१. धम्मसन्ततिपञ्हो

१. राजा आह ‘‘भन्ते नागसेन, यो उप्पज्जति, सो एव सो, उदाहु अञ्ञो’’ति? थेरो आह ‘‘न च सो, न च अञ्ञो’’ति.

‘‘ओपम्मं करोही’’ति. ‘‘तं किं मञ्ञसि, महाराज, यदा त्वं दहरो तरुणो मन्दो उत्तानसेय्यको अहोसि, सो येव त्वं एतरहि महन्तो’’ति? ‘‘न हि, भन्ते, अञ्ञो सो दहरो तरुणो मन्दो उत्तानसेय्यको अहोसि, अञ्ञो अहं एतरहि महन्तो’’ति. ‘‘एवं सन्ते खो, महाराज, मातातिपि न भविस्सति, पितातिपि न भविस्सति, आचरियोतिपि न भविस्सति, सिप्पवातिपि न भविस्सति, सीलवातिपि न भविस्सति, पञ्ञवातिपि न भविस्सति. किं नु खो, महाराज, अञ्ञा एव कललस्स माता, अञ्ञा अब्बुदस्स माता, अञ्ञा पेसिया माता, अञ्ञा घनस्स माता, अञ्ञा खुद्दकस्स माता, अञ्ञा महन्तस्स माता, अञ्ञो सिप्पं सिक्खति, अञ्ञो सिक्खितो भवति, अञ्ञो पापकम्मं करोति, अञ्ञस्स हत्थपादा छिज्जन्ती’’ति? ‘‘न हि, भन्ते. त्वं पन, भन्ते, एवं वुत्ते किं वदेय्यासी’’ति? थेरो आह ‘‘अहञ्ञेव खो, महाराज, दहरो अहोसिं तरुणो मन्दो उत्तानसेय्यको, अहञ्ञेव एतरहि महन्तो, इममेव कायं निस्साय सब्बे ते एकसङ्गहिता’’ति.

‘‘भिय्यो ओपम्मं करोही’’ति. ‘‘यथा, महाराज, कोचिदेव पुरिसो पदीपं पदीपेय्य, किं सो सब्बरत्तिं पदीपेय्या’’ति? ‘‘आम, भन्ते, सब्बरत्तिं पदीपेय्या’’ति. ‘‘किं नु खो, महाराज, या पुरिमे यामे अच्चि, सा मज्झिमे यामे अच्ची’’ति? ‘‘न हि भन्ते’’ति. ‘‘या मज्झिमे यामे अच्चि, सा पच्छिमे यामे अच्ची’’ति? ‘‘न हि भन्ते’’ति. ‘‘किं नु खो, महाराज, अञ्ञो सो अहोसि पुरिमे यामे पदीपो, अञ्ञो मज्झिमे यामे पदीपो, अञ्ञो पच्छिमे यामे पदीपो’’ति? ‘‘न हि भन्ते, तं येव निस्साय सब्बरत्तिं पदीपितो’’ति. ‘‘एवमेव खो, महाराज, धम्मसन्तति सन्दहति, अञ्ञो उप्पज्जति, अञ्ञो निरुज्झति, अपुब्बं अचरिमं विय सन्दहति, तेन न च सो, न च अञ्ञो, पुरिमविञ्ञाणे पच्छिमविञ्ञाणं सङ्गहं गच्छती’’ति.

‘‘भिय्यो ओपम्मं करोही’’ति. ‘‘यथा, महाराज, खीरं दुय्हमानं कालन्तरेन दधि परिवत्तेय्य, दधितो नवनीतं, नवनीततो घतं परिवत्तेय्य, यो नु खो, महाराज, एवं वदेय्य ‘यं येव खीरं तं येव दधि, यं येव दधि तं येव नवनीतं, यं येव नवनीतं तं येव घत’न्ति, सम्मा नु खो सो, महाराज, वदमानो वदेय्या’’ति? ‘‘न हि भन्ते, तंयेव निस्साय सम्भूत’’न्ति. ‘‘एवमेव खो, महाराज, धम्मसन्तति सन्दहति, अञ्ञो उप्पज्जति, अञ्ञो निरुज्झति, अपुब्बं अचरिमं विय सन्दहति, तेन न च सो, न च अञ्ञो, पुरिमविञ्ञाणे पच्छिमविञ्ञाणं सङ्गहं गच्छती’’ति.

‘‘कल्लोसि, भन्ते नागसेना’’ति.

धम्मसन्ततिपञ्हो पठमो.