१०. मण्डपेय्यकथा
२३८. ‘‘मण्डपेय्यमिदं, भिक्खवे, ब्रह्मचरियं. सत्था सम्मुखीभूतो तिधत्तमण्डो [तिविधो मण्डो (बहूसु) अट्ठकथा ओलोकेतब्बा]. सत्थरि सम्मुखीभूते देसनामण्डो, पटिग्गहमण्डो, ब्रह्मचरियमण्डो’’.
कतमो देसनामण्डो? चतुन्नं अरियसच्चानं आचिक्खना देसना पञ्ञापना पट्ठपना विवरणा विभजना उत्तानीकम्मं [उत्तानिकम्मं (क.)], चतुन्नं सतिपट्ठानानं…पे… चतुन्नं सम्मप्पधानानं… चतुन्नं इद्धिपादानं… पञ्चन्नं इन्द्रियानं… पञ्चन्नं बलानं… सत्तन्नं बोज्झङ्गानं… अरियस्स अट्ठङ्गिकस्स मग्गस्स आचिक्खना देसना पञ्ञापना पट्ठपना विवरणा विभजना उत्तानीकम्मं – अयं देसनामण्डो.
कतमो पटिग्गहमण्डो? भिक्खू भिक्खुनियो उपासका उपासिकायो देवा मनुस्सा ये वा पनञ्ञेपि केचि विञ्ञातारो – अयं पटिग्गहमण्डो.
कतमो ब्रह्मचरियमण्डो? अयमेव अरियो अट्ठङ्गिको मग्गो, सेय्यथिदं – सम्मादिट्ठि, सम्मासङ्कप्पो, सम्मावाचा, सम्माकम्मन्तो, सम्माआजीवो, सम्मावायामो, सम्मासति, सम्मासमाधि – अयं ब्रह्मचरियमण्डो.
२३९. अधिमोक्खमण्डो सद्धिन्द्रियं, अस्सद्धियं कसटो; अस्सद्धियं कसटं छड्डेत्वा सद्धिन्द्रियस्स अधिमोक्खमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. पग्गहमण्डो वीरियिन्द्रियं, कोसज्जं कसटो; कोसज्जं कसटं छड्डेत्वा वीरियिन्द्रियस्स पग्गहमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. उपट्ठानमण्डो सतिन्द्रियं, पमादो कसटो; पमादं कसटं छड्डेत्वा सतिन्द्रियस्स उपट्ठानमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. अविक्खेपमण्डो समाधिन्द्रियं, उद्धच्चं कसटो; उद्धच्चं कसटं छड्डेत्वा समाधिन्द्रियस्स अविक्खेपमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. दस्सनमण्डो पञ्ञिन्द्रियं, अविज्जं कसटो; अविज्जं कसटं छड्डेत्वा पञ्ञिन्द्रियस्स दस्सनमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं.
अस्सद्धिये अकम्पियमण्डो सद्धाबलं, अस्सद्धियं कसटो; अस्सद्धियं कसटं छड्डेत्वा सद्धाबलस्स अस्सद्धिये अकम्पियमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. कोसज्जे अकम्पियमण्डो वीरियबलं, कोसज्जं कसटो; कोसज्जं कसटं छड्डेत्वा वीरियबलस्स कोसज्जे अकम्पियमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. पमादे अकम्पियमण्डो सतिबलं, पमादो कसटो; पमादं कसटं छड्डेत्वा सतिबलस्स पमादे अकम्पियमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. उद्धच्चे अकम्पियमण्डो समाधिबलं, उद्धच्चं कसटो; उद्धच्चं कसटं छड्डेत्वा समाधिबलस्स उद्धच्चे अकम्पियमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. अविज्जाय अकम्पियमण्डो पञ्ञाबलं, अविज्जा कसटो; अविज्जं कसटं छड्डेत्वा पञ्ञाबलस्स अविज्जाय अकम्पियमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं.
