५. आदित्तवग्गो
१. आदित्तसुत्तवण्णना
४१. आदित्तवग्गस्स पठमे जराय मरणेन चाति देसनासीसमेतं, रागादीहि पन एकादसहि अग्गीहि लोको आदित्तोव. दानेनाति दानचेतनाय. दिन्नं होति सुनीहतन्ति दानपुञ्ञचेतनाहि दायकस्सेव होति घरसामिकस्स विय नीहतभण्डकं, तेनेतं वुत्तं. चोरा हरन्तीति अदिन्ने भोगे चोरापि हरन्ति राजानोपि, अग्गिपि डहति, ठपितट्ठानेपि नस्सन्ति. अन्तेनाति मरणेन. सरीरं सपरिग्गहन्ति सरीरञ्चेव चोरादीनं वसेन अविनट्ठभोगे च. सग्गमुपेतीति वेस्सन्तरमहाराजादयो विय सग्गे निब्बत्ततीति. पठमं.
२. किंददसुत्तवण्णना
४२. दुतिये अन्नदोति यस्मा अतिबलवापि द्वे तीणि भत्तानि अभुत्वा उट्ठातुं न सक्कोति, भुत्वा पन दुब्बलोपि हुत्वा बलसम्पन्नो होति, तस्मा ‘‘अन्नदो बलदो’’ति आह. वत्थदोति यस्मा सुरूपोपि दुच्चोळो वा अचोळो वा विरूपो होति ओहीळितो दुद्दसिको, वत्थच्छन्नो देवपुत्तो विय सोभति, तस्मा ‘‘वत्थदो होति वण्णदो’’ति आह. यानदोति हत्थियानादीनं दायको. तेसु पन –
‘‘न हत्थियानं समणस्स कप्पति,
न अस्सयानं, न रथेन यातुं;
इदञ्च यानं समणस्स कप्पति,
उपाहना रक्खतो सीलखन्ध’’न्ति.
तस्मा छत्तुपाहनकत्तरयट्ठिमञ्चपीठानं दायको, यो च मग्गं सोधेति, निस्सेणिं करोति, सेतुं करोति, नावं पटियादेति, सब्बोपि यानदोव होति. सुखदो होतीति यानस्स सुखावहनतो सुखदो नाम होति. चक्खुदोति अन्धकारे चक्खुमन्तानम्पि रूपदस्सनाभावतो दीपदो चक्खुदो नाम होति, अनुरुद्धत्थेरो विय दिब्बचक्खु सम्पदम्पि लभति.
सब्बददो होतीति सब्बेसंयेव बलादीनं दायको होति. द्वे तयो गामे पिण्डाय चरित्वा किञ्चि अलद्धा आगतस्सापि सीतलाय पोक्खरणिया न्हायित्वा पतिस्सयं पविसित्वा मुहुत्तं मञ्चे निपज्जित्वा उट्ठाय निसिन्नस्स हि काये बलं आहरित्वा पक्खित्तं विय होति. बहि विचरन्तस्स च काये वण्णायतनं वातातपेहि झायति, पतिस्सयं पविसित्वा द्वारं पिधाय मुहुत्तं निपन्नस्स च विसभागसन्तति वूपसम्मति, सभागसन्तति ओक्कमति, वण्णायतनं आहरित्वा पक्खित्तं विय होति. बहि विचरन्तस्स पादे कण्टको विज्झति, खाणु पहरति, सरीसपादिपरिस्सयो चेव चोरभयञ्च उप्पज्जति, पतिस्सयं पविसित्वा द्वारं पिधाय निपन्नस्स सब्बेते परिस्सया न होन्ति, धम्मं सज्झायन्तस्स धम्मपीतिसुखं, कम्मट्ठानं मनसिकरोन्तस्स उपसमसुखं उप्पज्जति. तथा बहि विचरन्तस्स च सेदा मुच्चन्ति, अक्खीनि फन्दन्ति, सेनासनं पविसनक्खणे कूपे ओतिण्णो विय होति, मञ्चपीठादीनि न पञ्ञायन्ति. मुहुत्तं निसिन्नस्स पन अक्खिपसादो आहरित्वा पक्खित्तो विय होति, द्वारकवाटवातपानमञ्चपीठादीनि पञ्ञायन्ति. तेन वुत्तं – ‘‘सो च सब्बददो होति, यो ददाति उपस्सय’’न्ति.
