१६. अरूपधम्मववत्थानदुक्करपञ्हो

१६. राजा आह ‘‘भन्ते नागसेन, दुक्करं नु खो भगवता कत’’न्ति? थेरो आह ‘‘दुक्करं, महाराज, भगवता कत’’न्ति. ‘‘किं पन, भन्ते नागसेन, भगवता दुक्करं कत’’न्ति. ‘‘दुक्करं, महाराज, भगवता कतं इमेसं अरूपीनं चित्तचेतसिकानं धम्मानं एकारम्मणे वत्तमानानं ववत्थानं अक्खातं ‘अयं फस्सो, अयं वेदना, अयं सञ्ञा, अयं चेतना, इदं चित्त’’’न्ति.

‘‘ओपम्मं करोही’’ति. ‘‘यथा, महाराज, कोचिदेव पुरिसो नावाय महासमुद्दं अज्झोगाहेत्वा हत्थपुटेन उदकं गहेत्वा जिव्हाय सायित्वा जानेय्य नु खो, महाराज, सो पुरिसो ‘‘इदं गङ्गाय उदकं, इदं यमुनाय उदकं, इदं अचिरवतिया उदकं, इदं सरभुया उदकं, इदं महिया उदक’’’न्ति? ‘‘दुक्करं, भन्ते, जानितु’’न्ति. ‘‘इतो दुक्करतरं खो, महाराज, भगवता कतं इमेसं अरूपीनं चित्तचेतसिकानं धम्मानं एकारम्मणे वत्तमानानं ववत्थानं अक्खातं ‘अयं फस्सो, अयं वेदना, अयं सञ्ञा, अयं चेतना, इदं चित्त’’’न्ति. ‘‘सुट्ठु, भन्ते’’ति राजा अब्भानुमोदीति.

अरूपधम्मववत्थानदुक्करपञ्हो सोळसमो.

अरूपधम्मववत्थानवग्गो सत्तमो.

इमस्मिं वग्गे सोळस पञ्हा.