१३. लोकसुत्तं

११२. वुत्तञ्हेतं भगवता, वुत्तमरहताति मे सुतं –

‘‘लोको, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धोः लोकस्मा तथागतो विसंयुत्तो. लोकसमुदयो, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धो ः लोकसमुदयो तथागतस्स पहीनो. लोकनिरोधो, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धोः लोकनिरोधो तथागतस्स सच्छिकतो. लोकनिरोधगामिनी पटिपदा, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धाः लोकनिरोधगामिनी पटिपदा तथागतस्स भाविता.

‘‘यं, भिक्खवे, सदेवकस्स लोकस्स समारकस्स सब्रह्मकस्स सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय दिट्ठं सुतं मुतं विञ्ञातं पत्तं परियेसितं अनुविचरितं मनसा यस्मा तं तथागतेन अभिसम्बुद्धं, तस्मा तथागतोति वुच्चति.

‘‘यञ्च, भिक्खवे, रत्तिं तथागतो अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुज्झति, यञ्च रत्तिं अनुपादिसेसाय निब्बानधातुया परिनिब्बायति, यं एतस्मिं अन्तरे भासति लपति निद्दिसति, सब्बं तं तथेव होति नो अञ्ञथा, तस्मा तथागतोति वुच्चति.

‘‘यथावादी, भिक्खवे, तथागतो तथाकारी, यथाकारी तथावादी, इति यथावादी तथाकारी यथाकारी तथावादी, तस्मा तथागतोति वुच्चति.

‘‘सदेवके, भिक्खवे, लोके समारके सब्रह्मके सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय तथागतो अभिभू अनभिभूतो अञ्ञदत्थुदसो वसवत्ती, तस्मा तथागतोति वुच्चती’’ति. एतमत्थं भगवा अवोच. तत्थेतं इति वुच्चति –

‘‘सब्बलोकं [सब्बं लोकं (अ. नि. ४.२३)] अभिञ्ञाय, सब्बलोके यथातथं;

सब्बलोकविसंयुत्तो, सब्बलोके अनूपयो [अनुसयो (सी.), अनुपयो (स्या.)].

‘‘स वे [सब्बे (सब्बत्थ) अ. नि. ४.२३ पस्सितब्बं] सब्बाभिभू धीरो, सब्बगन्थप्पमोचनो;

फुट्ठास्स परमा सन्ति, निब्बानं अकुतोभयं.

‘‘एस खीणासवो बुद्धो, अनीघो छिन्नसंसयो;

सब्बकम्मक्खयं पत्तो, विमुत्तो उपधिसङ्खये.

‘‘एस सो भगवा बुद्धो, एस सीहो अनुत्तरो;

सदेवकस्स लोकस्स, ब्रह्मचक्कं पवत्तयि.

‘‘इति देवा मनुस्सा च, ये बुद्धं सरणं गता;

सङ्गम्म तं नमस्सन्ति, महन्तं वीतसारदं.

‘‘दन्तो दमयतं सेट्ठो, सन्तो समयतं इसि;

मुत्तो मोचयतं अग्गो, तिण्णो तारयतं वरो.

‘‘इति हेतं नमस्सन्ति, महन्तं वीतसारदं;

सदेवकस्मिं लोकस्मिं, नत्थि ते पटिपुग्गलो’’ति.

अयम्पि अत्थो वुत्तो भगवता, इति मे सुतन्ति. तेरसमं.

चतुक्कनिपातो निट्ठितो.