३. पुण्णाथेरीगाथावण्णना

पुण्णे पूरस्सु धम्मेहीति पुण्णाय नाम सिक्खमानाय गाथा. अयम्पि पुरिमबुद्धेसु कताधिकारा तत्थ तत्थ भवे विवट्टूपनिस्सयं कुसलं उपचिनन्ती बुद्धसुञ्ञे लोके चन्दभागाय नदिया तीरे किन्नरयोनियं निब्बत्ता. एकदिवसं तत्थ अञ्ञतरं पच्चेकबुद्धं दिस्वा पसन्नमानसा नळमालाय तं पूजेत्वा अञ्जलिं पग्गय्ह अट्ठासि. सा तेन पुञ्ञकम्मेन सुगतीसुयेव संसरन्ती इमस्मिं बुद्धुप्पादे सावत्थियं गहपतिमहासालकुले निब्बत्ति. पुण्णातिस्सा नामं अहोसि. सा उपनिस्सयसम्पन्नताय वीसतिवस्सानि वसमाना महापजापतिगोतमिया सन्तिके धम्मं सुत्वा पटिलद्धसद्धा पब्बजित्वा सिक्खमाना एव हुत्वा विपस्सनं आरभि. सत्था तस्सा गन्धकुटियं निसिन्नो एव ओभासं विस्सज्जेत्वा –

३. ‘‘पुण्णे पूरस्सु धम्मेहि, चन्दो पन्नरसेरिव;

परिपुण्णाय पञ्ञाय, तमोखन्धं पदालया’’ति. – इमं गाथमाह;

तत्थ पुण्णेति तस्सा आलपनं. पूरस्सु धम्मेहीति सत्ततिंसबोधिपक्खियधम्मेहि परिपुण्णा होहि. चन्दो पन्नरसेरिवाति र-कारो पदसन्धिकरो. पन्नरसे पुण्णमासियं सब्बाहि कलाहि परिपुण्णो चन्दो विय. परिपुण्णाय पञ्ञायाति सोळसन्नं किच्चानं पारिपूरिया परिपुण्णाय अरहत्तमग्गपञ्ञाय. तमोखन्धं पदालयाति मोहक्खन्धं अनवसेसतो भिन्द समुच्छिन्द. मोहक्खन्धपदालनेन सहेव सब्बेपि किलेसा पदालिता होन्तीति.

सा तं गाथं सुत्वा विपस्सनं वड्ढेत्वा अरहत्तं पापुणि. तेन वुत्तं अपदाने (अप. थेरी २.१.३७-४५) –

‘‘चन्दभागानदीतीरे, अहोसिं किन्नरी तदा;

अद्दसं विरजं बुद्धं, सयम्भुं अपराजितं.

‘‘पसन्नचित्ता सुमना, वेदजाता कतञ्जली;

नळमालं गहेत्वान, सयम्भुं अभिपूजयिं.

‘‘तेन कम्मेन सुकतेन, चेतनापणिधीहि च;

जहित्वा किन्नरीदेहं, अगच्छिं तिदसं गतिं.

‘‘छत्तिंसदेवराजूनं, महेसित्तमकारयिं;

दसन्नं चक्कवत्तीनं, महेसित्तमकारयिं;

संवेजेत्वान मे चित्तं, पब्बजिं अनगारियं.

‘‘किलेसा झापिता मय्हं, भवा सब्बे समूहता;

सब्बासवपरिक्खीणा, नत्थि दानि पुनब्भवो.

‘‘चतुन्नवुतितो कप्पे, यं पुप्फमभिपूजयिं;

दुग्गतिं नाभिजानामि, पुप्फपूजायिदं फलं.

‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे… कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

अरहत्तं पन पत्वा सा थेरी तमेव गाथं उदानेसि. अयमेव चस्सा अञ्ञाब्याकरणगाथा अहोसीति.

पुण्णाथेरीगाथावण्णना निट्ठिता.