अमतंददो च सो होतीति पणीतभोजनस्स पत्तं पूरेन्तो विय अमरणदानं नाम देति. यो धम्ममनुसासतीति यो धम्मं अनुसासति, अट्ठकथं कथेति, पाळिं वाचेति, पुच्छितपञ्हं विस्सज्जेति, कम्मट्ठानं आचिक्खति, धम्मस्सवनं करोति, सब्बोपेस धम्मं अनुसासति नाम. सब्बदानानञ्च इदं धम्मदानमेव अग्गन्ति वेदितब्बं. वुत्तम्पि चेतं –
‘‘सब्बदानं धम्मदानं जिनाति,
सब्बरसं धम्मरसो जिनाति;
सब्बरतिं धम्मरति जिनाति,
तण्हक्खयो सब्बदुक्खं जिनाती’’ति. (ध. प. ३५४); दुतियं;
३. अन्नसुत्तवण्णना
४३. ततिये अभिनन्दन्तीति पत्थेन्ति. भजतीति उपगच्छति, चित्तगहपतिसीवलित्थेरादिके विय पच्छतो अनुबन्धति. तस्माति यस्मा इधलोके परलोके च अन्नदायकमेव अनुगच्छति, तस्मा. सेसं उत्तानमेवाति. ततियं.
४. एकमूलसुत्तवण्णना
४४. चतुत्थे एकमूलन्ति अविज्जा तण्हाय मूलं, तण्हा अविज्जाय. इध पन तण्हा अधिप्पेता. द्वीहि सस्सतुच्छेददिट्ठीहि आवट्टतीति द्विरावट्टा. सा च रागादीहि तीहि मलेहि तिमला. तत्रास्सा मोहो सहजातकोटिया मलं होति, रागदोसा उपनिस्सयकोटिया. पञ्च पन कामगुणा अस्सा पत्थरणट्ठाना, तेसु सा पत्थरतीति पञ्चपत्थरा. सा च अपूरणीयट्ठेन समुद्दो. अज्झत्तिकबाहिरेसु पनेसा द्वादसायतनेसु आवट्टति परिवट्टतीति द्वादसावट्टा. अपतिट्ठट्ठेन पन पातालोति वुच्चतीति. एकमूलं…पे… पातालं, अतरि इसि, उत्तरि समतिक्कमीति अत्थो. चतुत्थं.
५. अनोमसुत्तवण्णना
४५. पञ्चमे अनोमनामन्ति सब्बगुणसमन्नागतत्ता अवेकल्लनामं, परिपूरनामन्ति अत्थो. निपुणत्थदस्सिन्ति भगवा सण्हसुखुमे खन्धन्तरादयो अत्थे पस्सतीति निपुणत्थदस्सी. पञ्ञाददन्ति अन्वयपञ्ञाधिगमाय पटिपदं कथनवसेन पञ्ञाय दायकं. कामालये असत्तन्ति पञ्चकामगुणालये अलग्गं. कममानन्ति भगवा महाबोधिमण्डेयेव अरियमग्गेन गतो, न इदानि गच्छति, अतीतं पन उपादाय इदं वुत्तं. महेसिन्ति महन्तानं सीलक्खन्धादीनं एसितारं परियेसितारन्ति. पञ्चमं.
६. अच्छरासुत्तवण्णना
४६. छट्ठे अच्छरागणसङ्घुट्ठन्ति अयं किर देवपुत्तो सत्थुसासने पब्बजित्वा वत्तपटिपत्तिं पूरयमानो पञ्चवस्सकाले पवारेत्वा द्वेमातिकं पगुणं कत्वा कम्माकम्मं उग्गहेत्वा चित्तरुचितं कम्मट्ठानं उग्गण्हित्वा सल्लहुकवुत्तिको अरञ्ञं पविसित्वा यो भगवता मज्झिमयामो सयनस्स कोट्ठासोति अनुञ्ञातो. तस्मिम्पि सम्पत्ते ‘‘पमादस्स भायामी’’ति मञ्चकं उक्खिपित्वा रत्तिञ्च दिवा च निराहारो कम्मट्ठानमेव मनसाकासि.
