१. सीवकसुत्तवण्णना
२६९. ततियवग्गस्स पठमे मोळियसीवकोति सीवकोति तस्स नामं. चूळा पनस्स अत्थि, तस्मा मोळियसीवकोति वुच्चति. परिब्बाजकोति छन्नपरिब्बाजको. पित्तसमुट्ठानानीति पित्तपच्चयानि. वेदयितानीति वेदना. तत्थ पित्तपच्चया तिस्सो वेदना उप्पज्जन्ति. कथं? एकच्चो हि ‘‘पित्तं मे कुपितं दुज्जानं खो पन जीवित’’न्ति दानं देति, सीलं समादियति उपोसथकम्मं करोति, एवमस्स कुसलवेदना उप्पज्जति. एकच्चो ‘‘पित्तभेसज्जं करिस्सामी’’ति पाणं हनति, अदिन्नं आदियति, मुसा भणति, दस दुस्सील्यकम्मानि करोति, एवमस्स अकुसलवेदना उप्पज्जति. एकच्चो ‘‘एत्तकेनपि मे भेसज्जकरणेन पित्तं न वूपसम्मति, अलं यं होति. तं होतू’’ति मज्झत्तो कायिकवेदनं अधिवासेन्तो निपज्जति, एवं अस्स अब्याकतवेदना उप्पज्जति.
सामम्पि खो एतन्ति तं तं पित्तविकारं दिस्वा अत्तनापि एतं वेदितब्बं. सच्चसम्मतन्ति भूतसम्मतं. लोकोपि हिस्स सरीरे सबलवण्णतादिपित्तविकारं दिस्वा ‘‘पित्तमस्स कुपित’’न्ति जानाति. तस्माति यस्मा सामञ्च विदितं लोकस्स च सच्चसम्मतं अतिधावन्ति, तस्मा. सेम्हसमुट्ठानादीसुपि एसेव नयो. एत्थ पन सन्निपातिकानीति तिण्णम्पि पित्तादीनं कोपेन समुट्ठितानि. उतुपरिणामजानीति विसभागउतुतो जातानि. जङ्गलदेसवासीनञ्हि अनुपदेसे वसन्तानं विसभागो उतु उप्पज्जति, अनुपदेसवासीनञ्च जङ्गलदेसेति एवं मलयसमुद्दतीरादिवसेनापि उतुविसभागता उप्पज्जतियेव. ततो जाताति उतुपरिणामजातानि नाम.
विसमपरिहारजानीति महाभारवहनसुधाकोट्टनादितो वा अवेलाय चरन्तस्स सप्पडंसकूपपातादितो वा विसमपरिहारतो जातानि. ओपक्कमिकानीति ‘‘अयं चोरो वा पारदारिको वा’’ति गहेत्वा जण्णुककप्परमुग्गरादीहि निप्पोथनउपक्कमं पच्चयं कत्वा उप्पन्नानि. एतं बहि उपक्कमं लभित्वा कोचि वुत्तनयेनेव कुसलं करोति, कोचि अकुसलं, कोचि अधिवासेन्तो निपज्जति. कम्मविपाकजानीति केवलं कम्मविपाकतो, जातानि. तेसुपि हि उप्पन्नेसु वुत्तनयेनेव कोचि कुसलं करोति, कोचि अकुसलं, कोचि अधिवासेन्तो निपज्जति. एवं सब्बवारेसु तिविधाव वेदना होन्ति.
तत्थ पुरिमेहि सत्तहि कारणेहि उप्पन्ना सारीरिका वेदना सक्का पटिबाहितुं, कम्मविपाकजानं पन सब्बभेसज्जानिपि सब्बपरित्तानिपि नालं पटिघाताय. इमस्मिं सुत्ते लोकवोहारो नाम कथितोति.