४. चतुत्थपाराजिकसिक्खापदवण्णना
६७५. चतुत्थे – अवस्सुताति लोकस्सादमित्तसन्थववसेन कायसंसग्गरागेन अवस्सुता. दुतियपदेपि एसेव नयो. पुरिसपुग्गलस्स हत्थग्गहणं वातिआदीसु पन यं पुरिसपुग्गलेन हत्थे गहणं कतं, तं पुरिसपुग्गलस्स हत्थग्गहणन्ति वुत्तं. एसेव नयो सङ्घाटिकण्णग्गहणेपि. हत्थग्गहणन्ति एत्थ च हत्थग्गहणञ्च अञ्ञम्पि अपाराजिकक्खेत्ते गहणञ्च एकज्झं कत्वा हत्थग्गहणन्ति वुत्तन्ति वेदितब्बं. तेनेवस्स पदभाजने ‘‘हत्थग्गहणं वा सादियेय्याति हत्थो नाम कप्परं उपादाय याव अग्गनखा, एतस्स असद्धम्मस्स पटिसेवनत्थाय उब्भक्खकं अधोजाणुमण्डलं गहणं सादियति, आपत्ति थुल्लच्चयस्सा’’ति वुत्तं. एत्थ च असद्धम्मोति कायसंसग्गो वेदितब्बो, न मेथुनधम्मो. न हि मेथुनस्स सामन्ता थुल्लच्चयं होति. ‘‘विञ्ञू पटिबलो कायसंसग्गं समापज्जितुन्ति वचनम्पि चेत्थ साधकं.
‘‘तिस्सित्थियो मेथुनं तं न सेवे,
तयो पुरिसे तयो च अनरियपण्डके;
न चाचरे मेथुनं ब्यञ्जनस्मिं,
छेज्जा सिया मेथुनधम्मपच्चया;
पञ्हा मेसा कुसलेहि चिन्तिता’’ति. (परि. ४८१);
इमाय परिवारे वुत्ताय सेदमोचकगाथाय विरुज्झतीति चे? न; मेथुनधम्मस्स पुब्बभागत्ता. परिवारेयेव हि ‘‘मेथुनधम्मस्स पुब्बभागो जानितब्बो’’ति ‘‘वण्णावण्णो कायसंसग्गो दुट्ठुल्लवाचा अत्तकामपारिचरियागमनुप्पादन’’न्ति एवं सुक्कविस्सट्ठिआदीनि पञ्च सिक्खापदानि मेथुनधम्मस्स पुब्बभागोति वुत्तानि. तस्मा कायसंसग्गो मेथुनधम्मस्स पुब्बभागत्ता पच्चयो होति. इति छेज्जा सिया मेथुनधम्मपच्चयाति एत्थ इमिना परियायेन अत्थो वेदितब्बो. एतेनुपायेन सब्बपदेसु विनिच्छयो वेदितब्बो. अपिच ‘‘सङ्केतं वा गच्छेय्या’’ति एतस्स पदभाजने ‘‘इत्थन्नामं आगच्छा’’ति. एवंनामकं ठानं आगच्छाति अत्थो.
६७६. अट्ठमं वत्थुं परिपूरेन्ती अस्समणी होतीति अनुलोमतो वा पटिलोमतो वा एकन्तरिकाय वा येन तेन नयेन अट्ठमं वत्थुं परिपूरेन्तीयेव अस्समणी होति. या पन एकं वा वत्थुं सत्त वा वत्थूनि सतक्खत्तुम्पि पूरेति, नेव अस्समणी होति. आपन्ना आपत्तियो देसेत्वा मुच्चति. अपिचेत्थ गणनूपिका आपत्ति वेदितब्बा. वुत्तञ्हेतं ‘‘अत्थापत्ति देसिता गणनूपिका, अत्थापत्ति देसिता न गणनूपिका’’ति. तत्रायं विनिच्छयो – इदानि नापज्जिस्सामीति धुरनिक्खेपं कत्वा देसिता गणनूपिका देसितगणनं उपेति पाराजिकस्स अङ्गं न होति. तस्मा या एकं आपन्ना धुरनिक्खेपं कत्वा देसेत्वा पुन किलेसवसेन आपज्जति, पुन देसेति, एवं अट्ठ वत्थूनि पूरेन्तीपि पाराजिका न होति. या पन आपज्जित्वा पुनपि अञ्ञं वत्थुं आपज्जिस्सामीति सउस्साहाव देसेति, तस्सा सा आपत्ति नगणनूपिका, देसितापि अदेसिता होति, देसितगणनं न गच्छति, पाराजिकस्सेव अङ्गं होति. अट्ठमे वत्थुम्हि परिपुण्णमत्ते पाराजिका होति. सेसं उत्तानमेवाति.
धुरनिक्खेपसमुट्ठानं – कायवाचाचित्ततो समुट्ठाति, किरियं, सञ्ञाविमोक्खं, सचित्तकं, लोकवज्जं, कायकम्मं, वचीकम्मं, अकुसलचित्तं, द्विवेदनन्ति.
चतुत्थपाराजिकं.
उद्दिट्ठा खो अय्यायो अट्ठ पाराजिका धम्माति भिक्खू आरब्भ पञ्ञत्ता साधारणा चत्तारो इमे च चत्तारोति एवं पातिमोक्खुद्देसमग्गेन उद्दिट्ठा खो अय्यायो अट्ठ पाराजिका धम्माति एवमेत्थ अत्थो दट्ठब्बो. सेसं महाविभङ्गे वुत्तनयमेवाति.
समन्तपासादिकाय विनयसंवण्णनाय भिक्खुनीविभङ्गे
पाराजिककण्डवण्णना निट्ठिता.
पाराजिककण्डं निट्ठितं.