५४. कच्चायनवग्गो

१. महाकच्चायनत्थेरअपदानं

१. ‘‘पदुमुत्तरो नाम जिनो, अनेजो अजितं जयो;

सतसहस्से कप्पानं, इतो उप्पज्जि नायको.

२. ‘‘वीरो कमलपत्तक्खो, ससङ्कविमलाननो;

कनकाचलसङ्कासो [कञ्चनतचसङ्कासो (स्या.)], रविदित्तिसमप्पभो.

३. ‘‘सत्तनेत्तमनोहारी, वरलक्खणभूसितो;

सब्बवाक्यपथातीतो, मनुजामरसक्कतो.

४. ‘‘सम्बुद्धो बोधयं सत्ते, वागीसो मधुरस्सरो;

करुणानिबन्धसन्तानो, परिसासु विसारदो.

५. ‘‘देसेति मधुरं धम्मं, चतुसच्चूपसंहितं;

निमुग्गे मोहपङ्कम्हि, समुद्धरति पाणिने.

६. ‘‘तदा एकचरो हुत्वा, तापसो हिमवालयो;

नभसा मानुसं लोकं, गच्छन्तो जिनमद्दसं.

७. ‘‘उपेच्च सन्तिकं तस्स, अस्सोसिं धम्मदेसनं;

वण्णयन्तस्स वीरस्स, सावकस्स महागुणं.

८. ‘‘सङ्खित्तेन मया वुत्तं, वित्थारेन पकासयं;

परिसं मञ्च तोसेति, यथा कच्चायनो अयं.

९. ‘‘‘नाहं एवमिधेकच्चं [एवंविधं कञ्चि (सी. पी.)], अञ्ञं पस्सामि सावकं;

तस्मातदग्गे [तस्मेतदग्गे (सी.)] एसग्गो, एवं धारेथ भिक्खवो’.

१०. ‘‘तदाहं विम्हितो हुत्वा, सुत्वा वाक्यं मनोरमं;

हिमवन्तं गमित्वान, आहित्वा [आहत्वा (सी. पी.)] पुप्फसञ्चयं.

११. ‘‘पूजेत्वा लोकसरणं, तं ठानमभिपत्थयिं;

तदा ममासयं ञत्वा, ब्याकासि स रणञ्जहो.

१२. ‘‘‘पस्सथेतं इसिवरं, निद्धन्तकनकत्तचं;

उद्धग्गलोमं पीणंसं, अचलं पञ्जलिं ठितं.

१३. ‘‘‘हासं सुपुण्णनयनं, बुद्धवण्णगतासयं;

धम्मजं उग्गहदयं [धम्मंव विग्गहवरं (सी.), धम्मपटिग्गहवरं (पी.)], अमतासित्तसन्निभं’.

१४. ‘‘कच्चानस्स गुणं सुत्वा, तं ठानं पत्थयं ठितो;

अनागतम्हि अद्धाने, गोतमस्स महामुने.

१५. ‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो;

कच्चानो नाम नामेन, हेस्सति सत्थु सावको.

१६. ‘‘बहुस्सुतो महाञाणी, अधिप्पायविदू मुने;

पापुणिस्सति तं ठानं, यथायं ब्याकतो मया.

१७. ‘‘सतसहस्सितो कप्पे, यं कम्ममकरिं तदा;

दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धपूजायिदं फलं.

१८. ‘‘दुवे भवे संसरामि, देवत्ते अथ मानुसे;

अञ्ञं गतिं न गच्छामि, बुद्धपूजायिदं फलं.

१९. ‘‘दुवे कुले पजायामि, खत्तिये अथ ब्राह्मणे;

नीचे कुले न जायामि, बुद्धपूजायिदं फलं.

२०. ‘‘पच्छिमे च भवे दानि, जातो उज्जेनियं पुरे [जातो, उज्जेनियं पुरे रमे (स्या.)];

पज्जोतस्स च चण्डस्स, पुरोहितदिजाधिनो [पुरोहितदिजातिनो (सी. पी.)].

२१. ‘‘पुत्तो तिरिटिवच्छस्स [तिरिटवच्छस्स (सी.), तिपितिवच्छस्स (स्या.)], निपुणो वेदपारगू;

माता च चन्दिमा नाम, कच्चानोहं वरत्तचो.

२२. ‘‘वीमंसनत्थं बुद्धस्स, भूमिपालेन पेसितो;

दिस्वा मोक्खपुरद्वारं, नायकं गुणसञ्चयं.

२३. ‘‘सुत्वा च विमलं वाक्यं, गतिपङ्कविसोसनं;

पापुणिं अमतं सन्तं, सेसेहि सह सत्तहि.

२४. ‘‘अधिप्पायविदू जातो, सुगतस्स महामते;

ठपितो एतदग्गे च, सुसमिद्धमनोरथो.

