४. पातालसुत्तवण्णना

२५२. चतुत्थे पातालोति पातस्स अलं परियत्तो, नत्थि एत्थ पतिट्ठाति पातालो. असन्तं अविज्जमानन्ति असम्भूतत्तं अपञ्ञायमानत्तं. एवं वाचं भासतीति अत्थि महासमुद्दे पातालोति एवं वाचं. सो हि यं तं बलवामुखं महासमुद्दस्स उदकं वेगेन पक्खन्दित्वा चक्कवाळं वा सिनेरुं वा आहच्च योजनद्वियोजनदसयोजनप्पमाणम्पि उग्गन्त्वा पुन महासमुद्दे पतति, यस्स पतितट्ठाने महानरकपपातो विय होति, यं लोके बलवामुखन्ति वुच्चति. तं सन्धाय एवं वदति.

यस्मा पन तत्थ तथारूपानं मच्छकच्छपदेवदानवानं पतिट्ठापि होति सुखनिवासोपि, तस्मा असन्तं असंविज्जमानं तं तं वाचं भासति नाम. यस्मा पन सब्बपुथुज्जना सारीरिकाय दुक्खवेदनाय पतिट्ठातुं न सक्कोन्ति, तस्मा पातस्स अलन्ति अत्थेन अयमेव पातालोति दस्सेन्तो सारीरिकानं खो एतं भिक्खवेतिआदिमाह.

पाताले न पच्चुट्ठासीति पातालस्मिं न पतिट्ठासि. गाधन्ति पतिट्ठं. अक्कन्दतीति अनिबद्धं विप्पलापं विलपन्तो कन्दति. दुब्बलोति दुब्बलञाणो. अप्पथामकोति ञाणथामस्स परित्तताय परित्तथामको. इमस्मिं सुत्ते अरियसावकोति सोतापन्नो. सोतापन्नो हि एत्थ धुरं, बलवविपस्सको न तिक्खबुद्धि उप्पन्नं वेदनं अननुवत्तित्वा पतिट्ठातुं समत्थो योगावचरोपि वट्टति.