उपट्ठानमण्डो सतिसम्बोज्झङ्गा, पमादो कसटो; पमादं कसटं छड्डेत्वा सतिसम्बोज्झङ्गस्स उपट्ठानमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. पविचयमण्डो धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो, अविज्जा कसटो; अविज्जं कसटं छड्डेत्वा धम्मविचयसम्बोज्झङ्गस्स पविचयमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. पग्गहमण्डो वीरियसम्बोज्झङ्गो, कोसज्जं कसटो; कोसज्जं कसटं छड्डेत्वा वीरियसम्बोज्झङ्गस्स पग्गहमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. फरणमण्डो पीतिसम्बोज्झङ्गो, परिळाहो कसटो; परिळाहं कसटं छड्डेत्वा पीतिसम्बोज्झङ्गस्स फरणमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. उपसममण्डो पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो, दुट्ठुल्लं कसटो; दुट्ठुल्लं कसटं छड्डेत्वा पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गस्स उपसममण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. अविक्खेपमण्डो समाधिसम्बोज्झङ्गो, उद्धच्चं कसटो; उद्धच्चं कसटं छड्डेत्वा समाधिसम्बोज्झङ्गस्स अविक्खेपमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. पटिसङ्खानमण्डो उपेक्खासम्बोज्झङ्गो, अप्पटिसङ्खा कसटो; अप्पटिसङ्खं कसटं छड्डेत्वा उपेक्खासम्बोज्झङ्गस्स पटिसङ्खानमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं.
दस्सनमण्डो सम्मादिट्ठि, मिच्छादिट्ठि कसटो; मिच्छादिट्ठिं कसटं छड्डेत्वा सम्मादिट्ठिया दस्सनमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. अभिनिरोपनमण्डो सम्मासङ्कप्पो, मिच्छासङ्कप्पो कसटो; मिच्छासङ्कप्पं कसटं छड्डेत्वा सम्मासङ्कप्पस्स अभिनिरोपनमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. परिग्गहमण्डो सम्मावाचा, मिच्छावाचा कसटो; मिच्छावाचं कसटं छड्डेत्वा सम्मावाचाय परिग्गहमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. समुट्ठानमण्डो सम्माकम्मन्तो, मिच्छाकम्मन्तो कसटो; मिच्छाकम्मन्तं कसटं छड्डेत्वा सम्माकम्मन्तस्स समुट्ठानमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. वोदानमण्डो सम्माआजीवो, मिच्छाआजीवो कसटो; मिच्छाआजीवं कसटं छड्डेत्वा सम्माआजीवस्स वोदानमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. पग्गहमण्डो सम्मावायामो, मिच्छावायामो कसटो; मिच्छावायामं कसटं छड्डेत्वा सम्मावायामस्स पग्गहमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. उपट्ठानमण्डो सम्मासति, मिच्छासति कसटो; मिच्छासतिं कसटं छड्डेत्वा सम्मासतिया उपट्ठानमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं. अविक्खेपमण्डो सम्मासमाधि, मिच्छासमाधि कसटो; मिच्छासमाधिं कसटं छड्डेत्वा सम्मासमाधिस्स अविक्खेपमण्डं पिवतीति – मण्डपेय्यं.
२४०. अत्थि मण्डो, अत्थि पेय्यं, अत्थि कसटो. अधिमोक्खमण्डो सद्धिन्द्रियं, अस्सद्धियं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. पग्गहमण्डो वीरियिन्द्रियं, कोसज्जं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. उपट्ठानमण्डो सतिन्द्रियं, पमादो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. अविक्खेपमण्डो समाधिन्द्रियं, उद्धच्चं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. दस्सनमण्डो पञ्ञिन्द्रियं, अविज्जा कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं.
अस्सद्धिये अकम्पियमण्डो सद्धाबलं, अस्सद्धियं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. कोसज्जे अकम्पियमण्डो वीरियबलं, कोसज्जं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. पमादे अकम्पियमण्डो सतिबलं, पमादो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. उद्धच्चे अकम्पियमण्डो समाधिबलं, उद्धच्चं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. अविज्जाय अकम्पियमण्डो पञ्ञाबलं, अविज्जा कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं.
उपट्ठानमण्डो सतिसम्बोज्झङ्गो, पमादो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. पविचयमण्डो धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो, अविज्जा कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. पग्गहमण्डो वीरियसम्बोज्झङ्गो, कोसज्जं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. फरणमण्डो पीतिसम्बोज्झङ्गो, परिळाहो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. उपसममण्डो पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो, दुट्ठुल्लं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. अविक्खेपमण्डो समाधिसम्बोज्झङ्गो, उद्धच्चं कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. पटिसङ्खानमण्डो उपेक्खासम्बोज्झङ्गो, अपटिसङ्खा कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं.
