१. सुवीरसुत्तवण्णना
२४७. सक्कसंयुत्तस्स पठमे अभियंसूति कदा अभियंसु? यदा बलवन्तो अहेसुं, तदा. तत्रायं अनुपुब्बिकथा – सक्को किर मगधरट्ठे मचलगामके मघो नाम माणवो हुत्वा तेत्तिंस पुरिसे गहेत्वा कल्याणकम्मं करोन्तो सत्त वतपदानि पूरेत्वा तत्थ कालङ्कतो देवलोके निब्बत्ति. तं बलवकम्मानुभावेन सपरिसं सेसदेवता दसहि ठानेहि अधिगण्हन्तं दिस्वा ‘‘आगन्तुकदेवपुत्ता आगता’’ति नेवासिका गन्धपानं सज्जयिंसु. सक्को सकपरिसाय सञ्ञं अदासि – ‘‘मारिसा मा गन्धपानं पिवित्थ, पिवनाकारमत्तमेव दस्सेथा’’ति. ते तत्थ अकंसु. नेवासिकदेवता सुवण्णसरकेहि उपनीतं गन्धपानं यावदत्थं पिवित्वा मत्ता तत्थ तत्थ सुवण्णपथवियं पतित्वा सयिंसु. सक्को ‘‘गण्हथ पुत्तहताय पुत्ते’’ति ते पादेसु गहेत्वा सिनेरुपादे खिपापेसि. सक्कस्स पुञ्ञतेजेन तदनुवत्तकापि सब्बे तत्थेव पतिंसु. ते सिनेरुवेमज्झकाले सञ्ञं लभित्वा, ‘‘ताता न सुरं पिविम्ह, न सुरं पिविम्हा’’ति आहंसु. ततो पट्ठाय असुरा नाम जाता. अथ नेसं कम्मपच्चयउतुसमुट्ठानं सिनेरुस्स हेट्ठिमतले दसयोजनसहस्सं असुरभवनं निब्बत्ति. सक्को तेसं निवत्तेत्वा अनागमनत्थाय आरक्खं ठपेसि, यं सन्धाय वुत्तं –
‘‘अन्तरा द्विन्नं अयुज्झपुरानं,
पञ्चविधा ठपिता अभिरक्खा;
उदकं करोटि-पयस्स च हारी,
मदनयुता चतुरो च महत्था’’ति.
द्वे नगरानि हि युद्धेन गहेतुं असक्कुणेय्यताय अयुज्झपुरानि नाम जातानि देवनगरञ्च असुरनगरञ्च. यदा हि असुरा बलवन्तो होन्ति, अथ देवेहि पलायित्वा देवनगरं पविसित्वा द्वारे पिदहिते असुरानं सतसहस्सम्पि किञ्चि कातुं न सक्कोति. यदा देवा बलवन्तो होन्ति, अथासुरेहि पलायित्वा असुरनगरस्स द्वारे पिदहिते सक्कानं सतसहस्सम्पि किञ्चि कातुं न सक्कोति. इति इमानि द्वे नगरानि अयुज्झपुरानि नाम. नेसं अन्तरा एतेसु उदकादीसु पञ्चसु ठानेसु सक्केन आरक्खा ठपिता. तत्थ उदकसद्देन नागा गहिता. ते हि उदके बलवन्तो होन्ति. तस्मा सिनेरुस्स पठमालिन्दे तेसं आरक्खा. करोटिसद्देन सुपण्णा गहिता. तेसं किर करोटि नाम पानभोजनं, तेन तं नामं लभिंसु. दुतियालिन्दे तेसं आरक्खा. पयस्सहारीसद्देन कुम्भण्डा गहिता. दानवरक्खसा किर ते. ततियालिन्दे तेसं आरक्खा. मदनयुतसद्देन यक्खा गहिता. विसमचारिनो किरते युज्झसोण्डा. चतुत्थालिन्दे तेसं आरक्खा. चतुरो च महन्ताति चत्तारो महाराजानो वुत्ता. पञ्चमालिन्दे तेसं आरक्खा. तस्मा यदि असुरा कुपिताविलचित्ता देवपुरं उपयन्ति युद्धेसू, यं गिरिनो पठमं परिभण्डं, तं उरगा पटिबाहन्ति एवं सेसेसु सेसा.
ते पन असुरा आयुवण्णरसइस्सरियसम्पत्तीहि तावतिंससदिसाव. तस्मा अन्तरा अत्तानं अजानित्वा पाटलिया पुप्फिताय, ‘‘न इदं देवनगरं, तत्थ पारिच्छत्तको पुप्फति, इध पन चित्तपाटली, जरसक्केनाम्हाकं सुरं पायेत्वा वञ्चिता, देवनगरञ्च नो गहितं, गच्छाम तेन सद्धिं युज्झिस्सामा’’ति हत्थिअस्सरथे आरुय्ह सुवण्णरजतमणिफलकानि गहेत्वा, युद्धसज्जा हुत्वा, असुरभेरियो वादेन्ता महासमुद्दे उदकं द्विधा भेत्वा उट्ठहन्ति. ते देवे वुट्ठे वम्मिकमक्खिका वम्मिकं विय सिनेरुं अभिरुहितु आरभन्ति. अथ नेसं पठमं नागेहि सद्धिं युद्धं होति. तस्मिं खो पन युद्धे न कस्सचि छवि वा चम्मं वा छिज्जति, न लोहितं उप्पज्जति, केवलं कुमारकानं दारुमेण्डकयुद्धं विय अञ्ञमञ्ञं सन्तासनमत्तमेव होति. कोटिसतापि कोटिसहस्सापि नागा तेहि सद्धिं युज्झित्वा ते असुरपुरंयेव पवेसेत्वा निवत्तन्ति.
यदा पन असुरा बलवन्तो होन्ति, अथ नागा ओसक्कित्वा दुतिये आलिन्दे सुपण्णेहि सद्धिं एकतोव हुत्वा युज्झन्ति. एस नयो सुपण्णादीसूपि. यदा पन तानि पञ्चपि ठानानि असुरा मद्दन्ति, तदा एकतो सम्पिण्डितानिपि पञ्च बलानि ओसक्कन्ति. अथ चत्तारो महाराजानो गन्त्वा सक्कस्स तं पवत्तिं आरोचेन्ति. सक्को तेसं वचनं सुत्वा दियड्ढयोजनसतिकं वेजयन्तरथं आरुय्ह सयं वा निक्खमति, एकं वा पुत्तं पेसेति. इमस्मिं पन काले पुत्तं पेसेतुकामो, तात सुवीरातिआदिमाह.
एवं भद्दन्तवाति खोति एवं होतु भद्दं तव इति खो. पमादं आपादेसीति पमादं अकासि. अच्छरासङ्घपरिवुतो सट्ठियोजनं वित्थारेन सुवण्णमहावीथिं ओतरित्वा नक्खत्तं कीळन्तो नन्दनवनादीसु विचरतीति अत्थो.
अनुट्ठहन्ति अनुट्ठहन्तो. अवायामन्ति अवायमन्तो. अलस्वस्साति अलसो अस्स. न च किच्चानि कारयेति किञ्चि किच्चं नाम न करेय्य. सब्बकामसमिद्धस्साति सब्बकामेहि समिद्धो अस्स. तं मे, सक्क, वरं दिसाति, सक्क देवसेट्ठ, तं मे वरं उत्तमं ठानं ओकासं दिसं आचिक्ख कथेहीति वदति. निब्बानस्स हि सो मग्गोति कम्मं अकत्वा जीवितट्ठानं नाम निब्बानस्स मग्गो. पठमं.