२५. ‘‘किलेसा झापिता मय्हं, भवा सब्बे समूहता;

नागोव बन्धनं छेत्वा, विहरामि अनासवो.

२६. ‘‘स्वागतं वत मे आसि, मम बुद्धस्स सन्तिके;

‘‘स्वागतं वत मे आसि, मम बुद्धस्स सन्तिके; तिस्सो विज्जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं.

२७. ‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो, विमोक्खापि च अट्ठिमे;

छळभिञ्ञा सच्छिकता, कतं बुद्धस्स सासनं’’.

इत्थं सुदं आयस्मा महाकच्चायनो थेरो इमा गाथायो

अभासित्थाति.

महाकच्चायनत्थेरस्सापदानं पठमं.

२. वक्कलित्थेरअपदानं

२८. ‘‘इतो सतसहस्सम्हि, कप्पे उप्पज्जि नायको;

अनोमनामो अमितो, नामेन पदुमुत्तरो.

२९. ‘‘पदुमाकारवदनो, पदुमामलसुच्छवी;

लोकेनानुपलित्तोव तोयेन पदुमं यथा.

३०. ‘‘वीरो पदुमपत्तक्खो, कन्तो च पदुमं यथा;

पदुमुत्तरगन्धोव, तस्मा सो पदुमुत्तरो.

३१. ‘‘लोकजेट्ठो च निम्मानो, अन्धानं नयनूपमो;

सन्तवेसो गुणनिधि, करुणामतिसागरो.

३२. ‘‘स कदाचि महावीरो, ब्रह्मासुरसुरच्चितो;

सदेवमनुजाकिण्णे, जनमज्झे जिनुत्तमो [जनुत्तमो (स्या. पी.), अनुत्तमो (क.) वङ्गीसत्थेरापदानेपि].

३३. ‘‘वदनेन सुगन्धेन, मधुरेन रुतेन च;

रञ्जयं परिसं सब्बं, सन्थवी सावकं सकं.

३४. ‘‘सद्धाधिमुत्तो सुमति, मम दस्सनलालसो [दस्सनसालयो (स्या.)];

नत्थि एतादिसो अञ्ञो, यथायं भिक्खु वक्कलि.

३५. ‘‘तदाहं हंसवतियं, नगरे ब्राह्मणत्रजो;

हुत्वा सुत्वा च तं वाक्यं, तं ठानमभिरोचयिं.

३६. ‘‘ससावकं तं विमलं, निमन्तेत्वा तथागतं;

सत्ताहं भोजयित्वान, दुस्सेहच्छादयिं तदा.

३७. ‘‘निपच्च सिरसा तस्स, अनन्तगुणसागरे;

निमुग्गो पीतिसम्पुण्णो, इदं वचनमब्रविं.

३८. ‘‘‘यो सो तया सन्थवितो, इतो सत्तमके मुनि [इध सद्धाधिमुत्तो इसि (स्या.), इतो सत्तमकेहनि (सी. पी.)];

भिक्खु सद्धावतं अग्गो, तादिसो होमहं मुने’.

३९. ‘‘एवं वुत्ते महावीरो, अनावरणदस्सनो;

इमं वाक्यं उदीरेसि, परिसाय महामुनि.

४०. ‘‘‘पस्सथेतं माणवकं, पीतमट्ठनिवासनं;

हेमयञ्ञोपचितङ्गं [हेमयञ्ञोपवीतङ्गं (सी.)], जननेत्तमनोहरं.

४१. ‘‘‘एसो अनागतद्धाने, गोतमस्स महेसिनो;

अग्गो सद्धाधिमुत्तानं, सावकोयं भविस्सति.

४२. ‘‘‘देवभूतो मनुस्सो वा, सब्बसन्तापवज्जितो;

सब्बभोगपरिब्यूळ्हो, सुखितो संसरिस्सति.

४३. ‘‘‘सतसहस्सितो कप्पे, ओक्काककुलसम्भवो;

गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति.

४४. ‘‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो;

वक्कलि नाम नामेन, हेस्सति सत्थु सावको’.

४५. ‘‘तेन कम्मविसेसेन, चेतनापणिधीहि च;

जहित्वा मानुसं देहं, तावतिंसमगच्छहं.

४६. ‘‘सब्बत्थ सुखितो हुत्वा, संसरन्तो भवाभवे;

सावत्थियं पुरे जातो, कुले अञ्ञतरे अहं.

४७. ‘‘नोनीतसुखुमालं मं, जातपल्लवकोमलं;

मन्दं उत्तानसयनं, पिसाचभयतज्जिता.

४८. ‘‘पादमूले महेसिस्स, सायेसुं दीनमानसा;

इमं ददाम ते नाथ, सरणं होहि नायक.