अथस्स अब्भन्तरे सत्थकवाता उप्पज्जित्वा जीवितं परियादियिंसु. सो धुरस्मिंयेव कालमकासि. यो हि कोचि भिक्खु चङ्कमे चङ्कममानो वा आलम्बनत्थम्भं निस्साय ठितो वा चङ्कमकोटियं चीवरं सीसे ठपेत्वा निसिन्नो वा निपन्नो वा परिसमज्झे अलङ्कतधम्मासने धम्मं देसेन्तो वा कालं करोति, सब्बो सो धुरस्मिं कालं करोति नाम. इति अयं चङ्कमने कालं कत्वा उपनिस्सयमन्दताय आसवक्खयं अप्पत्तो तावतिंसभवने महाविमानद्वारे निद्दायित्वा पबुज्झन्तो विय पटिसन्धिं अग्गहेसि. तावदेवस्स सुवण्णतोरणं विय तिगावुतो अत्तभावो निब्बत्ति.
अन्तोविमाने सहस्समत्ता अच्छरा तं दिस्वा, ‘‘विमानसामिको देवपुत्तो आगतो, रमयिस्साम न’’न्ति तूरियानि गहेत्वा परिवारयिंसु. देवपुत्तो न ताव चुतभावं जानाति, पब्बजितसञ्ञीयेव अच्छरा ओलोकेत्वा विहारचारिकं आगतं मातुगामं दिस्वा लज्जी. पंसुकूलिको विय उपरि ठितं घनदुकूलं एकंसं करोन्तो अंसकूटं पटिच्छादेत्वा इन्द्रियानि ओक्खिपित्वा अधोमुखो अट्ठासि. तस्स कायविकारेनेव ता देवता ‘‘समणदेवपुत्तो अय’’न्ति ञत्वा एवमाहंसु – ‘‘अय्य, देवपुत्त, देवलोको नामायं, न समणधम्मस्स करणोकासो, सम्पत्तिं अनुभवनोकासो’’ति. सो तथेव अट्ठासि. देवता ‘‘न तावायं सल्लक्खेती’’ति तूरियानि पग्गण्हिंसु. सो तथापि अनोलोकेन्तोव अट्ठासि.
अथस्स सब्बकायिकं आदासं पुरतो ठपयिंसु. सो छायं दिस्वा चुतभावं ञत्वा, ‘‘न मया इमं ठानं पत्थेत्वा समणधम्मो कतो, उत्तमत्थं अरहत्तं पत्थेत्वा कतो’’ति सम्पत्तिया विप्पटिसारी अहोसि, ‘‘सुवण्णपटं पटिलभिस्सामी’’ति तक्कयित्वा युद्धट्ठानं ओतिण्णमल्लो मूलकमुट्ठिं लभित्वा विय. सो – ‘‘अयं सग्गसम्पत्ति नाम सुलभा, बुद्धानं पातुभावो दुल्लभो’’ति चिन्तेत्वा विमानं अपविसित्वाव असम्भिन्नेनेव सीलेन अच्छरासङ्घपरिवुतो दसबलस्स सन्तिकं आगम्म अभिवादेत्वा एकमन्तं ठितो इमं गाथं अभासि.
तत्थ अच्छरागणसङ्घुट्ठन्ति अच्छरागणेन गीतवादितसद्देहि सङ्घोसितं. पिसाचगणसेवितन्ति तमेव अच्छरागणं पिसाचगणं कत्वा वदति. वनन्ति नन्दनवनं सन्धाय वदति. अयञ्हि नियामचित्तताय अत्तनो गरुभावेन देवगणं ‘‘देवगणो’’ति वत्तुं न रोचेति. ‘‘पिसाचगणो’’ति वदति. नन्दनवनञ्च ‘‘नन्दन’’न्ति अवत्वा ‘‘मोहन’’न्ति वदति. कथं यात्रा भविस्सतीति कथं निग्गमनं भविस्सति, कथं अतिक्कमो भविस्सति, अरहत्तस्स मे पदट्ठानभूतं विपस्सनं आचिक्खथ भगवाति वदति.
अथ भगवा ‘‘अतिसल्लिखतेव अयं देवपुत्तो, किं नु खो इद’’न्ति? आवज्जेन्तो अत्तनो सासने पब्बजितभावं ञत्वा – ‘‘अयं अच्चारद्धवीरियताय कालं कत्वा देवलोके निब्बत्तो, अज्जापिस्स चङ्कमनस्मिंयेव अत्तभावो असम्भिन्नेन सीलेन आगतो’’ति चिन्तेसि. बुद्धा च अकताभिनिवेसस्स आदिकम्मिकस्स अकतपरिकम्मस्स अन्तेवासिनो चित्तकारो भित्तिपरिकम्मं विय – ‘‘सीलं ताव सोधेहि, समाधिं भावेहि, कम्मस्सकतपञ्ञं उजुं करोही’’ति पठमं पुब्बभागप्पटिपदं आचिक्खन्ति, कारकस्स पन युत्तपयुत्तस्स अरहत्तमग्गपदट्ठानभूतं सण्हसुखुमं सुञ्ञताविपस्सनंयेव आचिक्खन्ति, अयञ्च देवपुत्तो कारको अभिन्नसीलो, एको मग्गो अस्स अनागतोति सुञ्ञताविपस्सनं आचिक्खन्तो उजुको नामातिआदिमाह.
