६. उदयब्बयञाणनिद्देसो

४९. कथं पच्चुप्पन्नानं धम्मानं विपरिणामानुपस्सने पञ्ञा उदयब्बयानुपस्सने ञाणं? जातं रूपं पच्चुप्पन्नं, तस्स निब्बत्तिलक्खणं उदयो, विपरिणामलक्खणं वयो, अनुपस्सना ञाणं. जाता वेदना…पे… जाता सञ्ञा… जाता सङ्खारा… जातं विञ्ञाणं… जातं चक्खु…पे… जातो भवो पच्चुप्पन्नो, तस्स निब्बत्तिलक्खणं उदयो, विपरिणामलक्खणं वयो, अनुपस्सना ञाणं.

५०. पञ्चन्नं खन्धानं उदयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति, वयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति, उदयब्बयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति? पञ्चन्नं खन्धानं उदयं पस्सन्तो पञ्चवीसति लक्खणानि पस्सति, वयं पस्सन्तो पञ्चवीसति लक्खणानि पस्सति; उदयब्बयं पस्सन्तो पञ्ञास लक्खणानि पस्सति.

रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति, वयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति, उदयब्बयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति? वेदनाक्खन्धस्स…पे… सञ्ञाक्खन्धस्स…पे… सङ्खारक्खन्धस्स…पे… विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति, वयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति, उदयब्बयं पस्सन्तो कति लक्खणानि पस्सति? रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो पञ्च लक्खणानि पस्सति, वयं पस्सन्तो पञ्च लक्खणानि पस्सति; उदयब्बयं पस्सन्तो दस लक्खणानि पस्सति. वेदनाक्खन्धस्स…पे… सञ्ञाक्खन्धस्स… सङ्खारक्खन्धस्स… विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो पञ्च लक्खणानि पस्सति, वयं पस्सन्तो पञ्च लक्खणानि पस्सति; उदयब्बयं पस्सन्तो दस लक्खणानि पस्सति.

रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो कतमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति? अविज्जासमुदया रूपसमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सति. तण्हासमुदया रूपसमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सति. कम्मसमुदया रूपसमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सति. आहारसमुदया रूपसमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सति. निब्बत्तिलक्खणं पस्सन्तोपि रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सति. रूपक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो इमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति.

वयं पस्सन्तो कतमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति? अविज्जानिरोधा रूपनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन रूपक्खन्धस्स वयं पस्सति. तण्हानिरोधा रूपनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन रूपक्खन्धस्स वयं पस्सति. कम्मनिरोधा रूपनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन रूपक्खन्धस्स वयं पस्सति. आहारनिरोधा रूपनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन रूपक्खन्धस्स वयं पस्सति. विपरिणामलक्खणं पस्सन्तोपि रूपक्खन्धस्स वयं पस्सति. रूपक्खन्धस्स वयं पस्सन्तो इमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति. उदयब्बयं पस्सन्तो इमानि दस लक्खणानि पस्सति.

वेदनाक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो कतमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति? अविज्जासमुदया वेदनासमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स उदयं पस्सति. तण्हासमुदया वेदनासमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स उदयं पस्सति. कम्मसमुदया वेदनासमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स उदयं पस्सति. फस्ससमुदया वेदनासमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स उदयं पस्सति. निब्बत्तिलक्खणं पस्सन्तोपि वेदनाक्खन्धस्स उदयं पस्सति. वेदनाक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो इमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति.

वयं पस्सन्तो कतमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति? अविज्जानिरोधा वेदनानिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स वयं पस्सति. तण्हानिरोधा वेदनानिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स वयं पस्सति. कम्मनिरोधा वेदनानिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स वयं पस्सति. फस्सनिरोधा वेदनानिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन वेदनाक्खन्धस्स वयं पस्सति. विपरिणामलक्खणं पस्सन्तोपि वेदनाक्खन्धस्स वयं पस्सति. वेदनाक्खन्धस्स वयं पस्सन्तो इमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति. उदयब्बयं पस्सन्तो इमानि दस लक्खणानि पस्सति.

सञ्ञाक्खन्धस्स…पे… सङ्खारक्खन्धस्स…पे… विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो कतमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति? अविज्जासमुदया विञ्ञाणसमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सति. तण्हासमुदया विञ्ञाणसमुदयोतिपच्चयसमुदयट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सति. कम्मसमुदया विञ्ञाणसमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सति. नामरूपसमुदया विञ्ञाणसमुदयोति – पच्चयसमुदयट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सति. निब्बत्तिलक्खणं पस्सन्तोपि विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सति. विञ्ञाणक्खन्धस्स उदयं पस्सन्तो इमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति.

वयं पस्सन्तो कतमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति? अविज्जानिरोधा विञ्ञाणनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स वयं पस्सति. तण्हानिरोधा विञ्ञाणनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स वयं पस्सति. कम्मनिरोधा विञ्ञाणनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स वयं पस्सति. नामरूपनिरोधा विञ्ञाणनिरोधोति – पच्चयनिरोधट्ठेन विञ्ञाणक्खन्धस्स वयं पस्सति. विपरिणामलक्खणं पस्सन्तोपि विञ्ञाणक्खन्धस्स वयं पस्सति. विञ्ञाणक्खन्धस्स वयं पस्सन्तो इमानि पञ्च लक्खणानि पस्सति. उदयब्बयं पस्सन्तो इमानि दस लक्खणानि पस्सति.

पञ्चन्नं खन्धानं उदयं पस्सन्तो इमानि पञ्चवीसति लक्खणानि पस्सति, वयं पस्सन्तो इमानि पञ्चवीसति लक्खणानि पस्सति, उदयब्बयं पस्सन्तो इमानि पञ्ञास लक्खणानि पस्सति. तं ञातट्ठेन ञाणं, पजाननट्ठेन पञ्ञा. तेन वुच्चति – ‘‘पच्चुप्पन्नानं धम्मानं विपरिणामानुपस्सने पञ्ञा उदयब्बयानुपस्सने ञाणं’’. रूपक्खन्धो [रूपक्खन्धा (स्या.)] आहारसमुदयो. वेदना, सञ्ञा, सङ्खारा – तयो [सङ्खाराति सेसा (स्या.)] खन्धा फस्ससमुदया. विञ्ञाणक्खन्धो नामरूपसमुदयो.

उदयब्बयञाणनिद्देसो छट्ठो.