६. छद्दन्तजोतिपालारब्भपञ्हो

६. ‘‘भन्ते नागसेन, भासितम्पेतं भगवता छद्दन्तो नागराजा –

‘‘‘वधिस्समेतन्ति परामसन्तो, कासावमद्दक्खि धजं इसीनं;

दुक्खेन फुट्ठस्सुदपादि सञ्ञा, अरहद्धजो सब्भि अवज्झरूपो’ति.

‘‘पुन च भणितं ‘जोतिपालमाणवो समानो कस्सपं भगवन्तं अरहन्तं सम्मासम्बुद्धं मुण्डकवादेन समणकवादेन असब्भाहि फरुसाहि वाचाहि अक्कोसि परिभासी’ति. यदि, भन्ते नागसेन, बोधिसत्तो तिरच्छानगतो समानो कासावं अभिपूजयि, तेन हि ‘जोतिपालेन माणवेन कस्सपो भगवा अरहं सम्मासम्बुद्धो मुण्डकवादेन समणकवादेन असब्भाहि फरुसाहि वाचाहि अक्कुट्ठो परिभासितो’ति यं वचनं, तं मिच्छा. यदि जोतिपालेन माणवेन कस्सपो भगवा अरहं सम्मासम्बुद्धो मुण्डकवादेन समणकवादेन असब्भाहि फरुसाहि वाचाहि अक्कुट्ठो परिभासितो, तेन हि ‘छद्दन्तेन नागराजेन कासावं पूजित’न्ति तम्पि वचनं मिच्छा. यदि तिरच्छानगतेन बोधिसत्तेन कक्खळखरकटुकवेदनं वेदयमानेन लुद्दकेन निवत्थं कासावं पूजितं, किं मनुस्सभूतो समानो परिपक्कञाणो परिपक्काय बोधिया कस्सपं भगवन्तं अरहन्तं सम्मासम्बुद्धं दसबलं लोकनायकं उदितोदितं जलितब्यामोभासं पवरुत्तमं पवररुचिरकासिककासावमभिपारुतं दिस्वा न पूजयि? अयम्पि उभतो कोटिको पञ्हो तवानुप्पत्तो, सो तया निब्बाहितब्बोति.

‘‘भासितम्पेतं, महाराज, भगवता छद्दन्तो नागराजा ‘वधिस्समेतन्ति…पे… अवज्झरूपो’ति. जोतिपालेन च माणवेन कस्सपो भगवा अरहं सम्मासम्बुद्धो मुण्डकवादेन समणकवादेन असब्भाहि फरुसाहि वाचाहि अक्कुट्ठो परिभासितो, तञ्च पन जातिवसेन कुलवसेन. जोतिपालो, महाराज, माणवो अस्सद्धे अप्पसन्ने कुले पच्चाजातो, तस्स मातापितरो भगिनिभातरो दासिदासचेटकपरिवारकमनुस्सा ब्रह्मदेवता ब्रह्मगरुका, ते ‘ब्राह्मणा एव उत्तमा पवरा’ति अवसेसे पब्बजिते गरहन्ति जिगुच्छन्ति, तेसं तं वचनं सुत्वा जोतिपालो माणवो घटिकारेन कुम्भकारेन सत्थारं दस्सनाय पक्कोसितो एवमाह ‘किं पन तेन मुण्डकेन समणकेन दिट्ठेना’ति.

‘‘यथा, महाराज, अमतं विसमासज्ज तित्तकं होति, यथा च सीतोदकं अग्गिमासज्ज उण्हं होति, एवमेव खो, महाराज, जोतिपालो माणवो अस्सद्धे अप्पसन्ने कुले पच्चाजातो, सो कुलवसेन अन्धो हुत्वा [सो कुलजातिवसेन अन्धो भवित्वा (स्या.)] तथागतं अक्कोसि परिभासि.

‘‘यथा, महाराज, जलितपज्जलितो महाअग्गिक्खन्धो सप्पभासो उदकमासज्ज उपहतप्पभातेजो सीतलो काळको भवति परिपक्कनिग्गुण्डिफलसदिसो, एवमेव खो, महाराज, जोतिपालो माणवो पुञ्ञवा सद्धो ञाणविपुलसप्पभासो अस्सद्धे अप्पसन्ने कुले पच्चाजातो, सो कुलवसेन अन्धो हुत्वा तथागतं अक्कोसि परिभासि, उपगन्त्वा च बुद्धगुणमञ्ञाय चेटकभूतो विय अहोसि, जिनसासने पब्बजित्वा अभिञ्ञा च समापत्तियो च निब्बत्तेत्वा ब्रह्मलोकूपगो अहोसी’’ति. ‘‘साधु, भन्ते नागसेन, एवमेतं तथा सम्पटिच्छामी’’ति.

छद्दन्तजोतिपालारब्भपञ्हो छट्ठो.