१. सुद्धिकवग्गो

१. सुद्धिकसुत्तवण्णना

४७१. इन्द्रियसंयुत्तस्स पठमे सद्धिन्द्रियं सतिन्द्रियं पञ्ञिन्द्रियन्ति इमानि तीणि चतुभूमककुसलविपाकेसु चेव किरियासु च लब्भन्ति. वीरियिन्द्रियसमाधिन्द्रियानि चतुभूमककुसले अकुसले विपाके किरियायाति सब्बत्थ लब्भन्ति. इति इदं सुत्तं चतुभूमकसब्बसङ्गाहकधम्मपरिच्छेदवसेन वुत्तन्ति वेदितब्बं.

७. दुतियसमणब्राह्मणसुत्तवण्णना

४७७. सत्तमे सद्धिन्द्रियं नप्पजानन्तीति दुक्खसच्चवसेन न पजानन्ति. सद्धिन्द्रियसमुदयं नप्पजानन्तीति समुदयसच्चवसेन न पजानन्ति. एवं निरोधं निरोधसच्चवसेन, पटिपदं मग्गसच्चवसेनाति. सेसेसुपि एसेव नयो.

सुक्कपक्खे पन अधिमोक्खवसेन आवज्जनसमुदया सद्धिन्द्रियसमुदयो होति, पग्गहवसेन आवज्जनसमुदया वीरियिन्द्रियसमुदयो, उपट्ठानवसेन आवज्जनसमुदया सतिन्द्रियसमुदयो, अविक्खेपवसेन आवज्जनसमुदया समाधिन्द्रियसमुदयो, दस्सनवसेन आवज्जनसमुदया पञ्ञिन्द्रियसमुदयो होति. तथा छन्दवसेन आवज्जनसमुदया सद्धिन्द्रियसमुदयो होति, छन्दवसेन आवज्जनसमुदया वीरियसतिसमाधिपञ्ञिन्द्रियसमुदयो होति. मनसिकारवसेन आवज्जनसमुदया सद्धिन्द्रियसमुदयो होति. मनसिकारवसेन आवज्जनसमुदया वीरियसतिसमाधिपञ्ञिन्द्रियसमुदयो होतीति एवम्पि अत्थो वेदितब्बो. इमेसु पटिपाटिया छसु सुत्तेसु चतुसच्चमेव कथितं.

८. दट्ठब्बसुत्तवण्णना

४७८. अट्ठमे कत्थ च, भिक्खवे, सद्धिन्द्रियं दट्ठब्बं, चतूसु सोतापत्तियङ्गेसूतिआदि इमेसं इन्द्रियानं सविसये जेट्ठकभावदस्सनत्थं वुत्तं. यथा हि चत्तारो सेट्ठिपुत्ता राजाति राजपञ्चमेसु सहायेसु ‘‘नक्खत्तं कीळिस्सामा’’ति वीथिं ओतिण्णेसु एकस्स सेट्ठिपुत्तस्स गेहं गतकाले इतरे चत्तारो तुण्ही निसीदन्ति, गेहसामिकोव – ‘‘इमेसं खादनीयं भोजनीयं देथ, गन्धमालालङ्कारादीनि देथा’’ति गेहे विचारेति. दुतियस्स, ततियस्स, चतुत्थस्स गेहं गतकाले इतरे चत्तारो तुण्ही निसीदन्ति, गेहसामिकोव – ‘‘इमेसं खादनीयं भोजनीयं देथ, गन्धमालालङ्कारादीनि देथा’’ति गेहे विचारेति. अथ सब्बपच्छा रञ्ञो गेहं गतकाले किञ्चापि राजा सब्बत्थ इस्सरो, इमस्मिं पन काले अत्तनो गेहेयेव – ‘‘इमेसं खादनीयं भोजनीयं देथ, गन्धमालालङ्कारादीनि देथा’’ति गेहे विचारेति. एवमेव सद्धापञ्चमकेसु इन्द्रियेसु तेसु सहायेसु एकतो वीथिं ओतरन्तेसु विय एकारम्मणे उप्पज्जमानेसुपि यथा पठमस्स गेहे इतरे चत्तारो तुण्ही निसीदन्ति, गेहसामिकोव विचारेति, एवं सोतापत्तियङ्गानि पत्वा अधिमोक्खलक्खणं सद्धिन्द्रियमेव जेट्ठकं होति पुब्बङ्गमं, सेसानि तदन्वयानि होन्ति. यथा दुतियस्स गेहे इतरे चत्तारो तुण्ही निसीदन्ति, गेहसामिकोव विचारेति, एवं सम्मप्पधानानि पत्वा पग्गहलक्खणं वीरियिन्द्रियमेव जेट्ठकं होति पुब्बङ्गमं, सेसानि तदन्वयानि होन्ति. यथा ततियस्स गेहे इतरे चत्तारो तुण्ही निसीदन्ति, गेहसामिकोव विचारेति, एवं सतिपट्ठानानि पत्वा उपट्ठानलक्खणं सतिन्द्रियमेव जेट्ठकं होति पुब्बङ्गमं, सेसानि तदन्वयानि होन्ति. यथा चतुत्थस्स गेहे इतरे चत्तारो तुण्ही निसीदन्ति, गेहसामिकोव विचारेति, एवं झानविमोक्खे पत्वा अविक्खेपलक्खणं समाधिन्द्रियमेव जेट्ठकं होति पुब्बङ्गमं, सेसानि तदन्वयानि होन्ति. सब्बपच्छा रञ्ञो गेहं गतकाले पन यथा इतरे चत्तारो तुण्ही निसीदन्ति, राजाव गेहे विचारेति, एवमेव अरियसच्चानि पत्वा पजाननलक्खणं पञ्ञिन्द्रियमेव जेट्ठकं होति पुब्बङ्गमं, सेसानि तदन्वयानि होन्तीति.

९-१०. पठमविभङ्गसुत्तादिवण्णना

४७९-४८०. नवमे सतिनेपक्केनाति एत्थ निपकस्स भावो नेपक्कं, पञ्ञायेतं नामं. कस्मा पन सतिभाजने पञ्ञा वुत्ताति? सतिया बलवभावदस्सनत्थं. बलवसति हि इध अधिप्पेता. सा च पञ्ञासम्पयुत्ताव बलवती होति, न विप्पयुत्ताति पञ्ञासम्पयुत्तसतिं दस्सेन्तो एवमाह. चिरकतन्ति चिरकालं कतं दानं वा सीलं वा उपोसथकम्मं वा. चिरभासितन्ति ‘‘असुकस्मिं ठाने असुकं नाम भासित’’न्ति एवं चिरकाले भासितं. वोस्सग्गारम्मणं कत्वाति निब्बानारम्मणं कत्वा. उदयत्थगामिनियाति उदयञ्च अत्थञ्च गच्छन्तिया, उदयब्बयपरिग्गहिकायाति अत्थो. इमस्मिं सुत्ते सद्धासतिपञ्ञिन्द्रियानि पुब्बभागानि, वीरियिन्द्रियं मिस्सकं, समाधिन्द्रियं निब्बत्तितलोकुत्तरमेव कथितं. दसमेपि अयमेव धम्मपरिच्छेदोति.

सुद्धिकवग्गो पठमो.