१. पठमवग्गो

१. दारुणसुत्तवण्णना

१५७. लाभसक्कारसंयुत्तस्स पठमे दारुणोति थद्धो. लाभसक्कारसिलोकोति एत्थ लाभो नाम चतुपच्चयलाभो. सक्कारोति तेसंयेव सुकतानं सुसङ्खतानं लाभो. सिलोकोति वण्णघोसो. कटुकोति तिखिणो. फरुसोति खरो. अन्तरायिकोति अन्तरायकरो. पठमं.

२. बळिससुत्तवण्णना

१५८. दुतिये बाळिसिकोति बळिसं गहेत्वा चरमानो मच्छघातको. आमिसगतन्ति आमिसमक्खितं. आमिसचक्खूति आमिसे चक्खु दस्सनं अस्साति आमिसचक्खु. गिलबळिसोति गिलितबळिसो. अनयं आपन्नोति दुक्खं पत्तो. ब्यसनं आपन्नोति विनासं पत्तो. यथाकामकरणीयोति यथाकामेन यथारुचिया यथेव नं बाळिसिको इच्छति, तथेवस्स कत्तब्बोति अत्थो. यथाकामकरणीयो पापिमतोति यथा किलेसमारस्स कामो, एवं कत्तब्बो, निरयं वा तिरच्छानयोनिं वा पेत्तिविसयं वा पापेतब्बो. दुतियं.

३-४. कुम्मसुत्तादिवण्णना

१५९-१६०. ततिये महाकुम्मकुलन्ति महन्तं अट्ठिकच्छपकुलं. अगमासीति ‘‘एत्थ अद्धा किञ्चि खादितब्बं अत्थि, तं मच्छरायन्तो मं एस निवारेती’’ति सञ्ञाय अगमासि. पपतायाति पपता वुच्चति दीघरज्जुकबद्धो अयकन्तकोसके दण्डकं पवेसेत्वा गहितो कण्णिकसल्लसण्ठानो, अयकण्टको, यस्मिं वेगेन पतित्वा कटाहे लग्गमत्ते दण्डको निक्खमति, रज्जुको एकाबद्धो गच्छतेव. सो कुम्मोति सो विद्धकुम्मो. येन सो कुम्मोति उदकसद्दं सुत्वा सासङ्कट्ठानं भविस्सतीति निवत्तित्वा येन सो अत्थकामो कुम्मो. न दानि त्वं अम्हाकन्ति इदानि त्वं अमित्तहत्थं गतो, न अम्हाकं सन्तकोति अत्थो. एवं सल्लपन्तानंयेव च नेसं नावाय ठितो लुद्दो रज्जुकं आकड्ढित्वा कुम्मं गहेत्वा यथाकामं अकासि. सेसमेत्थ इतो अनन्तरसुत्ते च उत्तानमेव. ततियचतुत्थानि.

५. मीळ्हकसुत्तवण्णना

१६१. पञ्चमे मीळ्हकाति गूथपाणका. गूथादीति गूथभक्खा. गूथपूराति अन्तो गूथेन भरिता. पुण्णा गूथस्साति इदं पुरिमस्सेव अत्थदीपनं. अतिमञ्ञेय्याति पच्छिमपादे भूमियं ठपेत्वा पुरिमपादे गूथस्स उपरि आरोपेत्वा ठिता ‘‘अहम्हि गूथादी’’ति भणन्ती अतिमञ्ञेय्य. पिण्डपातो चस्स पूरोति अपरोपिस्स पत्तपूरो पणीतपिण्डपातो भवेय्य. पञ्चमं.

६. असनिसुत्तवण्णना

१६२. छट्ठे कं, भिक्खवे, असनिविचक्कन्ति, भिक्खवे, कं पुग्गलं मत्थके पतित्वा मद्दमानं सुक्कासनिचक्कं आगच्छतु. अप्पत्तमानसन्ति अनधिगतारहत्तं. इति भगवा न सत्तानं दुक्खकामताय, आदीनवं पन दस्सेतुं एवमाह. असनिचक्कञ्हि मत्थके पतितं एकमेव अत्तभावं नासेति, लाभसक्कारसिलोकेन परियादिण्णचित्तो निरयादीसु अनन्तदुक्खं अनुभोति. छट्ठं.

७. दिद्धसुत्तवण्णना

१६३. सत्तमे दिद्धगतेनाति गतदिद्धेन. विसल्लेनाति विसमक्खितेन. सल्लेनाति सत्तिया. सत्तमं.

८. सिङ्गालसुत्तवण्णना

१६४. अट्ठमे सिङ्गालोति जरसिङ्गालो. यथा हि सुवण्णवण्णोपि कायो पूतिकायो त्वेव, तंखणं गळितम्पि च मुत्तं पूतिमुत्तन्त्वेव वुच्चति, एवं तदहुजातोपि सिङ्गालो जरसिङ्गालोत्वेव वुच्चति. उक्कण्टकेन नामाति एवंनामकेन रोगेन. सो किर सीतकाले उप्पज्जति. तस्मिं उप्पन्ने सकलसरीरतो लोमानि पतन्ति, सकलसरीरं निल्लोमं हुत्वा, समन्ततो फुटति, वातब्भाहता वणा रुज्जन्ति. यथा उम्मत्तकसुनखेन दट्ठो पुरिसो अनवट्ठितोव भमति, एवं तस्मिं उप्पन्ने भमितब्बो होति, असुकट्ठाने सोत्थि भविस्सतीति न पञ्ञायति. अट्ठमं.

९. वेरम्भसुत्तवण्णना

१६५. नवमे वेरम्भवाताति एवंनामका महावाता. कीदिसे पन ठाने ते वाता वायन्तीति? यत्थ ठितस्स चत्तारो दीपा उप्पलिनिपत्तमत्ता हुत्वा पञ्ञायन्ति. यो पक्खी गच्छतीति नववुट्ठे देवे विरवन्तो वातसकुणो तत्थ गच्छति, तं सन्धायेतं वुत्तं. अरक्खितेनेव कायेनातिआदीसु हत्थपादे कीळापेन्तो खन्धट्ठिं वा नामेन्तो कायं न रक्खति नाम, नानाविधं दुट्ठुल्लकथं कथेन्तो वाचं न रक्खति नाम, कामवितक्कादयो वितक्केन्तो चित्तं न रक्खति नाम. अनुपट्ठिताय सतियाति कायगतासतिं अनुपट्ठपेत्वा. नवमं.

१०. सगाथकसुत्तवण्णना

१६६. दसमे असक्कारेन चूभयन्ति असक्कारेन च उभयेन. समाधीति अरहत्तफलसमाधि. सो हि तेन न विकम्पति. अप्पमाणविहारिनोति अप्पमाणेन फलसमाधिना विहरन्तस्स. साततिकन्ति सततकारिं. सुखुमंदिट्ठिविपस्सकन्ति अरहत्तमग्गदिट्ठिया सुखुमदिट्ठिफलसमापत्तिअत्थाय विपस्सनं पट्ठपेत्वा आगतत्ता विपस्सकं. उपादानक्खयारामन्ति उपादानक्खयसङ्खाते निब्बाने रतं. आहु सप्पुरिसो इतीति सप्पुरिसोति कथेन्तीति. दसमं.

पठमो वग्गो.