तत्थ उजुकोति कायवङ्कादीनं अभावतो अट्ठङ्गिको मग्गो उजुको नाम. अभया नाम सा दिसाति निब्बानं सन्धायाह. तस्मिं हि किञ्चि भयं नत्थि, तं वा पत्तस्स भयं नत्थीति ‘‘अभया नाम सा दिसा’’ति वुत्तं. रथो अकूजनोति अट्ठङ्गिको मग्गोव अधिप्पेतो. यथा हि पाकतिकरथो अक्खे वा अनब्भञ्जिते अतिरेकेसु वा मनुस्सेसु अभिरुळ्हेसु कूजति विरवति, न एवं अरियमग्गो. सो हि एकप्पहारेन चतुरासीतियापि पाणसहस्सेसु अभिरुहन्तेसु न कूजति न विरवति. तस्मा ‘‘अकूजनो’’ति वुत्तो. धम्मचक्केहि संयुतोति कायिकचेतसिकवीरियसङ्खातेहि धम्मचक्केहि संयुत्तो.
हिरीति एत्थ हिरिग्गहणेन ओत्तप्पम्पि गहितमेव होति. तस्स अपालम्बोति यथा बाहिरकरथस्स रथे ठितानं योधानं अपतनत्थाय दारुमयं अपालम्बनं होति, एवं इमस्स मग्गरथस्स अज्झत्तबहिद्धासमुट्ठानं हिरोत्तप्पं अपालम्बनं. सत्यस्स परिवारणन्ति रथस्स सीहचम्मादिपरिवारो विय इमस्सापि मग्गरथस्स सम्पयुत्ता सति परिवारणं. धम्मन्ति लोकुत्तरमग्गं. सम्मादिट्ठिपुरेजवन्ति विपस्सनासम्मादिट्ठिपुरेजवा अस्स पुब्बयायिकाति सम्मादिट्ठिपुरेजवो, तं सम्मादिट्ठिपुरेजवं. यथा हि पठमतरं राजपुरिसेहि काणकुणिआदीनंनीहरणेन मग्गे सोधिते पच्छा राजा निक्खमति, एवमेवं विपस्सना सम्मादिट्ठिया अनिच्चादिवसेन खन्धादीसु सोधितेसु पच्छा भूमिलद्धवट्टं परिजानमाना मग्गसम्मादिट्ठि उप्पज्जति. तेन वुत्तं ‘‘धम्माहं सारथिं ब्रूमि, सम्मादिट्ठिपुरेजव’’न्ति.
इति भगवा देसनं निट्ठापेत्वा अवसाने चत्तारि सच्चानि दीपेसि. देसनापरियोसाने देवपुत्तो सोतापत्तिफले पतिट्ठासि. यथा हि रञ्ञो भोजनकाले अत्तनो मुखप्पमाणे कबळे उक्खित्ते अङ्के निसिन्नो पुत्तो अत्तनो मुखप्पमाणेनेव ततो कबळं करोति, एवमेवं भगवति अरहत्तनिकूटेन देसनं देसेन्तेपि सत्ता अत्तनो उपनिस्सयानुरूपेन सोतापत्तिफलादीनि पापुणन्ति. अयम्पि देवपुत्तो सोतापत्तिफलं पत्वा भगवन्तं गन्धादीहि पूजेत्वा पक्कामीति. छट्ठं.
७. वनरोपसुत्तवण्णना
४७. सत्तमे धम्मट्ठा सीलसम्पन्नाति के धम्मट्ठा, के सीलसम्पन्नाति पुच्छति. भगवा इमं पञ्हं थावरवत्थुना दीपेन्तो आरामरोपातिआदिमाह. तत्थ आरामरोपाति पुप्फारामफलारामरोपका. वनरोपाति सयंजाते अरोपिमवने सीमं परिक्खिपित्वा चेतियबोधिचङ्कमनमण्डपकुटिलेणरत्तिट्ठानदिवाट्ठानानं कारका छायूपगे रुक्खे रोपेत्वा ददमानापि वनरोपायेव नाम. सेतुकारकाति विसमे सेतुं करोन्ति, उदके नावं पटियादेन्ति. पपन्ति पानीयदानसालं. उदपानन्ति यंकिञ्चि पोक्खरणीतळाकादिं. उपस्सयन्ति वासागारं. ‘‘उपासय’’न्तिपि पाठो.
