९. छत्तुपाहनवग्गो

१. पठमसिक्खापदवण्णना

११८१. छत्तवग्गस्स पठमसिक्खापदे – सकिम्पि धारेति आपत्ति पाचित्तियस्साति मग्गगमने एकपयोगेनेव दिवसम्पि धारेति, एकाव आपत्ति. सचे कद्दमादीनि पत्वा उपाहना ओमुञ्चित्वा छत्तमेव धारेन्ती गच्छति, दुक्कटं. अथापि गच्छादीनि दिस्वा छत्तं अपनामेत्वा उपाहनारुळ्हाव गच्छति, दुक्कटमेव. सचे छत्तम्पि अपनामेत्वा उपाहनापि ओमुञ्चित्वा पुन धारेति, पुन पाचित्तियं. एवं पयोगगणनाय आपत्तियो वेदितब्बा. सेसं उत्तानमेव. एळकलोमसमुट्ठानं – किरियं, नोसञ्ञाविमोक्खं, अचित्तकं, पण्णत्तिवज्जं, कायकम्मं, तिचित्तं, तिवेदनन्ति.

पठमसिक्खापदं.

२. दुतियसिक्खापदवण्णना

११८४. दुतिये – यानेन यायन्तीति एत्थापि ओरोहित्वा पुनप्पुनं अभिरुहन्तिया पयोगगणनाय आपत्तियो वेदितब्बा. सेसं पठमे वुत्तनयमेवाति.

दुतियसिक्खापदं.

३. ततियसिक्खापदवण्णना

११९०. ततिये – विप्पकिरियिंसूति मणयो विप्पकिण्णा. इधापि ओमुञ्चित्वा धारेन्तिया पयोगगणनाय आपत्तियो. समुट्ठानादीनि वुत्तनयानेव. केवलं इध अकुसलचित्तं होतीति.

ततियसिक्खापदं.

४. चतुत्थसिक्खापदवण्णना

११९४. चतुत्थे – सीसूपगादीसु यं यं धारेति, तस्स तस्स वसेन वत्थुगणनाय आपत्तियो वेदितब्बा. सेसं ततिये वुत्तनयमेवाति.

चतुत्थसिक्खापदं.

५. पञ्चमसिक्खापदवण्णना

११९९. पञ्चमे – गन्धवण्णकेनाति गन्धेन च वण्णकेन च. सेसं उत्तानमेव. समुट्ठानादीनि ततियसदिसानेवाति.

पञ्चमसिक्खापदं.

६. छट्ठसिक्खापदवण्णना

१२०२. छट्ठे – सब्बं पञ्चमे वुत्तसदिसमेवाति.

छट्ठसिक्खापदं.

७. सत्तमसिक्खापदवण्णना

१२०८-९. सत्तमे – उम्मद्दापेति आपत्ति पाचित्तियस्साति एत्थ हत्थं अमोचेत्वा उम्मद्दने एकाव आपत्ति, मोचेत्वा मोचेत्वा उम्मद्दने पयोगगणनाय आपत्तियो. सम्बाहनेपि एसेव नयो. गिलानायाति अन्तमसो मग्गगमनपरिस्समेनापि साबाधाय. आपदासूति चोरभयादीहि सरीरकम्पनादीसु. सेसं उत्तानमेव. समुट्ठानादीनि ततियसदिसानेवाति.

सत्तमसिक्खापदं.

८-९-१०. अट्ठमनवमदसमसिक्खापदवण्णना

१२१०. अट्ठमादीसु तीसु सिक्खमानाय सामणेरिया, गिहिनियाति इदमेव नानाकरणं, सेसं सत्तमे वुत्तसदिसमेवाति.

अट्ठमनवमदसमसिक्खापदानि.

११. एकादसमसिक्खापदवण्णना

१२१४. एकादसमे – भिक्खुस्स पुरतोति अभिमुखमेवाति अत्थो. इदं पन उपचारं सन्धाय कथितन्ति वेदितब्बं. सेसं उत्तानमेव. कथिनसमुट्ठानं – कायवाचतो कायवाचाचित्ततो च समुट्ठाति, किरियाकिरियं, नोसञ्ञाविमोक्खं, अचित्तकं, पण्णत्तिवज्जं, कायकम्मं, वचीकम्मं, तिचित्तं, तिवेदनन्ति.

एकादसमसिक्खापदं.