दस्सनमण्डो सम्मादिट्ठि, मिच्छादिट्ठि कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. अभिनिरोपनमण्डो सम्मासङ्कप्पो, मिच्छासङ्कप्पो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. परिग्गहमण्डो सम्मावाचा, मिच्छावाचा कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. समुट्ठानमण्डो सम्माकम्मन्तो, मिच्छाकम्मन्तो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. वोदानमण्डो सम्माआजीवो, मिच्छाआजीवो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. पग्गहमण्डो सम्मावायामो, मिच्छावायामो कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. उपट्ठानमण्डो सम्मासति, मिच्छासति कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं. अविक्खेपमण्डो सम्मासमाधि, मिच्छासमाधि कसटो; यो तत्थ अत्थरसो धम्मरसो विमुत्तिरसो – इदं पेय्यं.
दस्सनमण्डो सम्मादिट्ठि… अभिनिरोपनमण्डो सम्मासङ्कप्पो… परिग्गहमण्डो सम्मावाचा… समुट्ठानमण्डो सम्माकम्मन्तो… वोदानमण्डो सम्माआजीवो… पग्गहमण्डो सम्मावायामो… उपट्ठानमण्डो सम्मासति… अविक्खेपमण्डो सम्मासमाधि.
उपट्ठानमण्डो सतिसम्बोज्झङ्गो… पविचयमण्डो धम्मविचयसम्बोज्झङ्गो… पग्गहमण्डो वीरियसम्बोज्झङ्गो… फरणमण्डो पीतिसम्बोज्झङ्गो… उपसममण्डो पस्सद्धिसम्बोज्झङ्गो… अविक्खेपमण्डो समाधिसम्बोज्झङ्गो… पटिसङ्खानमण्डो उपेक्खासम्बोज्झङ्गो.
अस्सद्धिये अकम्पियमण्डो सद्धाबलं… कोसज्जे अकम्पियमण्डो वीरियबलं… पमादे अकम्पियमण्डो सतिबलं… उद्धच्चे अकम्पियमण्डो समाधिबलं… अविज्जाय अकम्पियमण्डो पञ्ञाबलं.
अधिमोक्खमण्डो सद्धिन्द्रियं… पग्गहमण्डो वीरियिन्द्रियं… उपट्ठानमण्डो सतिन्द्रियं… अविक्खेपमण्डो समाधिन्द्रियं… दस्सनमण्डो पञ्ञिन्द्रियं.
आधिपतेय्यट्ठेन इन्द्रिया मण्डो, अकम्पियट्ठेन बला मण्डो, निय्यानट्ठेन बोज्झङ्गा मण्डो, हेतुट्ठेन मग्गो मण्डो, उपट्ठानट्ठेन सतिपट्ठाना मण्डो, पदहनट्ठेन सम्मप्पधाना मण्डो, इज्झनट्ठेन इद्धिपादा मण्डो, तथट्ठेन सच्चा मण्डो, अविक्खेपट्ठेन समथो मण्डो, अनुपस्सनट्ठेन विपस्सना मण्डो, एकरसट्ठेन समथविपस्सना मण्डो, अनतिवत्तनट्ठेन युगनद्धा मण्डो, संवरट्ठेन सीलविसुद्धि मण्डो, अविक्खेपट्ठेन चित्तविसुद्धि मण्डो, दस्सनट्ठेन दिट्ठिविसुद्धि मण्डो, मुत्तट्ठेन विमोक्खो मण्डो, पटिवेधट्ठेन विज्जा मण्डो, परिच्चागट्ठेन विमुत्ति मण्डो, समुच्छेदट्ठेन खये ञाणं मण्डो, पटिप्पस्सद्धट्ठेन अनुप्पादे ञाणं मण्डो, छन्दो मूलट्ठेन मण्डो, मनसिकारो समुट्ठानट्ठेन मण्डो, फस्सो समोधानट्ठेन मण्डो, वेदना समोसरणट्ठेन मण्डो, समाधि पमुखट्ठेन मण्डो, सति आधिपतेय्यट्ठेन मण्डो, पञ्ञा ततुत्तरट्ठेन मण्डो, विमुत्ति सारट्ठेन मण्डो, अमतोगधं निब्बानं परियोसानट्ठेन मण्डोति.
चतुत्थभाणवारो.
मण्डपेय्यकथा निट्ठिता.
महावग्गो पठमो.