(१) सुप्पतिट्ठितपादतालक्खणं

२०१. ‘‘यम्पि, भिक्खवे, तथागतो पुरिमं जातिं पुरिमं भवं पुरिमं निकेतं पुब्बे मनुस्सभूतो समानो दळ्हसमादानो अहोसि कुसलेसु धम्मेसु, अवत्थितसमादानो कायसुचरिते वचीसुचरिते मनोसुचरिते दानसंविभागे सीलसमादाने उपोसथुपवासे मत्तेय्यताय पेत्तेय्यताय सामञ्ञताय ब्रह्मञ्ञताय कुले जेट्ठापचायिताय अञ्ञतरञ्ञतरेसु च अधिकुसलेसु धम्मेसु. सो तस्स कम्मस्स कटत्ता उपचितत्ता उस्सन्नत्ता विपुलत्ता कायस्स भेदा परं मरणा सुगतिं सग्गं लोकं उपपज्जति. सो तत्थ अञ्ञे देवे दसहि ठानेहि अधिग्गण्हाति दिब्बेन आयुना दिब्बेन वण्णेन दिब्बेन सुखेन दिब्बेन यसेन दिब्बेन आधिपतेय्येन दिब्बेहि रूपेहि दिब्बेहि सद्देहि दिब्बेहि गन्धेहि दिब्बेहि रसेहि दिब्बेहि फोट्ठब्बेहि. सो ततो चुतो इत्थत्तं आगतो समानो इमं महापुरिसलक्खणं पटिलभति. सुप्पतिट्ठितपादो होति. समं पादं भूमियं निक्खिपति, समं उद्धरति, समं सब्बावन्तेहि पादतलेहि भूमिं फुसति.

२०२. ‘‘सो तेन लक्खणेन समन्नागतो सचे अगारं अज्झावसति, राजा होति चक्कवत्ती धम्मिको धम्मराजा चातुरन्तो विजितावी जनपदत्थावरियप्पत्तो सत्तरतनसमन्नागतो. तस्सिमानि सत्त रतनानि भवन्ति; सेय्यथिदं, चक्करतनं हत्थिरतनं अस्सरतनं मणिरतनं इत्थिरतनं गहपतिरतनं परिणायकरतनमेव सत्तमं. परोसहस्सं खो पनस्स पुत्ता भवन्ति सूरा वीरङ्गरूपा परसेनप्पमद्दना. सो इमं पथविं सागरपरियन्तं अखिलमनिमित्तमकण्टकं इद्धं फीतं खेमं सिवं निरब्बुदं अदण्डेन असत्थेन धम्मेन अभिविजिय अज्झावसति. राजा समानो किं लभति? अक्खम्भियो [अविक्खम्भियो (सी. पी.)] होति केनचि मनुस्सभूतेन पच्चत्थिकेन पच्चामित्तेन. राजा समानो इदं लभति. ‘‘सचे खो पन अगारस्मा अनगारियं पब्बजति, अरहं होति सम्मासम्बुद्धो लोके विवट्टच्छदो. बुद्धो समानो किं लभति? अक्खम्भियो होति अब्भन्तरेहि वा बाहिरेहि वा पच्चत्थिकेहि पच्चामित्तेहि रागेन वा दोसेन वा मोहेन वा समणेन वा ब्राह्मणेन वा देवेन वा मारेन वा ब्रह्मुना वा केनचि वा लोकस्मिं. बुद्धो समानो इदं लभति’’. एतमत्थं भगवा अवोच.

२०३. तत्थेतं वुच्चति –

‘‘सच्चे च धम्मे च दमे च संयमे,

सोचेय्यसीलालयुपोसथेसु च;

दाने अहिंसाय असाहसे रतो,

दळ्हं समादाय समत्तमाचरि [समन्तमाचरि (स्या. क.)].

‘‘सो तेन कम्मेन दिवं समक्कमि [अपक्कमि (स्या. क.)],

सुखञ्च खिड्डारतियो च अन्वभि [अंन्वभि (टीका)];

ततो चवित्वा पुनरागतो इध,

समेहि पादेहि फुसी वसुन्धरं.

‘‘ब्याकंसु वेय्यञ्जनिका समागता,

समप्पतिट्ठस्स न होति खम्भना;

गिहिस्स वा पब्बजितस्स वा पुन [पन (स्या.)],

तं लक्खणं भवति तदत्थजोतकं.

‘‘अक्खम्भियो होति अगारमावसं,

पराभिभू सत्तुभि नप्पमद्दनो;

मनुस्सभूतेनिध होति केनचि,

अक्खम्भियो तस्स फलेन कम्मुनो.

‘‘सचे च पब्बज्जमुपेति तादिसो,

नेक्खम्मछन्दाभिरतो विचक्खणो;

अग्गो न सो गच्छति जातु खम्भनं,

नरुत्तमो एस हि तस्स धम्मता’’ति.