सदा पुञ्ञं पवड्ढतीति न अकुसलवितक्कं वा वितक्केन्तस्स निद्दायन्तस्स वा पवड्ढति. यदा यदा पन अनुस्सरति, तदा तदा तस्स वड्ढति. इममत्थं सन्धाय ‘‘सदा पुञ्ञं पवड्ढती’’ति वुत्तं. धम्मट्ठा सीलसम्पन्नाति तस्मिं धम्मे ठितत्ता तेनपि सीलेन सम्पन्नत्ता धम्मट्ठा सीलसम्पन्ना. अथ वा एवरूपानि पुञ्ञानि करोन्तानं दस कुसला धम्मा पूरेन्ति, तेसु ठितत्ता धम्मट्ठा. तेनेव च सीलेन सम्पन्नत्ता सीलसम्पन्नाति. सत्तमं.
८. जेतवनसुत्तवण्णना
४८. अट्ठमे इदं हि तं जेतवनन्ति अनाथपिण्डिको देवपुत्तो जेतवनस्स चेव बुद्धादीनञ्च वण्णभणनत्थं आगतो एवमाह. इसिसङ्घनिसेवितन्ति भिक्खुसङ्घनिसेवितं.
एवं पठमगाथाय जेतवनस्स वण्णं कथेत्वा इदानि अरियमग्गस्स कथेन्तो कम्मं विज्जातिआदिमाह. तत्थ कम्मन्ति मग्गचेतना. विज्जाति मग्गपञ्ञा. धम्मोति समाधिपक्खिका धम्मा. सीलं जीवितमुत्तमन्ति सीले पतिट्ठितस्स जीवितं उत्तमन्ति दस्सेति. अथ वा विज्जाति दिट्ठिसङ्कप्पा. धम्मोति वायामसतिसमाधयो. सीलन्ति वाचाकम्मन्ताजीवा. जीवितमुत्तमन्ति एतस्मिं सीले ठितस्स जीवितं नाम उत्तमं. एतेन मच्चा सुज्झन्तीति एतेन अट्ठङ्गिकमग्गेन सत्ता विसुज्झन्ति.
तस्माति यस्मा मग्गेन सुज्झन्ति, न गोत्तधनेहि, तस्मा. योनिसो विचिने धम्मन्ति उपायेन समाधिपक्खियधम्मं विचिनेय्य. एवं तत्थ विसुज्झतीति एवं तस्मिं अरियमग्गे विसुज्झति. अथ वा योनिसो विचिने धम्मन्ति उपायेन पञ्चक्खन्धधम्मं विचिनेय्य. एवं तत्थ विसुज्झतीति एवं तेसु चतूसु सच्चेसु विसुज्झति.
इदानि सारिपुत्तत्थेरस्स वण्णं कथेन्तो सारिपुत्तोवातिआदिमाह. तत्थ सारिपुत्तोवाति अवधारणवचनं, एतेहि पञ्ञादीहि सारिपुत्तोव सेय्योति वदति. उपसमेनाति किलेसउपसमेन. पारं गतोति निब्बानं गतो. यो कोचि निब्बानं पत्तो भिक्खु, सो एतावपरमो सिया, न थेरेन उत्तरितरो नाम अत्थीति वदति. सेसं उत्तानमेवाति. अट्ठमं.
