७२-७३. सब्बञ्ञुतञाणनिद्देसो
११९. कतमं तथागतस्स सब्बञ्ञुतञ्ञाणं? सब्बं सङ्खतमसङ्खतं अनवसेसं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं [अनावरणं ञाणं (स्या.) एवमुपरिपि].
१२०. अतीतं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. अनागतं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. पच्चुप्पन्नं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
चक्खु चेव रूपा च, एवं तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. सोतञ्चेव सद्दा च…पे… घानञ्चेव गन्धा च… जिव्हा चेव रसा च… कायो चेव फोट्ठब्बा च… मनो चेव धम्मा च, एवं तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता अनिच्चट्ठं दुक्खट्ठं अनत्तट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता रूपस्स अनिच्चट्ठं दुक्खट्ठं अनत्तट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता वेदनाय…पे… यावता सञ्ञाय…पे… यावता सङ्खारानं…पे… यावता विञ्ञाणस्स …पे… यावता चक्खुस्स…पे… जरामरणस्स अनिच्चट्ठं दुक्खट्ठं अनत्तट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता अभिञ्ञाय अभिञ्ञट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता परिञ्ञाय परिञ्ञट्ठं…पे… यावता पहानस्स [पहानाय (स्या.)] पहानट्ठं…पे… यावता भावनाय भावनट्ठं…पे… यावता सच्छिकिरियाय सच्छिकिरियट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता खन्धानं खन्धट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता धातूनं धातुट्ठं…पे… यावता आयतनानं आयतनट्ठं…पे… यावता सङ्खतानं सङ्खतट्ठं…पे… यावता असङ्खतस्स असङ्खतट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता कुसले धम्मे, सब्बं [सब्बे (अट्ठकथा)] जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता अकुसले धम्मे…पे… यावता अब्याकते धम्मे… यावता कामावचरे धम्मे… यावता रूपावचरे धम्मे… यावता अरूपावचरे धम्मे… यावता अपरियापन्ने धम्मे, सब्बं [सब्बे (अट्ठकथा)] जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता दुक्खस्स दुक्खट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता समुदयस्स समुदयट्ठं…पे… यावता निरोधस्स निरोधट्ठं…पे… यावता मग्गस्स मग्गट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता अत्थपटिसम्भिदाय अत्थपटिसम्भिदट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता धम्मपटिसम्भिदाय धम्मपटिसम्भिदट्ठं…पे… यावता निरुत्तिपटिसम्भिदाय निरुत्तिपटिसम्भिदट्ठं…पे… यावता पटिभानपटिसम्भिदाय पटिभानपटिसम्भिदट्ठं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता इन्द्रियपरोपरियत्तञाणं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता सत्तानं आसयानुसये ञाणं…पे… यावता यमकपाटिहीरे ञाणं…पे… यावता महाकरुणासमापत्तिया ञाणं, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता सदेवकस्स लोकस्स समारकस्स सब्रह्मकस्स सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय दिट्ठं सुतं मुतं विञ्ञातं पत्तं परियेसितं अनुविचरितं मनसा, तं सब्बं जानातीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
१२१. न तस्स अद्दिट्ठमिधत्थि किञ्चि, अथो अविञ्ञातमजानितब्बं.
सब्बं अभिञ्ञासि यदत्थि नेय्यं, तथागतो तेन समन्तचक्खूति [महानि. १५६; चूळनि. मोघराजमाणवपुच्छानिद्देस ८५].
समन्तचक्खूति केनट्ठेन समन्तचक्खु? चुद्दस बुद्धञाणानि. दुक्खे ञाणं बुद्धञाणं, दुक्खसमुदये ञाणं बुद्धञाणं, दुक्खनिरोधे ञाणं बुद्धञाणं, दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय ञाणं बुद्धञाणं, अत्थपटिसम्भिदे ञाणं बुद्धञाणं, धम्मपटिसम्भिदे ञाणं बुद्धञाणं, निरुत्तिपटिसम्भिदे ञाणं बुद्धञाणं, पटिभानपटिसम्भिदे ञाणं बुद्धञाणं, इन्द्रियपरोपरियत्ते ञाणं बुद्धञाणं, सत्तानं आसयानुसये ञाणं बुद्धञाणं, यमकपाटिहीरे ञाणं बुद्धञाणं, महाकरुणासमापत्तिया ञाणं बुद्धञाणं, सब्बञ्ञुतञ्ञाणं बुद्धञाणं, अनावरणञाणं बुद्धञाणं – इमानि चुद्दस बुद्धञाणानि. इमेसं चुद्दसन्नं बुद्धञाणानं अट्ठ ञाणानि सावकसाधारणानि; छ ञाणानि असाधारणानि सावकेहि.
यावता दुक्खस्स दुक्खट्ठो, सब्बो ञातो; अञ्ञातो दुक्खट्ठो नत्थीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता दुक्खस्स दुक्खट्ठो, सब्बो ञातो, सब्बो दिट्ठो, सब्बो विदितो, सब्बो सच्छिकतो, सब्बो फस्सितो पञ्ञाय; अफस्सितो पञ्ञाय दुक्खट्ठो नत्थीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं. यावता समुदयस्स समुदयट्ठो…पे… यावता निरोधस्स निरोधट्ठो… यावता मग्गस्स मग्गट्ठो…पे… यावता अत्थपटिसम्भिदाय अत्थपटिसम्भिदट्ठो… यावता धम्मपटिसम्भिदाय धम्मपटिसम्भिदट्ठो… यावता निरुत्तिपटिसम्भिदाय निरुत्तिपटिसम्भिदट्ठो… यावता पटिभानपटिसम्भिदाय पटिभानपटिसम्भिदट्ठो, सब्बो ञातो, सब्बो दिट्ठो, सब्बो विदितो, सब्बो सच्छिकतो, सब्बो फस्सितो पञ्ञाय; अफस्सितो पञ्ञाय पटिभानपटिसम्भिदट्ठो नत्थीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता इन्द्रियपरोपरियत्तञाणं…पे… यावता सत्तानं आसयानुसये ञाणं… यावता यमकपाटिहीरे ञाणं… यावता महाकरुणासमापत्तिया ञाणं; सब्ब ञातं, सब्बं दिट्ठं, सब्बं विदितं, सब्बं सच्छिकतं, सब्बं फस्सितं पञ्ञाय; अफस्सितं पञ्ञाय महाकरुणासमापत्तिया ञाणं नत्थीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
यावता सदेवकस्स लोकस्स समारकस्स सब्रह्मकस्स सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय दिट्ठं सुतं मुतं विञ्ञातं पत्तं परियेसितं अनुविचरितं मनसा, सब्बं ञातं, सब्बं दिट्ठं, सब्बं विदितं, सब्बं सच्छिकतं, सब्बं फस्सितं पञ्ञाय; अफस्सितं पञ्ञाय नत्थीति – सब्बञ्ञुतञ्ञाणं. तत्थ आवरणं नत्थीति – अनावरणञाणं.
न तस्स अद्दिट्ठमिधत्थि किञ्चि, अथो अविञ्ञातमजानितब्बं;
सब्बं अभिञ्ञासि यदत्थि नेय्यं, तथागतो तेन समन्तचक्खूति.
सब्बञ्ञुतञाणनिद्देसो तेसत्ततिमो.
ञाणकथा निट्ठिता.