अविज्जावारवण्णना

१०३. अविज्जावारे दुक्खे अञ्ञाणन्ति दुक्खसच्चे अञ्ञाणं, मोहस्सेतं अधिवचनं. एस नयो समुदये अञ्ञाणन्तिआदीसु. तत्थ चतूहि कारणेहि दुक्खे अञ्ञाणं वेदितब्बं अन्तोगधतो वत्थुतो आरम्मणतो पटिच्छादनतो च. तथा हि तं दुक्खसच्चपरियापन्नत्ता दुक्खे अन्तोगधं, दुक्खसच्चञ्चस्स निस्सयपच्चयभावेन वत्थु, आरम्मणपच्चयभावेन आरम्मणं, दुक्खसच्चञ्च एतं पटिच्छादेति, तस्स याथावलक्खणप्पटिवेधनिवारणेन, ञाणप्पवत्तिया चेत्थ अप्पदानेन.

समुदये अञ्ञाणं तीहि कारणेहि वेदितब्बं वत्थुतो आरम्मणतो पटिच्छादनतो च. निरोधे पटिपदायञ्च अञ्ञाणं एकेनेव कारणेन वेदितब्बं पटिच्छादनतो. निरोधपटिपदाय हि पटिच्छादकमेव अञ्ञाणं तेसं याथावलक्खणप्पटिवेधनिवारणेन, तेसु च ञाणप्पवत्तिया अप्पदानेन. न पन तत्थ अन्तोगधं, तस्मिं सच्चद्वये अपरियापन्नत्ता. न तस्स तं सच्चद्वयं वत्थु, असहजातत्ता. नारम्मणं, तदारब्भ अप्पवत्तनतो. पच्छिमञ्हि सच्चद्वयं गम्भीरत्ता दुद्दसं, न चेत्थ अन्धभूतं अञ्ञाणं पवत्तति. पुरिमं पन वञ्चनियट्ठेन सभावलक्खणस्स दुद्दसत्ता गम्भीरं, तत्थ विपल्लासग्गाहवसेन पवत्तति.

अपिच दुक्खेति एत्तावता सङ्गहतो वत्थुतो आरम्मणतो किच्चतो च अविज्जा दीपिता. दुक्खसमुदयेति एत्तावता वत्थुतो आरम्मणतो किच्चतो च. दुक्खनिरोधे दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदायाति एत्तावता किच्चतो. अविसेसतो पन अञ्ञाणन्ति एतेन सभावतो निद्दिट्ठाति ञातब्बा. आसवसमुदयाति एत्थ पन कामासवभवासवा सहजातादिवसेन अविज्जाय पच्चया होन्ति. अविज्जासवो उपनिस्सयवसेनेव. पुब्बुप्पन्ना चेत्थ अविज्जा अविज्जासवोति वेदितब्बा. सा अपरापरुप्पन्नाय अविज्जाय उपनिस्सयपच्चयो होति. सेसं वुत्तनयमेवाति.

अविज्जावारवण्णना निट्ठिता.