९. मच्छरिसुत्तवण्णना
४९. नवमे मच्छरिनोति मच्छेरेन समन्नागता. एकच्चो हि अत्तनो वसनट्ठाने भिक्खुं हत्थं पसारेत्वापि न वन्दति, अञ्ञत्थ गतो विहारं पविसित्वा सक्कच्चं वन्दित्वा मधुरपटिसन्थारं करोति – ‘‘भन्ते, अम्हाकं वसनट्ठानं नागच्छथ, सम्पन्नो पदेसो, पटिबला मयं अय्यानं यागुभत्तादीहि उपट्ठानं कातु’’न्ति. भिक्खू ‘‘सद्धो अयं उपासको’’ति यागुभत्तादीहि सङ्गण्हन्ति. अथेको थेरो तस्स गामं गन्त्वा पिण्डाय चरति. सो तं दिस्वा अञ्ञेन वा गच्छति, घरं वा पविसति. सचेपि सम्मुखीभावं आगच्छति, हत्थेन वन्दित्वा – ‘‘अय्यस्स भिक्खं देथ, अहं एकेन कम्मेन गच्छामी’’ति पक्कमति. थेरो सकलगामं चरित्वा तुच्छपत्तोव निक्खमति. इदं ताव मुदुमच्छरियं नाम, येन समन्नागतो अदायकोपि दायको विय पञ्ञायति. इध पन थद्धमच्छरियं अधिप्पेतं, येन समन्नागतो भिक्खूसु पिण्डाय पविट्ठेसु, ‘‘थेरा ठिता’’ति वुत्ते, ‘‘किं मय्हं पादा रुज्जन्ती’’तिआदीनि वत्वा सिलाथम्भो विय खाणुको विय च थद्धो हुत्वा तिट्ठति, सामीचिम्पि न करोति. कदरियाति इदं मच्छरिनोति पदस्सेव वेवचनं. मुदुकम्पि हि मच्छरियं ‘‘मच्छरिय’’न्तेव वुच्चति, थद्धं पन कदरियं नाम. परिभासकाति भिक्खू घरद्वारे ठिते दिस्वा, ‘‘किं तुम्हे कसित्वा आगता, वपित्वा, लायित्वा? मयं अत्तनोपि न लभाम, कुतो तुम्हाकं, सीघं निक्खमथा’’तिआदीहि संतज्जका. अन्तरायकराति दायकस्स सग्गन्तरायो, पटिग्गाहकानं लाभन्तरायो, अत्तनो उपघातोति इमेसं अन्तरायानं कारका.
सम्परायोति परलोको. रतीति पञ्चकामगुणरति. खिड्डाति कायिकखिड्डादिका तिविधा खिड्डा. दिट्ठे धम्मेस विपाकोति तस्मिं निब्बत्तभवने दिट्ठे धम्मे एस विपाको. सम्पराये च दुग्गतीति ‘‘यमलोकं उपपज्जरे’’ति वुत्ते सम्पराये च दुग्गति.
वदञ्ञूति भिक्खू घरद्वारे ठिता किञ्चापि तुण्हीव होन्ति, अत्थतो पन – ‘‘भिक्खं देथा’’ति वदन्ति नाम. तत्र ये ‘‘मयं पचाम, इमे पन न पचन्ति, पचमाने पत्वा अलभन्ता कुहिं लभिस्सन्ती’’ति? देय्यधम्मं संविभजन्ति, ते वदञ्ञू नाम. पकासन्तीति विमानप्पभाय जोतन्ति. परसम्भतेसूति परेहि सम्पिण्डितेसु. सम्पराये च सुग्गतीति, ‘‘एते सग्गा’’ति एवं वुत्तसम्पराये सुगति. उभिन्नम्पि वा एतेसं ततो चवित्वा पुन सम्परायेपि दुग्गतिसुगतियेव होतीति. नवमं.
१०. घटीकारसुत्तवण्णना
५०. दसमे उपपन्नासेति निब्बत्तिवसेन उपगता. विमुत्ताति अविहाब्रह्मलोकस्मिं उपपत्तिसमनन्तरमेव अरहत्तफलविमुत्तिया विमुत्ता. मानुसं देहन्ति इध पञ्चोरम्भागियसंयोजनानि एव वुत्तानि. दिब्बयोगन्ति पञ्च उद्धम्भागियसंयोजनानि. उपच्चगुन्ति अतिक्कमिंसु. उपकोतिआदीनि तेसं थेरानं नामानि. कुसली भाससी तेसन्ति, ‘‘कुसल’’न्ति इदं वचनं इमस्स अत्थीति कुसली, तेसं थेरानं त्वं कुसलं अनवज्जं भाससि, थोमेसि पसंससि, पण्डितोसि देवपुत्ताति वदति. तं ते धम्मं इधञ्ञायाति ते थेरा तं धम्मं इध तुम्हाकं सासने जानित्वा. गम्भीरन्ति गम्भीरत्थं. ब्रह्मचारी निरामिसोति निरामिसब्रह्मचारी नाम अनागामी, अनागामी अहोसिन्ति अत्थो. अहुवाति अहोसि. सगामेय्योति एकगामवासी. परियोसानगाथा सङ्गीतिकारेहि ठपिताति. दसमं.
आदित्तवग्गो पञ्चमो.