५. अरहन्तसुत्तवण्णना

२५. पञ्चमे कतावीति चतूहि मग्गेहि कतकिच्चो. अहं वदामीति अयं देवता वनसण्डवासिनी, सा आरञ्ञकानं भिक्खूनं ‘‘अहं भुञ्जामि, अहं निसीदामि, मम पत्तो, मम चीवर’’न्तिआदिकथावोहारं सुत्वा चिन्तेसि – ‘‘अहं इमे भिक्खू ‘खीणासवा’ति मञ्ञामि, खीणासवानञ्च नाम एवरूपा अत्तुपलद्धिनिस्सितकथा होति, न होति नु खो’’ति जाननत्थं एवं पुच्छति.

सामञ्ञन्ति लोकनिरुत्तिं लोकवोहारं. कुसलोति खन्धादीसु कुसलो. वोहारमत्तेनाति उपलद्धिनिस्सितकथं हित्वा वोहारभेदं अकरोन्तो ‘‘अहं, ममा’’ति वदेय्य. ‘‘खन्धा भुञ्जन्ति, खन्धा निसीदन्ति, खन्धानं पत्तो, खन्धानं चीवर’’न्ति हि वुत्ते वोहारभेदो होति, न कोचि जानाति. तस्मा एवं अवत्वा लोकवोहारेन वोहरतीति.

अथ देवता – ‘‘यदि दिट्ठिया वसेन न वदति, मानवसेन नु खो वदती’’ति चिन्तेत्वा पुन यो होतीति पुच्छि. तत्थ मानं नु खोति सो भिक्खु मानं उपगन्त्वा मानवसेन वदेय्य नु खोति. अथ भगवा – ‘‘अयं देवता खीणासवं समानं विय करोती’’ति चिन्तेत्वा, ‘‘खीणासवस्स नवविधोपि मानो पहीनो’’ति दस्सेन्तो पटिगाथं आह. तत्थ विधूपिताति विधमिता. मानगन्थस्साति माना च गन्था च अस्स. मञ्ञतन्ति मञ्ञनं. तिविधम्पि तण्हा-दिट्ठि-मान-मञ्ञनं सो वीतिवत्तो, अतिक्कन्तोति अत्थो. सेसं उत्तानत्थमेवाति. पञ्चमं.