९. बलकरणीयवग्गो

१. बलसुत्तवण्णना

१४९. बलकरणीयवग्गे बलकरणीयाति ऊरुबलबाहुबलेन कत्तब्बा धावनलङ्घनतापनवहनादयो कम्मन्ता. सीले पतिट्ठायाति चतुपारिसुद्धिसीले ठत्वा. अट्ठङ्गिकं मग्गन्ति सहविपस्सनं अरियमग्गं.

२. बीजसुत्तवण्णना

१५०. बीजगामभूतगामाति एत्थ पञ्चविधम्पि बीजं बीजगामो नाम, तदेव पण्णसम्पन्नं नीलभावतो पट्ठाय भूतगामोति वेदितब्बं.

३. नागसुत्तवण्णना

१५१. बलं गाहेन्तीति बलं गण्हन्ति, गहितबला थिरसरीरा होन्ति. कुसोब्भे ओतरन्तीतिआदीसु अयमनुपुब्बिकथा – नागिनियो किर उतुसमये पतिट्ठितगब्भा चिन्तेन्ति – ‘‘सचे मयं इध विजायिस्साम, एवं नो दारका ऊमिवेगञ्च सुपण्णस्स च पक्खन्दित्वा आगतस्स वेगं सहितुं न सक्खिस्सन्ती’’ति ता महासमुद्दे निमुज्जित्वा सम्भज्जमुखद्वारं पत्वा पञ्च महानदियो पविसित्वा हिमवन्तं गच्छन्ति. तत्थ सुपण्णेहि अपक्खन्दनीयासु सुवण्णरजतमणिगुहासु वसमाना विजायित्वा नागपोतके गोप्फकादिपमाणेसु उदकेसु ओतारेत्वा उदकतरणं सिक्खापेन्ति.

अथ यदा अनुक्कमेन ते नागा गङ्गादीनं नदीनं ओरिमतीरतो परतीरं, परतीरतो ओरिमतीरन्ति तरणपटितरणं कातुं सक्कोन्ति, तदा ‘‘इदानि नो दारका ऊमिवेगञ्च गरुळवेगञ्च सहितुं सक्खिस्सन्ती’’ति ञत्वा अत्तनो आनुभावेन महामेघं समुट्ठापेत्वा सकलहिमवन्तं एकोदकं विय कुरुमाना देवं वस्सापेत्वा सुवण्णरजतादिमया नावा मापेत्वा उपरि सुवण्णतारकविचित्तं समोसरितगन्धपुप्फदामं चेलवितानं बन्धित्वा सुरभिचन्दनगन्धपुप्फादीनि आदाय ताहि नावाहि पञ्च महानदियो ओगाहित्वा अनुक्कमेन महासमुद्दं पापुणन्ति. तत्थ च वसन्ता दसब्याम-सतब्याम-सहस्सब्याम-सतसहस्सब्याम-पमाणतं आपज्जन्ता महन्तत्तं वेपुल्लत्तं आपज्जन्ति नाम.

एवमेव खोति एत्थ हिमवन्तपब्बतो विय चतुपारिसुद्धिसीलं दट्ठब्बं, नागपोतका विय योगावचरा, कुसोब्भादयो विय अरियमग्गो, महासमुद्दो विय निब्बानं. यथा नागपोतका हिमवन्ते पतिट्ठाय कुसोब्भादीहि महासमुद्दं पत्वा कायमहन्तत्तं आपज्जन्ति, एवं योगिनो सीलं निस्साय सीले पतिट्ठाय अरियमग्गेन निब्बानं पत्वा अरहत्तमग्गेनेव आगतेसु छसु अभिञ्ञाधम्मेसु गुणसरीरमहन्तत्तं पापुणन्तीति.

५. कुम्भसुत्तवण्णना

१५३. कुम्भोति उदकघटो. नो पच्चावमतीति न पतिआवमति, न अन्तो पवेसेतीति अत्थो.

७. आकाससुत्तवण्णना

१५५. पुरत्थिमाति पुरत्थिमदिसतो आगतवाता. पच्छिमदिसादीसुपि एसेव नयो. चत्तारोपि सतिपट्ठानाति यथेव हि एतेसं पुरत्थिमादिभेदानं वातानं सन्निपातो आकासे इज्झति, एवं इधापि ‘‘चत्तारो सतिपट्ठाना’’तिआदिना नयेन वुत्ता बोधिपक्खियधम्मा सहविपस्सनस्स अरियमग्गस्स भावनाय इज्झन्ति, तेनेतं वुत्तं.

८-९. पठममेघसुत्तादिवण्णना

१५६-१५७. गिम्हानं पच्छिमे मासेति आसाळ्हमासे. ऊहतन्ति द्विपदचतुप्पदानं पादप्पहारेन पथवीतले उट्ठहित्वा उद्धं गतं वट्टिवट्टि हुत्वा आकासे पक्खन्तं. रजोजल्लन्ति पंसुरजोजल्लं.

१०. नावासुत्तवण्णना

१५८. सामुद्दिकाय नावायातिआदि हेट्ठा वाणिजकोपमे वित्थारितमेव.

११-१२. आगन्तुकसुत्तादिवण्णना

१५९-१६०. आगन्तुकागारन्ति पुञ्ञत्थिकेहि नगरमज्झे कतं आगन्तुकघरं, यत्थ राजराजमहामत्तेहिपि सक्का होति निवासं उपगन्तुं. अभिञ्ञा परिञ्ञेय्याति यथेव हि तेसं पुरत्थिमदिसादीहि आगतानं खत्तियादीनं वासो आगन्तुकागारे इज्झति, एवं इमेसं अभिञ्ञापरिञ्ञेय्यातिआदीनं धम्मानं अभिञ्ञापरिजाननादीहि सहविपस्सनस्स अरियमग्गस्स भावनाय इज्झन्ति, तेनेतं वुत्तं. नदीसुत्तं हेट्ठा वुत्तनयमेवाति.

बलकरणीयवग्गो नवमो.