१०. नदीसोतसुत्तं

१०९. वुत्तञ्हेतं भगवता, वुत्तमरहताति मे सुतं –

‘‘सेय्यथापि, भिक्खवे, पुरिसो नदिया सोतेन ओवुय्हेय्य पियरूपसातरूपेन. तमेनं चक्खुमा पुरिसो तीरे ठितो दिस्वा एवं वदेय्य – ‘किञ्चापि खो त्वं, अम्भो पुरिस, नदिया सोतेन ओवुय्हसि पियरूपसातरूपेन, अत्थि चेत्थ हेट्ठा रहदो सऊमि सावट्टो सगहो सरक्खसो यं त्वं, अम्भो पुरिस, रहदं पापुणित्वा मरणं वा निगच्छसि मरणमत्तं वा दुक्ख’न्ति. अथ खो सो, भिक्खवे, पुरिसो तस्स पुरिसस्स सद्दं सुत्वा हत्थेहि च पादेहि च पटिसोतं वायमेय्य.

‘‘उपमा खो मे अयं, भिक्खवे, कता अत्थस्स विञ्ञापनाय. अयं चेत्थ [अयं चेवेत्थ (स्या.)] अत्थो – ‘नदिया सोतो’ति खो, भिक्खवे, तण्हायेतं अधिवचनं.

‘‘‘पियरूपं सातरूप’न्ति खो, भिक्खवे, छन्नेतं अज्झत्तिकानं आयतनानं अधिवचनं.

‘‘‘हेट्ठा रहदो’ति खो, भिक्खवे, पञ्चन्नं ओरम्भागियानं संयोजनानं अधिवचनं;

‘‘‘ऊमिभय’न्ति खो [सञीमीति खो (बहूसु)], भिक्खवे, कोधुपायासस्सेतं अधिवचनं;

‘‘‘आवट्ट’न्ति खो [सावट्टोति खो (बहूसु)], भिक्खवे, पञ्चन्नेतं कामगुणानं अधिवचनं;

‘‘‘गहरक्खसो’ति खो [सगहो सरक्खसोति खो (बहूसु)], भिक्खवे, मातुगामस्सेतं अधिवचनं;

‘‘‘पटिसोतो’ति खो, भिक्खवे, नेक्खम्मस्सेतं अधिवचनं;

‘‘‘हत्थेहि च पादेहि च वायामो’ति खो, भिक्खवे, वीरियारम्भस्सेतं अधिवचनं;

‘‘‘चक्खुमा पुरिसो तीरे ठितोति खो, भिक्खवे, तथागतस्सेतं अधिवचनं अरहतो सम्मासम्बुद्धस्सा’’ति. एतमत्थं भगवा अवोच. तत्थेतं इति वुच्चति –

‘‘सहापि दुक्खेन जहेय्य कामे, योगक्खेमं आयतिं पत्थयानो;

सम्मप्पजानो सुविमुत्तचित्तो, विमुत्तिया फस्सये तत्थ तत्थ;

स वेदगू वूसितब्रह्मचरियो, लोकन्तगू पारगतोति वुच्चती’’ति.

अयम्पि अत्थो वुत्तो भगवता, इति मे सुतन्ति. दसमं.