(३१-३२) समदन्तसुसुक्कदाठालक्खणानि

२४०. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, तथागतो पुरिमं जातिं पुरिमं भवं पुरिमं निकेतं पुब्बे मनुस्सभूतो समानो मिच्छाजीवं पहाय सम्माआजीवेन जीविकं कप्पेसि, तुलाकूट कंसकूट मानकूट उक्कोटन वञ्चन निकति साचियोग छेदन वध बन्धन विपरामोस आलोप सहसाकारा [साहसाकारा (सी. स्या. पी.)] पटिविरतो अहोसि. सो तस्स कम्मस्स कटत्ता उपचितत्ता उस्सन्नत्ता विपुलत्ता कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जति. सो तत्थ अञ्ञे देवे दसहि ठानेहि अधिगण्हाति दिब्बेन आयुना दिब्बेन वण्णेन दिब्बेन सुखेन दिब्बेन यसेन दिब्बेन आधिपतेय्येन दिब्बेहि रूपेहि दिब्बेहि सद्देहि दिब्बेहि गन्धेहि दिब्बेहि रसेहि दिब्बेहि फोट्ठब्बेहि. सो ततो चुतो इत्थत्तं आगतो समानो इमानि द्वे महापुरिसलक्खणानि पटिलभति, समदन्तो च होति सुसुक्कदाठो च.

‘‘सो तेहि लक्खणेहि समन्नागतो सचे अगारं अज्झावसति, राजा होति चक्कवत्ती धम्मिको धम्मराजा चातुरन्तो विजितावी जनपदत्थावरियप्पत्तो सत्तरतनसमन्नागतो. तस्सिमानि सत्त रतनानि भवन्ति, सेय्यथिदं – चक्करतनं हत्थिरतनं अस्सरतनं मणिरतनं इत्थिरतनं गहपतिरतनं परिणायकरतनमेव सत्तमं. परोसहस्सं खो पनस्स पुत्ता भवन्ति सूरा वीरङ्गरूपा परसेनप्पमद्दना. सो इमं पथविं सागरपरियन्तं अखिलमनिमित्तमकण्टकं इद्धं फीतं खेमं सिवं निरब्बुदं अदण्डेन असत्थेन धम्मेन अभिविजिय अज्झावसति. राजा समानो किं लभति? सुचिपरिवारो होति सुचिस्स होन्ति परिवारा ब्राह्मणगहपतिका नेगमजानपदा गणकमहामत्ता अनीकट्ठा दोवारिका अमच्चा पारिसज्जा राजानो भोगिया कुमारा. राजा समानो इदं लभति.

‘‘सचे खो पन अगारस्मा अनगारियं पब्बजति, अरहं होति सम्मासम्बुद्धो लोके विवट्टच्छदो. बुद्धो समानो किं लभति? सुचिपरिवारो होति, सुचिस्स होन्ति परिवारा, भिक्खू भिक्खुनियो उपासका उपासिकायो देवा मनुस्सा असुरा नागा गन्धब्बा. बुद्धो समानो इदं लभति’’. एतमत्थं भगवा अवोच.

२४१. तत्थेतं वुच्चति –

‘‘मिच्छाजीवञ्च अवस्सजि समेन वुत्तिं,

सुचिना सो जनयित्थ धम्मिकेन;

अहितमपि च अपनुदि,

हितमपि च बहुजनसुखञ्च अचरि.

‘‘सग्गे वेदयति नरो सुखप्फलानि,

करित्वा निपुणेभि विदूहि सब्भि;

वण्णितानि तिदिवपुरवरसमो,

अभिरमति रतिखिड्डासमङ्गी.

‘‘लद्धानं मानुसकं भवं ततो,

चवित्वान सुकतफलविपाकं;

सेसकेन पटिलभति लपनजं,

सममपि सुचिसुसुक्कं [लद्धान मनुस्सकं भवं ततो चविय, पुन सुकतफलविपाकसेसकेन; पटिलभति लपनजं सममपि, सुचि च सुविसुद्धसुसुक्कं (स्या.)].

‘‘तं वेय्यञ्जनिका समागता बहवो,

ब्याकंसु निपुणसम्मता मनुजा;

सुचिजनपरिवारगणो भवति,

दिजसमसुक्कसुचिसोभनदन्तो.

‘‘रञ्ञो होति बहुजनो,

सुचिपरिवारो महतिं महिं अनुसासतो;

पसय्ह न च जनपदतुदनं,

हितमपि च बहुजनसुखञ्च चरन्ति.

‘‘अथ चे पब्बजति भवति विपापो,

समणो समितरजो विवट्टच्छदो;

विगतदरथकिलमथो,

इममपि च परमपि च [इमम्पि च परम्पि च (पी.), परंपि परमंपि च (स्या.)] पस्सति लोकं.

‘‘तस्सोवादकरा बहुगिही च पब्बजिता च,

असुचिं गरहितं धुनन्ति पापं;

स हि सुचिभि परिवुतो भवति,

मलखिलकलिकिलेसे पनुदेही’’ति [तस्सोवादकरा बहुगिही च, पब्बजिता च असुचिविगरहित; पनुदिपापस्स हि सुचिभिपरिवुतो, भवति मलखिलककिलेसे पनुदेति (स्या.)].

इदमवोच भगवा. अत्तमना ते भिक्खू भगवतो भासितं अभिनन्दुन्ति.

लक्खणसुत्तं निट्ठितं सत्तमं.