१२. द्वादसमसिक्खापदवण्णना

१२१९-२३. द्वादसमे – अनोकासकतन्ति असुकस्मिं नाम ठाने पुच्छामीति एवं अकतओकासं. तेनेवाह – ‘‘अनोकासकतन्ति अनापुच्छा’’ति. अनोदिस्साति असुकस्मिं नाम ठाने पुच्छामीति एवं अनियमेत्वा केवलं ‘‘पुच्छितब्बं अत्थि, पुच्छामि अय्या’’ति एवं वत्वा. सेसं उत्तानमेव. पदसोधम्मसमुट्ठानं – वाचतो वाचाचित्ततो च समुट्ठाति, किरियाकिरियं, नोसञ्ञाविमोक्खं, अचित्तकं, पण्णत्तिवज्जं, वचीकम्मं, तिचित्तं, तिवेदनन्ति.

द्वादसमसिक्खापदं.

१३. तेरसमसिक्खापदवण्णना

१२२६. तेरसमे – परिक्खेपं अतिक्कामेन्तियाति एकेन पादेन अतिक्कन्ते दुक्कटं, दुतियेन पाचित्तियं. उपचारेपि एसेव नयो.

१२२७. अच्छिन्नचीवरिकायातिआदीसु सङ्कच्चिकचीवरमेव चीवरन्ति वेदितब्बं. आपदासूति महग्घं होति सङ्कच्चिकं, पारुपित्वा गच्छन्तियाव उपद्दवो उप्पज्जति, एवरूपासु आपदासु अनापत्ति. सेसं उत्तानमेव. एळकलोमसमुट्ठानं – किरियं, नोसञ्ञाविमोक्खं, अचित्तकं, पण्णत्तिवज्जं, कायकम्मं, तिचित्तं, तिवेदनन्ति.

तेरसमसिक्खापदं.

छत्तुपाहनवग्गो नवमो.

उद्दिट्ठा खो अय्यायो छसट्ठिसतं पाचित्तिया धम्माति एत्थ सब्बानेव भिक्खुनीनं खुद्दकेसु छन्नवुति, भिक्खूनं द्वेनवुतीति अट्ठासीतिसतं सिक्खापदानि, ततो सकलं भिक्खुनीवग्गं, परम्परभोजनं, अनतिरित्तभोजनं, अनतिरित्तेन अभिहट्ठुं पवारणं, पणीतभोजनविञ्ञत्ति, अचेलकसिक्खापदं, दुट्ठुल्लपटिच्छादनं, ऊनवीसतिवस्सुपसम्पादनं, मातुगामेन सद्धिं संविधाय अद्धानगमनं, राजन्तेपुरप्पवेसनं, सन्तं भिक्खुं अनापुच्छा विकाले गामप्पवेसनं, निसीदनं वस्सिकसाटिकन्ति इमानि द्वावीसति सिक्खापदानि अपनेत्वा सेसानि सतञ्च छसट्ठि च सिक्खापदानि पातिमोक्खुद्देसमग्गेन उद्दिट्ठानि होन्तीति वेदितब्बानि. तेनाह – ‘‘उद्दिट्ठा खो अय्यायो छसट्ठिसतं पाचित्तिया धम्मा…पे… एवमेतं धारयामी’’ति.

तत्रायं सङ्खेपतो समुट्ठानविनिच्छयो – गिरग्गसमज्जं, चित्तागारसिक्खापदं, सङ्घाणि, इत्थालङ्कारो, गन्धवण्णको, वासितकपिञ्ञाको, भिक्खुनीआदीहि उम्मद्दनपरिमद्दनानीति इमानि दस सिक्खापदानि अचित्तकानि लोकवज्जानि. अयं पनेत्थ अधिप्पायो – विनापि चित्तेन आपज्जितब्बत्ता अचित्तकानि, चित्ते पन सति अकुसलेनेव आपज्जितब्बत्ता लोकवज्जानि. अवसेसानि अचित्तकानि, पण्णत्तिवज्जानेव. चोरीवुट्ठापनं, गामन्तरं, आरामसिक्खापदं गब्भिनिवग्गे आदितो पट्ठाय सत्त, कुमारिभूतवग्गे आदितो पट्ठाय पञ्च, पुरिससंसट्ठं पारिवासियछन्ददानं, अनुवस्सवुट्ठापनं, एकन्तरिकवुट्ठापनन्ति इमानि एकूनवीसति सिक्खापदानि सचित्तकानि पण्णत्तिवज्जानि, अवसेसानि सचित्तकानि लोकवज्जानेवाति.

समन्तपासादिकाय विनयसंवण्णनाय भिक्खुनीविभङ्गे

खुद्दकवण्णना निट्ठिता.

पाचित्तियकण्डं निट्ठितं.