४९. ‘‘तदा पटिग्गहि सो मं, भीतानं सरणो मुनि;

जालिना चक्कङ्कितेन [सङ्कलङ्केन (सी.)], मुदुकोमलपाणिना.

५०. ‘‘तदा पभुति तेनाहं, अरक्खेय्येन रक्खितो;

सब्बवेरविनिमुत्तो [सब्बब्याधिविनिमुत्तो (स्या.), सब्बूपधिविनिमुत्तो (पी.)], सुखेन परिवुद्धितो.

५१. ‘‘सुगतेन विना भूतो, उक्कण्ठामि मुहुत्तकं;

जातिया सत्तवस्सोहं, पब्बजिं अनगारियं.

५२. ‘‘सब्बपारमिसम्भूतं, नीलक्खिनयनं [लङ्किनीलयनं (सी.)] वरं;

रूपं सब्बसुभाकिण्णं, अतित्तो विहरामहं [विहयामहं (सी. पी.)].

५३. ‘‘बुद्धरूपरतिं [बुद्धो रूपरतिं (सी.)] ञत्वा, तदा ओवदि मं जिनो;

‘अलं वक्कलि किं रूपे, रमसे बालनन्दिते.

५४. ‘‘‘यो हि पस्सति सद्धम्मं, सो मं पस्सति पण्डितो;

अपस्समानो सद्धम्मं, मं पस्सम्पि न पस्सति.

५५. ‘‘‘अनन्तादीनवो कायो, विसरुक्खसमूपमो;

आवासो सब्बरोगानं, पुञ्जो दुक्खस्स केवलो.

५६. ‘‘‘निब्बिन्दिय ततो रूपे, खन्धानं उदयब्बयं;

पस्स उपक्किलेसानं, सुखेनन्तं गमिस्सति’.

५७. ‘‘एवं तेनानुसिट्ठोहं, नायकेन हितेसिना;

गिज्झकूटं समारुय्ह, झायामि गिरिकन्दरे.

५८. ‘‘ठितो पब्बतपादम्हि, अस्सासयि [ममाहसो (सी.)] महामुनि;

वक्कलीति जिनो वाचं, तं सुत्वा मुदितो अहं.

५९. ‘‘पक्खन्दिं सेलपब्भारे, अनेकसतपोरिसे;

तदा बुद्धानुभावेन, सुखेनेव महिं गतो.

६०. ‘‘पुनोपि [पुनापि (स्या.), मुनि मं (क.)] धम्मं देसेति, खन्धानं उदयब्बयं;

तमहं धम्ममञ्ञाय, अरहत्तमपापुणिं.

६१. ‘‘सुमहापरिसमज्झे, तदा मं चरणन्तगो;

अग्गं सद्धाधिमुत्तानं, पञ्ञपेसि महामति.

६२. ‘‘सतसहस्सितो कप्पे, यं कम्ममकरिं तदा;

दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धपूजायिदं फलं.

६३. ‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे… विहरामि अनासवो.

६४. ‘‘स्वागतं वत मे आसि…पे… कतं बुद्धस्स सासनं.

६५. ‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे… कतं बुद्धस्स सासनं’’.

इत्थं सुदं आयस्मा वक्कलित्थेरो इमा गाथायो

अभासित्थाति.

वक्कलित्थेरस्सापदानं दुतियं.

३. महाकप्पिनत्थेरअपदानं

६६. ‘‘पदुमुत्तरो नाम जिनो, सब्बधम्मान पारगू;

उदितो अजटाकासे [जगदाकासे (सी.), जलदाकासे (पी.)], रवीव सरदम्बरे.

६७. ‘‘वचनाभाय बोधेति, वेनेय्यपदुमानि सो;

किलेसपङ्कं सोसेति, मतिरंसीहि नायको.

६८. ‘‘तित्थियानं यसे [यसो (सी. पी.)] हन्ति, खज्जोताभा यथा रवि;

सच्चत्थाभं पकासेति, रतनंव दिवाकरो.

६९. ‘‘गुणानं आयतिभूतो, रतनानंव सागरो;

पज्जुन्नोरिव भूतानि, धम्ममेघेन वस्सति.

७०. ‘‘अक्खदस्सो तदा आसिं, नगरे हंससव्हये;

उपेच्च धम्ममस्सोसिं, जलजुत्तमनामिनो.

७१. ‘‘ओवादकस्स भिक्खूनं, सावकस्स कताविनो;

गुणं पकासयन्तस्स, तप्पयन्तस्स [तोसयन्तस्स (सी.), हासयन्तस्स (स्या.), वासयन्तस्स (पी.)] मे मनं.

७२. ‘‘सुत्वा पतीतो सुमनो, निमन्तेत्वा तथागतं;