्पज्जतिपि निब्बत्ततिपीति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

वेदना इधेव मरणधम्मा…पे… सञ्ञा इधेव मरणधम्मा… सङ्खारा इधेव मरणधम्मा… विञ्ञाणं इधेव मरणधम्मं. तथागतो कायस्स भेदा होतिपि तिट्ठतिपि उप्पज्जतिपि निब्बत्ततिपीति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… ‘‘होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[ज] ‘‘न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं इधेव मरणधम्मं. तथागतोपि कायस्स भेदा उच्छिज्जति विनस्सति; न होति तथागतो परं मरणाति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

वेदना इधेव मरणधम्मा…पे… सञ्ञा इधेव मरणधम्मा… सङ्खारा इधेव मरणधम्मा… विञ्ञाणं इधेव मरणधम्मं. तथागतोपि कायस्स भेदा उच्छिज्जति विनस्सति. ‘‘न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… ‘‘न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[झ] ‘‘होति च न च होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं इधेव मरणधम्मं. तथागतो कायस्स भेदा होति च न च होतीति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘होति च न च होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि न च दिट्ठियो.

वेदना इधेव मरणधम्मा…पे… सञ्ञा इधेव मरणधम्मा… सङ्खारा इधेव मरणधम्मा… विञ्ञाणं इधेव मरणधम्मं. तथागतो कायस्स भेदा होति च न च होतीति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि…पे… ‘‘होति च न च होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति.

[ञ] ‘‘नेव होति न न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया कतमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति? रूपं इधेव मरणधम्मं. तथागतो कायस्स भेदा परं मरणा नेव होति न न होतीति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि, अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पठमा ‘‘नेव होति न न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो.

वेदना इधेव मरणधम्मा…पे… सञ्ञा इधेव मरणधम्मा… सङ्खारा इधेव मरणधम्मा… विञ्ञाणं इधेव मरणधम्मं. तथागतो कायस्स भेदा परं मरणा नेव होति न न होतीति – अभिनिवेसपरामासो दिट्ठि. ताय दिट्ठिया सो अन्तो गहितोति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. दिट्ठि न वत्थु, वत्थु न दिट्ठि. अञ्ञा दिट्ठि, अञ्ञं वत्थु. या च दिट्ठि यञ्च वत्थु – अयं पञ्चमी ‘‘नेव होति न न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिका दिट्ठि. अन्तग्गाहिका दिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो. ‘‘नेव होति न न होति तथागतो परं मरणा’’ति – अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्चहाकारेहि अभिनिवेसो होति. अन्तग्गाहिकाय दिट्ठिया इमेहि पञ्ञासाय आकारेहि अभिनिवेसो होति.

अन्तग्गाहिकादिट्ठिनिद्देसो सत्तमो.