४. घोटमुखसुत्तवण्णना
४१२. एवं मे सुतन्ति घोटमुखसुत्तं. तत्थ खेमियम्बवनेति एवंनामके अम्बवने. धम्मिको परिब्बजोति धम्मिका पब्बज्जा. अदस्सनाति तुम्हादिसानं वा पण्डितानं अदस्सनेन. यो वा पनेत्थ धम्मोति यो वा पन एत्थ धम्मो सभावो, तस्सेव वा अदस्सनेन. इमिना ‘‘अम्हाकं कथा अप्पमाणं, धम्मोव पमाण’’न्ति दस्सेति. ततो थेरो ‘‘नवउपोसथागारे विय बहुना कम्मेन इध भवितब्ब’’न्ति चिन्तेत्वा चङ्कमा ओरुय्ह पण्णसालं पविसित्वा निसीदि. तं दस्सेतुं एवं वुत्तेतिआदि वुत्तं.
४१३. चत्तारोमे ब्राह्मणाति थेरस्स किर एतदहोसि – ‘‘अयं ब्राह्मणो ‘धम्मिकं पब्बज्जं उपगतो समणो वा ब्राह्मणो वा नत्थी’ति वदति. इमस्स चत्तारो पुग्गले द्वे च परिसा दस्सेत्वा ‘चतुत्थं पुग्गलं कतराय परिसाय बहुलं पस्ससी’ति पुच्छिस्सामि, जानमानो ‘अनागारियपरिसाय’न्ति वक्खति. एवमेतं सकमुखेनेव ‘धम्मिको परिब्बजो अत्थी’ति वदापेस्सामी’’ति इमं देसनं आरभि.
४१४. तत्थ सारत्तरत्ताति सुट्ठु रत्तरत्ता. सानुग्गहा वाचा भासिता सकारणा वाचा भासिता. वुत्तञ्हेतं मया ‘‘अम्हाकं कथा अप्पमाणं, धम्मोव पमाण’’न्ति.
४२१. किं पन तेति गिहि नाम कप्पियम्पि अकप्पियम्पि वदेय्याति विवेचनत्थं पुच्छि. कारापेसीति मापेसि. कारापेत्वा च पन कालं कत्वा सग्गे निब्बत्तो. एतस्स किर जाननसिप्पे मातरम्पि पितरम्पि घातेत्वा अत्ताव घातेतब्बोति आगच्छति. एतं सिप्पं जानन्तो ठपेत्वा एतं अञ्ञो सग्गे निब्बत्तो नाम नत्थि, एस पन थेरं उपनिस्साय पुञ्ञं कत्वा तत्थ निब्बत्तित्वा च पन ‘‘केनाहं कम्मेन इध निब्बत्तो’’ति आवज्जेत्वा यथाभूतं ञत्वा एकदिवसं जिण्णाय भोजनसालाय पटिसङ्खरणत्थं सङ्घे सन्निपतिते मनुस्सवेसेन आगन्त्वा पुच्छि – ‘‘किमत्थं, भन्ते, सङ्घो सन्निपतितो’’ति? भोजनसालाय पटिसङ्खरणत्थन्ति. केनेसा कारिताति? घोटमुखेनाति. इदानि सो कुहिन्ति? कालङ्कतोति. अत्थि पनस्स कोचि ञातकोति? अत्थि एका भगिनीति. पक्कोसापेथ नन्ति. भिक्खू पक्कोसापेसुं. सो तं उपसङ्कमित्वा – ‘‘अहं, तव भाता, घोटमुखो नाम इमं सालं कारेत्वा सग्गे निब्बत्तो, असुके च असुके च ठाने मया ठपितं धनं अत्थि, तं गहेत्वा इमञ्च भोजनसालं कारेहि, दारके च पोसेही’’ति वत्वा भिक्खुसङ्घं वन्दित्वा वेहासं उप्पतित्वा देवलोकमेव अगमासि. सेसं सब्बत्थ उत्तानमेवाति.
पपञ्चसूदनिया मज्झिमनिकायट्ठकथाय
घोटमुखसुत्तवण्णना निट्ठिता.