७. पियजातिकसुत्तवण्णना
३५३. एवं मे सुतन्ति पियजातिकसुत्तं. तत्थ नेव कम्मन्ता पटिभन्तीति न सब्बेन सब्बं पटिभन्ति, पकतिनियामेन पन न पटिभन्ति. दुतियपदेपि एसेव नयो. एत्थ च न पटिभातीति न रुच्चति. आळाहनन्ति सुसानं. अञ्ञथत्तन्ति विवण्णताय अञ्ञथाभावो. इन्द्रियानि नाम मनोविञ्ञेय्या धम्मा, पतिट्ठितोकासं पन सन्धाय इदं वुत्तं. पियजातिकाति पियतो जायन्ति. पियप्पभाविकाति पियतो पभवन्ति.
३५५. सचे तं, महाराजाति तस्स अत्थं असल्लक्खयमानापि सत्थरि सद्धाय एवं वदति. चर पिरेति अपेहि अम्हाकं परे, अनज्झत्तिकभूतेति अत्थो. अथ वा चर पिरेति परतो गच्छ, मा इध तिट्ठातिपि अत्थो.
३५६. द्विधा छेत्वाति असिना द्वे कोट्ठासे करोन्तो छिन्दित्वा. अत्तानं उप्फालेसीति तेनेव असिना अत्तनो उदरं फालेसि. यदि हि तस्स सा अप्पिया भवेय्य, इदानि अञ्ञं मातुगामं गण्हिस्सामीति अत्तानं न घातेय्य. यस्मा पनस्स सा पिया अहोसि, तस्मा परलोकेपि ताय सद्धिं समङ्गिभावं पत्थयमानो एवमकासि.
३५७. पिया ते वजिरीति एवं किरस्सा अहोसि – ‘‘सचाहं, ‘भूतपुब्बं, महाराज, इमिस्सायेव सावत्थियं अञ्ञतरिस्सा इत्थिया’तिआदिकथं कथेय्यं, ‘को ते एवं अकासि, अपेहि नत्थि एत’न्ति मं पटिसेधेय्य, वत्तमानेनेव नं सञ्ञापेस्सामी’’ति चिन्तेत्वा एवमाह. विपरिणामञ्ञथाभावाति एत्थ मरणवसेन विपरिणामो, केनचि सद्धिं पलायित्वा गमनवसेन अञ्ञथाभावो वेदितब्बो.
वासभायाति वासभा नाम रञ्ञो एका देवी, तं सन्धायाह.
पिया ते अहन्ति कस्मा सब्बपच्छा आह? एवं किरस्सा अहोसि – ‘‘अयं राजा मय्हं कुपितो, सचाहं सब्बपठमं ‘पिया ते अह’न्ति पुच्छेय्यं, ‘न मे त्वं पिया, चर पिरे’ति वदेय्य, एवं सन्ते कथा पतिट्ठानं न लभिस्सती’’ति कथाय पतिट्ठानत्थं सब्बपच्छा पुच्छि. कासिकोसलेसु छड्डितभावेन विपरिणामो, पटिराजूनं हत्थगमनवसेन अञ्ञथाभावो वेदितब्बो.
आचमेहीति आचमनोदकं देहि. आचमित्वा हत्थपादे धोवित्वा मुखं विक्खालेत्वा सत्थारं नमस्सितुकामो एवमाह. सेसं सब्बत्थ उत्तानमेवाति.
पपञ्चसूदनिया मज्झिमनिकायट्ठकथाय
पियजातिकसुत्तवण्णना निट्ठिता.