५. सस्सतदिट्ठिनिद्देसो

१३८. सक्कायवत्थुकाय सस्सतदिट्ठिया कतमेहि पन्नरसहि आकारेहि अभिनिवेसो होति? इध अस्सुतवा पुथुज्जनो अरियानं अदस्सावी अरियधम्मस्स अकोविदो अरियधम्मे अविनीतो सप्पुरिसानं अदस्सावी सप्पुरिसधम्मस्स अकोविदो सप्पुरिसधम्मे अविनीतो रूपवन्तं वा अत्तानं अत्तनि वा रूपं रूपस्मिं वा अत्तानं. वेदनावन्तं वा अत्तानं…पे… सञ्ञावन्तं वा अत्तानं… सङ्खारवन्तं वा अत्तानं… विञ्ञाणवन्तं वा अत्तानं अत्तनि वा विञ्ञाणं विञ्ञाणस्मिं वा अत्तानं.

कथं रूपवन्तं अत्तानं समनुपस्सति? इधेकच्चो वेदनं… सञ्ञं… सङ्खारे… विञ्ञाणं अत्ततो समनुपस्सति. तस्स एवं होति – ‘‘अयं खो मे अत्ता. सो खो पन मे अयं अत्ता इमिना रूपेन रूपवा’’ति. रूपवन्तं अत्तानं समनुपस्सति. सेय्यथापि रुक्खो छायासम्पन्नो अस्स. तमेनं पुरिसो एवं वदेय्य – ‘‘अयं रुक्खो, अयं छाया; अञ्ञो रुक्खो, अञ्ञा छाया. सो खो पनायं रुक्खो इमाय छायाय छायावा’’ति. छायावन्तं रुक्खं समनुपस्सति. एवमेवं इधेकच्चो वेदनं…पे… अयं पठमा सक्कायवत्थुका सस्सतदिट्ठि. सस्सतदिट्ठि मिच्छादिट्ठि…पे… इमानि सञ्ञोजनानि, न च दिट्ठियो. एवं रूपवन्तं अत्तानं समनुपस्सति…पे… सक्कायवत्थुकाय सस्सतदिट्ठिया इमेहि पन्नरसहि आकारेहि अभिनिवेसो होति.

सस्सतदिट्ठिनिद्देसो पञ्चमो.